1

Ai tìm ra vắc-xin phòng bệnh ho gà?

Ho gà là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp rất dễ lây lan. Hầu hết ở mọi người, nó được đánh dấu bằng cơn ho dữ dội và có hơi thở gấp gáp nghe như “tiếng kêu”. Trước khi vắc-xin ho gà được tìm ra thì bệnh này được coi là bệnh thời thơ ấu. Người đầu tiên tìm ra vắc-xin phòng bệnh ho gà là bác sĩ nhi khoa Leila Denmark.

 

Tuy nhiên, những năm sau đó Pearl Kendrick và Grace Eldering cũng đã phát triển và thực hiện nghiên cứu với quy mô lớn về loại vắc-xin kết hợp bạch hầu, ho gà và uốn ván. Ngày nay, loại vắc-xin này đều được Tổ chức Y tế Thế giới và Trung tâm Kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ khuyến cáo tiêm chủng.

1. Bệnh ho gà là gì?

Ho gà là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp nghiêm trọng được gây ra do vi khuẩn Bordetella pertussis bởi những người nhiễm bệnh thông qua ho hoặc hắt hơi. Nhiễm trùng này gây ra những cơn ho dữ dội, không kiểm soát được có thể gây khó thở cho người bệnh. Mặc dù, ho gà có thể ảnh hưởng đến mọi người ở mọi lứa tuổi, nhưng nó có thể gây tử vong cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.

Khi bị nhiễm bệnh ho gà, phải mất khoảng bảy đến mười ngày để xuất hiện các dấu hiệu và triệu chứng hoặc có thể lâu hơn nữa. Ban đầu là những triệu chứng nhẹ giống như cảm lạnh: sổ mũi, nghẹt mũi, mắt đỏ, ho và sốt. Sau một hoặc hai tuần, các dấu hiệu và triệu chứng bắt đầu trở nên xấu hơn. Lúc này, các chất nhầy dày tích tụ bên trong đường thở gây ra ho không kiểm soát. Các cơn ho nặng và kéo dài kèm theo nôn. Ở thanh thiếu niên hay người lớn thì dấu hiệu duy nhất của bệnh là ho dai dẳng. Còn với trẻ sơ sinh thì có thể không có dấu hiệu ho nhưng trẻ thường vật lộn để thở hoặc thậm chí tạm thời ngừng thở.

Ho gà không gây ra biến chứng nghiêm trọng nào cho thanh thiếu niên hoặc người lớn. Đôi khi chỉ là tác dụng phụ của ho khan như: xương sườn bầm tím, thoát vị bụng, các mạch máu bị vỡ trong da... Tuy nhiên, với trẻ sơ sinh đặc biệt là trẻ dưới 6 tháng tuổi thì các biến chứng do bệnh ho gà có thể nghiêm trọng như: viêm phổi, thở chậm hoặc ngừng thở, mất nước, sụt cân, co giật hoặc có thể tổn thương não.

Ai tìm ra vắc-xin phòng bệnh ho gà?
Vi khuẩn Bordetella pertussis gây bệnh ho gà

2. Vắc-xin ho gà được tìm ra như thế nào?

Năm 1932, một đợt bùng phát bệnh ho gà đã tấn công Atlanta, Georgia. Điều này đã khiến bác sĩ nhi khoa Leila Denmark (Leila Alice Denmark) bắt đầu nghiên cứu về căn bệnh này. Trong sáu năm tiếp theo, nghiên cứu của cô đã được công bố trên tạp chí của Hiệp hội Y khoa Hoa Kỳ. Cùng với sự hợp tác của đại học Emory và công ty Eli Lilly, cô đã phát triển ra vắc-xin ho gà đầu tiên. vắc-xin của cô bao gồm toàn bộ tế bào đã giết chết vi khuẩn Bordetella pertussis.

Năm 1942, các nhà khoa học Mỹ Grace Eldering, Loney Gordon và Pearl Kendrick đã kết hợp vắc-xin ho gà toàn tế bào với bệnh bạch hầuuốn ván để tạo ra vắc-xin kết hợp DTaP đầu tiên. Tiếp sau đó, để giảm thiểu các tác dụng phụ thường gặp do thành phần của vắc-xin ho gà gây ra, nhà khoa học Nhật Bản Yuji Sato đã phát triển ra một loại vắc-xin ho gà không bào và được sử dụng ở Nhật bản từ năm 1981.

Ai tìm ra vắc-xin phòng bệnh ho gà?
Leila Denmark (Leila Alice Denmark)

 

Vắc-xin ho gà có hai loại chính là vắc-xin ho gà toàn bào và vắc-xin ho gà vô bào. Vắc-xin toàn tế bào có hiệu quả khoảng 78% trong khi vắc-xin vô bào có hiệu quả từ 71-85%. Hiệu quả của vắc-xin ho gà toàn tế bào dường như đều giảm từ 2-10% mỗi năm sau khi tiêm và giảm nhanh hơn so với vắc-xin ho gà vô bào. Do đó, các vắc-xin ho gà không bào được sử dụng phổ biến hơn ở các nước phát triển do ít tác dụng phụ (có thể sưng cánh tay trong một thời gian ngắn), còn với vắc-xin toàn tế bào có khoảng 10-50% người tiêm bị đỏ da tại chỗ tiêm hoặc sốt.

Tiêm chủng vắc-xin nói chung và tiêm vắc-xin phòng ho gà nói riêng là hoạt động kích hoạt bộ nhớ của hệ thống miễn dịch mà không gây bệnh cho người tiêm. Bởi vì, khi cơ thể tiếp xúc với nhiễm trùng, hệ thống miễn dịch sẽ nhớ lại các vi khuẩn đã đồng thời kích hoạt một loạt phản ứng vô hiệu hoá và hạn chế tác hại của chúng.

Tổng số điểm của bài viết là: 10 trong 2 đánh giá

Click để đánh giá bài viết
Blog khác của bác sĩ
Bạn có tin: Virus có thể sống vài ngày trong vẩy bong của thủy đậu
Bạn có tin: Virus có thể sống vài ngày trong vẩy bong của thủy đậu

Bệnh thủy đậu là bệnh cấp tính do virus Varicella Zoster gây ra. Bệnh rất dễ lây truyền qua đường hô hấp hoặc tiếp xúc với dịch tiết của bệnh nhân. Đặc biệt, virus có thể sống vài ngày trong vẩy bong của thủy đậu. Vì thế, cách phòng ngừa và tránh lây lan bệnh là đặc biệt quan trọng.

Đang tiêm vắc- xin viêm gan B Euvax, có thể đổi sang loại khác không?
Đang tiêm vắc- xin viêm gan B Euvax, có thể đổi sang loại khác không?

Thời điểm tốt nhất để tiêm phòng vắc-xin viêm gan B là từ lúc trẻ mới sinh ra, nếu muốn biết tình trạng của trẻ phù hợp với loại vắc-xin nào thì cần có sự tư vấn của bác sĩ chuyên khoa.

Vi khuẩn nào gây bệnh bạch hầu?
Vi khuẩn nào gây bệnh bạch hầu?

Bệnh bạch cầu là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính, do vi khuẩn Corynebacterium diphtheriae gây ra. Nếu không được điều trị đúng cách, bệnh bạch hầu dẫn đến tình trạng nhiễm trùng, nhiễm độc nặng. Các độc tố do vi khuẩn gây bệnh gây liệt cơ, viêm cơ tim, thậm chí dẫn đến tử vong trong 6 ngày với tỷ lệ khá cao.

Thế nào là bệnh bạch cầu?
Thế nào là bệnh bạch cầu?

Bệnh bạch cầu là một loại ung thư phổ biến, chiếm 31% trong số các loại ung thư ở trẻ nhỏ. Tuy vậy những nghiên cứu cũng như các thống kê cụ thể về bệnh bạch cầu tại Việt Nam còn rất hạn chế. Bài viết sau sẽ cung cấp một số thông tin cần biết về khái niệm, phân loại và yếu tố nguy cơ của bệnh bạch cầu.

Sùi mào gà ở cuống lưỡi thường phổ biến hơn ở nam giới
Sùi mào gà ở cuống lưỡi thường phổ biến hơn ở nam giới

Nam giới có nguy cơ nhiễm bệnh sùi mào gà ở cuống lưỡi cao hơn khoảng gấp 3 lần so với nữ giới.

Hỏi đáp có thể bạn quan tâm

Nếu không ai mắc những bệnh này nữa, tại sao trẻ vẫn cần tiêm phòng?

- Tôi có một thắc mắc là nếu không ai mắc bệnh nữa, tại sao vẫn phải cho trẻ tiêm phòng? Bác sĩ giải đáp giúp tôi!

  •  5 năm trước
  •  1 trả lời
  •  1382 lượt xem

Trẻ có thể vẫn bị bệnh sau khi đã được tiêm phòng?

-Thưa bác sĩ, trẻ đã tiêm phòng vẫn có thể bị bệnh, phải không ạ?

  •  5 năm trước
  •  1 trả lời
  •  1096 lượt xem

Có đúng là tiêm phòng cúm bạn sẽ bị bệnh cúm?

- Bác sĩ ơi, có đúng là tiêm phòng cúm chúng ta sẽ bị bệnh cúm không ạ? Cảm ơn bác sĩ!

  •  5 năm trước
  •  1 trả lời
  •  1104 lượt xem

Tiêm phòng có khiến bé có nguy cơ cao bị chứng rối loạn tăng động giảm chú ý không?

- Bác sĩ cho tôi hỏi, việc tiêm phòng có làm bé có nguy cơ cao mắc chứng rối loạn tăng động, giảm chú ý không ạ? Cảm ơn bác sĩ!

  •  5 năm trước
  •  1 trả lời
  •  1647 lượt xem

Làm gì để giảm áp lực của việc tiêm phòng đối với bé?

- Bác sĩ ơi, có cách nào để cha mẹ giúp bé giảm áp lực của việc tiêm vắc xin không ạ? Bé nhà em mỗi lần bước vào phòng tiêm là quấy khóc, đòi đi về, không chịu hợp tác với bác sĩ. Bác sĩ giúp em với ạ!

  •  5 năm trước
  •  1 trả lời
  •  1158 lượt xem
Video có thể bạn quan tâm
Viện Y học dự phòng quân đội đón nhận danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Viện Y học dự phòng quân đội đón nhận danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân 01:28
Viện Y học dự phòng quân đội đón nhận danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân
Viện y học dự phòng Quân đội là viện đầu ngành tuyến cuối trong phòng chống dịch bệnh của Quân Đội.
 5 năm trước
 1299 Lượt xem
“NẾU CÓ THỂ QUAY NGƯỢC THỜI GIAN, TÔI SẼ ĐI TIÊM PHÒNG UNG THƯ CỔ TỬ CUNG” “NẾU CÓ THỂ QUAY NGƯỢC THỜI GIAN, TÔI SẼ ĐI TIÊM PHÒNG UNG THƯ CỔ TỬ CUNG” 03:16
“NẾU CÓ THỂ QUAY NGƯỢC THỜI GIAN, TÔI SẼ ĐI TIÊM PHÒNG UNG THƯ CỔ TỬ CUNG”
31 tuổi - chống chọi với Ung thư cổ tử cung giai đoạn 2 đã 2 năm, chị M.T (TP.HCM) kể “có nằm mơ tôi cũng không tin mình mắc ung thư. Tôi cũng...
 5 năm trước
 1103 Lượt xem
CẢNH BÁO: VIÊM MÀNG NÃO VÀO MÙA - CHA MẸ NÊN LÀM GÌ ĐỂ PHÒNG TRÁNH? CẢNH BÁO: VIÊM MÀNG NÃO VÀO MÙA - CHA MẸ NÊN LÀM GÌ ĐỂ PHÒNG TRÁNH? 03:02
CẢNH BÁO: VIÊM MÀNG NÃO VÀO MÙA - CHA MẸ NÊN LÀM GÌ ĐỂ PHÒNG TRÁNH?
Từ đầu tháng 4/2021, số lượng bệnh nhân mắc viêm màng não nhập viện khám và điều trị không ngừng tăng. Tại khoa Nhiệt đới, Bệnh viện Sản Nhi Nghệ...
 4 năm trước
 1169 Lượt xem
NGĂN CHẶN UNG THƯ CỔ TỬ CUNG - CĂN BỆNH KHIẾN “NGƯỜI GIÀU TRỞ NÊN NGHÈO ĐI VÀ NGƯỜI NGHÈO TRỞ NÊN KHÁNH KIỆT”. NGĂN CHẶN UNG THƯ CỔ TỬ CUNG - CĂN BỆNH KHIẾN “NGƯỜI GIÀU TRỞ NÊN NGHÈO ĐI VÀ NGƯỜI NGHÈO TRỞ NÊN KHÁNH KIỆT”. 07:28
NGĂN CHẶN UNG THƯ CỔ TỬ CUNG - CĂN BỆNH KHIẾN “NGƯỜI GIÀU TRỞ NÊN NGHÈO ĐI VÀ NGƯỜI NGHÈO TRỞ NÊN KHÁNH KIỆT”.
 Hàng ngàn phụ nữ Việt đang chịu đựng những đau đớn do bệnh UTCTC, sống cùng những đợt hóa trị kéo dài. Thiên chức làm mẹ bị đe dọa. Căn bệnh...
 5 năm trước
 745 Lượt xem
Tin liên quan
Những kiến thức về việc tiêm phòng cho trẻ
Những kiến thức về việc tiêm phòng cho trẻ

Tiêm phòng được thiết kế để bảo vệ chống lại các bệnh nặng, từ bệnh bại liệt và uốn ván đến bệnh sởi, quai bị, và cúm mùa. Nhiều người coi tiêm phòng là phần quan trọng nhất trong việc khám và chăm sóc sức khỏe cho trẻ.

Những điều cần biết khi tiêm phòng cúm cho trẻ
Những điều cần biết khi tiêm phòng cúm cho trẻ

Trẻ em từ 2 tuổi trở lên bị bệnh cúm thường có nhiều biến chứng nghiêm trọng. Trong giai đoạn 2015-2016, cúm có liên quan đến cái chết của hơn 80 trẻ em ở nước Mỹ.

Tiêm phòng có khiến trẻ có nguy cơ bị hen suyễn cao hơn không?
Tiêm phòng có khiến trẻ có nguy cơ bị hen suyễn cao hơn không?

Nhiều phụ huynh lo ngại tiêm phòng có khiến trẻ có nguy cơ bị hen suyễn cao hơn không? Cùng tìm ra câu trả lời trong bài viết dưới đây!

Tiêm phòng viêm màng não mô cầu cho trẻ: những điều cần biết
Tiêm phòng viêm màng não mô cầu cho trẻ: những điều cần biết

Ở người bị bệnh, Neisseria meningitidis sống ở vùng hầu họng và lây lan qua các giọt nhỏ ở đường thở hoặc chất tiết ở cổ họng. Ho, hắt hơi, hôn và dùng chung chai nước hoặc dụng cụ sẽ dẫn đến lây bệnh.

Những căn bệnh biến mất có phải nhờ áp dụng biện pháp vệ sinh tốt hơn?
Những căn bệnh biến mất có phải nhờ áp dụng biện pháp vệ sinh tốt hơn?

Nguồn dinh dưỡng chất lượng hơn và áp dụng biện pháp vệ sinh tốt hơn thực sự đã cải thiện cuộc sống của chúng ta - chúng ta đang cao hơn, khỏe mạnh hơn và sạch sẽ hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, nhìn vào tỷ lệ mắc bệnh thực tế trong nhưng năm qua, không còn nghi ngờ gì nữa, vắc xin mới là yếu tố đóng vai trò chính trong hiệu quả làm suy giảm các ca bệnh mà chúng phòng chống.

Dr Duy Thành

 

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây