Rối loạn nhịp tim ác tính là gì?

Tim có một hệ thống điện giữ cho tim co bóp đều đặn, nhất quán. Rối loạn nhịp tim xảy ra khi có sự xáo trộn trong hệ thống điện này.

Có nhiều loại rối loạn nhịp tim, một số bắt nguồn từ tâm nhĩ (các buồng trên của tim) trong khi một số loại bắt nguồn từ tâm thất (các buồng dưới). Những vấn đề trong hệ thống điện có thể khiến tim đập quá nhanh (nhịp tim nhanh), quá chậm (nhịp tim chậm) hoặc hỗn loạn, không đều (rung nhĩ hoặc rung thất).

Một số loại rối loạn nhịp tim không nguy hiểm và có nguy cơ biến chứng rất thấp trong khi nột số lại rất nghiêm trọng và có thể đe dọa đến tính mạng. Những loại này được gọi là rối loạn nhịp tim ác tính.

Rối loạn nhịp tim ác tính là gì?

Rối loạn nhịp tim ác tính (malignant arrhythmia) là những loại rối loạn nhịp tim có thể dẫn đến các vấn đề đe dọa tính mạng như ngừng tim đột ngột.

Những loại rối loạn nhịp tim này thường bắt nguồn từ tâm thất (hai buồng dưới của tim). Hai ví dụ về rối loạn nhịp tim ác tính là rung thất và nhịp nhanh thất.

Rung thất là tình trạng hai buồng dưới của tim co bóp quá nhanh, hay nói chính xác là rung lên thay vì co bóp đều đặn ở tốc độ bình thường. Điều này có thể khiến tim đột ngột ngừng bơm máu và não cùng các cơ quan khác sẽ không được cung cấp máu. Tình trạng này được gọi là ngừng tim.

Nhịp nhanh thất là một loại rối loạn nhịp tim xảy ra do các tín hiệu điện không đều ở tâm thất, khiến tim đập trên 100 lần mỗi phút. Tình trạng này có thể chỉ kéo dài vài giây nhưng cũng có thể lâu hơn. Nếu kéo dài trên 30 giây, nhịp nhanh thất có thể dẫn đến ngừng tim và tử vong.

Rối loạn nhịp tim bắt nguồn từ tâm nhĩ cũng có thể nghiêm trọng, nhất là khi không được điều trị. Một ví dụ điển hình là rung nhĩ – tình trạng các buồng trên của tim co bóp quá nhanh hoặc không đều. Đây là loại rối loạn nhịp tim phổ biến nhất. Nếu không được điều trị, rung nhĩ có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm. Một trong những biến chứng nghiêm trọng nhất của rung nhĩ là đột quỵ.

Nguyên nhân gây rối loạn nhịp tim ác tính

Không phải khi nào cũng xác định được nguyên nhân gây rối loạn nhịp tim ác tính nhưng những người có cấu trúc tim bất thường có tỷ lệ mắc những loại rối loạn nhịp tim này cao hơn.

Rối loạn nhịp tim ác tính cũng có thể khởi phát khi xảy ra cơn nhồi máu cơ tim. Sự gián đoạn dòng máu đến cơ tim có thể làm thay đổi hệ thống điện điều khiển nhịp tim và dẫn đến rối loạn nhịp tim.

Những nguyên nhân khác gồm có:

• bệnh tim bẩm sinh
• mất cân bằng điện giải
• cường giáp
• bệnh cơ tim di truyền
• bệnh u hạt (sarcoidosis)

Một số bệnh lý hiếm gặp cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc rối loạn nhịp tim ác tính.

Ví dụ, một nghiên cứu vào năm 2017 trên những người mắc hội chứng Takotsubo (hội chứng trái tim tan vỡ) cho thấy khoảng 11,4% số người mắc hội chứng này bị rối loạn nhịp tim ác tính.

Một nghiên cứu vào năm 2020 chỉ ra rằng những người phải nhập viện và tử vong do COVID-19 có nguy cơ mắc rối loạn nhịp tim ác tính hơn cao so với những người sống sót.

Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cũng lưu ý rằng nguyên nhân gây tử vong trong hầu hết các trường hợp này là do “bệnh toàn thân” chứ không phải là kết quả trực tiếp của các vấn đề về chức năng tim.

Rối loạn nhịp thất có thể xảy ra do sử dụng ma túy.

Phương pháp điều trị rối loạn nhịp tim ác tính

Điều trị rối loạn nhịp tim ác tính gồm hai giai đoạn. Giai đoạn đầu tập trung vào việc ngăn chặn tình trạng rối loạn nhịp tim, đưa nhịp tim và huyết áp về bình thường. Các phương pháp điều trị thường được sử dụng ở giai đoạn này là hồi sức tim phổi (CPR) và máy khử rung tim ngoài tự động (automated external defibrillator - AED) truyền xung điện đến tim.

Giai đoạn thứ hai gồm các phương pháp điều trị nhằm ngăn ngừa rối loạn nhịp tim tái phát:

• Dùng thuốc, chẳng hạn như thuốc chống rối loạn nhịp tim để khôi phục nhịp tim bình thường. Nhưng đôi khi những loại thuốc này lại làm trầm trọng thêm tình trạng rối loạn nhịp tim hoặc gây ra chứng rối loạn nhịp tim mới, do đó cần cân nhắc cẩn thận trước khi sử dụng. Một số trường hợp rối loạn nhịp tim có thể điều trị bằng thuốc chẹn beta, nhóm thuốc làm giảm tốc độ và lực co bóp của tim.
• Máy khử rung tim cấy ghép (ICD): một thiết bị nhỏ được cấy ở ngực, có tác dụng theo dõi nhịp tim và khi phát hiện nhịp tim bất thường, máy sẽ phát ra sốc điện để ổn định nhịp tim.
• Triệt đốt qua ống thông: một thủ thuật xâm lấn tối thiểu, trong đó một ống thông được đưa vào tĩnh mạch đùi ở bẹn và luồn đến tim. Năng lượng sóng cao tần từ ống thông sẽ phá hủy nhóm tế bào bất thường gây rối loạn nhịp tim.
• Cắt đốt thần kinh giao cảm tim trái: làm giảm tốc độ co bóp ở phần bên trái của tim. Thủ thuật này được sử dụng cho những ca bệnh rung nhĩ không thể kiểm soát do nguyên nhân di truyền.

Tóm tắt bài viết

Rối loạn nhịp tim xảy ra khi hệ thống điện điều phối hoạt động co bóp của tim bị xáo trộn, khiến tim đập quá nhanh, quá chậm hoặc không đều.

Một số loại rối loạn nhịp tim không gây ra bất kỳ biến chứng nào trong khi một số lại có thể gây tử vong hoặc ngừng tim. Những loại này được gọi là rối loạn nhịp tim ác tính, đòi hỏi các biện pháp can thiệp khẩn cấp như hồi sức tim phổi hoặc khử rung tim để khôi phục nhịp tim và huyết áp.