Cúm mùa rất dễ lây lan - tiêm vắc-xin là biện pháp dự phòng tốt nhất

Cúm là một bệnh lý nhiễm trùng đường hô hấp rất thường gặp. Tác nhân gây bệnh thường là các chủng siêu vi có ái tính trên đường hô hấp. Một người trưởng thành khỏe mạnh trong một năm có thể có từ 1 đến 3 lần mắc phải dịch cúm mùa với các triệu chứng viêm long đường hô hấp trên như hắt hơi, chảy nước mũi, ho đờm trắng kèm theo sốt, rét run, đau đầu, chán ăn, mệt mỏi. Trong phần lớn các trường hợp, những biểu hiện này khởi phát và tự thuyên giảm trong vài ngày, đôi khi không cần điều trị gì. Tuy vậy, không ít đối tượng đặc biệt khi mắc cúm lại dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng, nhất là ở trẻ nhỏ, người lớn tuổi và những người mắc một số bệnh lý nội khoa nặng.

Chính vì vậy, phòng ngừa cúm không chỉ là trách nhiệm của mỗi cá nhân, gia đình mà còn của toàn xã hội. Trong đó, tiêm vắc-xin được xem như là biện pháp dự phòng tốt nhất. Do cấu trúc của các chủng virus cúm thay đổi mỗi năm, đồng thời nồng độ kháng thể trong máu giúp chống lại siêu vi có khuynh hướng giảm nhanh theo thời gian, việc tiêm phòng cần thực hiện hằng năm. Mặc dù hiệu quả không thể đạt đến 100%, nhưng đây vẫn là cách giảm thiểu mức độ nặng nề khi mắc dịch cúm mùa cũng như các biến chứng của nó.

Tiêm vắc-xin cúm hàng năm là cách an toàn, hiệu quả để phòng ngừa cúm. Vắc-xin là một yếu tố kích thích giúp cơ thể tạo ra một nồng độ kháng thể nhất định có sẵn trong máu, sẵn sàng đối phó với một số chủng virus cúm. Những kháng thể này không chỉ giúp bảo vệ cơ thể chống lại virus cúm mà còn cả tình trạng nhiễm trùng đi kèm khi có bội nhiễm vi khuẩn.

Một người có thể bị cúm bất cứ lúc nào trong năm. Thông thường, dịch cúm mùa xảy ra vào mùa thu và mùa đông trong khi nhiễm trùng hô hấp lại có xu hướng cao điểm giữa tháng mười một và tháng ba. Vì thế, việc phòng bệnh cúm mùa đông nên thực hiện vào đầu mùa thu, trước khi mùa cúm chính thức bắt đầu.

Hiện tại, vắc-xin cúm đang lưu hành trên thị trường dưới dạng tiêm hay dạng xịt mũi. Việc lựa chọn hình thức bào chế cần phù hợp với tình trạng bệnh nhân, các bệnh lý đi kèm cũng như các nguồn lực có sẵn.

Tiêm phòng cúm hàng năm luôn được khuyến nghị cho tất cả mọi người, kể từ 6 tháng tuổi trở lên. Trong đó, việc tiêm phòng sẽ đặc biệt quan trọng đối với những đối tượng có nguy cơ cao bị biến chứng cúm, bao gồm:

• Phụ nữ mang thai.
• Người cao tuổi.
• Trẻ nhỏ: Trẻ em từ 6 tháng đến 9 tuổi cần đến hai liều vắc-xin cúm, cách nhau ít nhất bốn tuần, để được sự bảo vệ có hiệu quả hoàn toàn. Rất nhiều nghiên cứu đã cho thấy vắc-xin giúp giảm đáng kể nguy cơ trẻ tử vong vì cúm.

Ngoài ra, nếu bệnh nhân có các bệnh lý mãn tính khác cũng có thể làm tăng nguy cơ biến chứng cúm:

• Hen suyễn;
• Ung thư hoặc đang điều trị ung thư;
• Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính;
• Bệnh lý xơ nang;
• Bệnh tiểu đường;
• Suy tim;
• Suy giảm miễn dịch bẩm sinh hay mắc phải, bao gồm cả HIV/AIDS;
• Bệnh thận hoặc gan nặng;
• Béo phì.

Câu trả lời là hoàn toàn không, vắc-xin cúm không làm tăng nguy cơ khiến bạn mắc cúm. Tuy nhiên, bạn có thể có các triệu chứng giống như bị cúm mặc dù đã chủng ngừa cúm vì nhiều lý do như sau:

• Phản ứng với vắc-xin: Một số người bị đau cơ và sốt trong một hoặc hai ngày sau khi chủng ngừa cúm. Đây có thể là tác dụng phụ của quá trình hệ miễn dịch sản xuất kháng thể để bảo vệ cơ thể cho bạn.
• Còn trong thời gian “cửa sổ” hai tuần: Vì phải mất khoảng thời gian ít nhất là hai tuần để mũi tiêm ngừa cúm phát huy hết tác dụng. Nếu bạn tiếp xúc với virus cúm trong thời điểm trước hoặc trong khoảng thời gian đó, bạn vẫn có thể bị cúm.
• Virus cúm không phù hợp: Trong một số năm, các virus cúm được sử dụng điều chế vắc-xin không khớp với các chủng hiện đang lưu hành trong mùa cúm. Nếu rủi ro này xảy ra, mũi tiêm phòng cúm của bạn sẽ kém hiệu quả hơn nhưng vẫn có thể bảo vệ bạn khỏi các chủng đã được tiêm.
• Mắc các bệnh tương tự cúm: Trên hệ thống đường hô hấp có rất nhiều bệnh lý khác nhau, chẳng hạn như cảm lạnh thông thường, cũng có các triệu chứng giống như cúm.