Chèn ép tim: Nguyên nhân, triệu chứng và điều trị

Chèn ép tim là tình trạng máu hoặc dịch tích tụ trong khoang giữa màng ngoài tim và cơ tim. Điều này gây áp lực cực lớn lên tim, khiến cho tâm thất (hai buồng dưới của tim) không thể giãn nở hoàn toàn và tim không thể thực hiện chức năng bình thường. Tim sẽ không thể bơm đủ máu đến các bộ phận còn lại của cơ thể. Tình trạng này có thể dẫn đến suy tạng, sốc và thậm chí tử vong.

Chèn ép tim là trường hợp cần cấp cứu y tế. Nếu bản thân bạn hoặc một ai đó có các triệu chứng chèn ép tim, hãy gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến bệnh viện ngay lập tức.

Nguyên nhân gây chèn ép tim

Chèn ép tim thường xảy ra sau khi có sự thâm nhập vào màng ngoài tim (túi mỏng, gồm hai lớp bao quanh tim). Sự thâm nhập này có thể khiến máu hoặc các chất dịch cơ thể khác tích tụ trong khoang màng ngoài tim và chèn ép lên tim. Khi dịch dư thừa chèn ép tim, lượng máu chảy vào tim sẽ giảm và lượng máu giàu oxy được bơm đến các bộ phận còn lại của cơ thể cũng sẽ giảm. Tình trạng thiếu máu đến tim và các bộ phận còn lại của cơ thể cuối cùng có thể gây sốc, suy tạng và ngừng tim.

Sự tích tụ dịch ở khoang màng ngoài tim có thể xảy ra do những nguyên nhân như:

• Có vật đâm vào tim
• Chấn thương nặng ở vùng ngực do tai nạn giao thông hoặc tai nạn lao động
• Thủng màng ngoài tim do đặt ống thông tim, chụp mạch máu hoặc cấy máy tạo nhịp tim
• Thủng màng ngoài tim trong quá trình đặt ống thông tĩnh mạch trung tâm, một loại ống thông dùng để truyền dịch hoặc thuốc
• Ung thư di căn đến màng ngoài tim, chẳng hạn như ung thư vú hoặc ung thư phổi
• Vỡ túi phình động mạch chủ
• Viêm màng ngoài tim
• Lupus, một bệnh tự miễn xảy ra do hệ miễn dịch tấn công nhầm các mô khỏe mạnh của cơ thể
• Xạ trị vùng ngực
• Suy giáp (tuyến giáp hoạt động quá mức, tình trạng này làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim)
• Nhồi máu cơ tim
• Suy thận
• Nhiễm trùng ảnh hưởng đến tim

Triệu chứng của chèn ép tim

Chèn ép tim thường có các triệu chứng sau:

• Lo lắng, bồn chồn
• Tụt huyết áp
• Mệt mỏi, không có sức lực
• Đau ngực lan đến cổ, vai hoặc lưng
• Khó thở
• Thở gấp
• Cảm giác khó chịu, đỡ hơn khi ngồi hoặc ngả người về phía trước
• Chóng mặt, ngất xỉu

Phương pháp chẩn đoán chèn ép tim

Chèn ép tim thường có ba dấu hiệu đặc trưng gọi là tam chứng Beck, gồm có:

• huyết áp thấp và mạch yếu do giảm lượng máu được bơm từ tim
• nổi tĩnh mạch cổ do các tĩnh mạch này khó đưa máu trở về tim
• tim đập nhanh và tiếng tim mờ do tích tụ dịch bên trong màng ngoài tim

Bác sĩ sẽ tiến hành thêm các phương pháp chẩn đoán khác để xác nhận chèn ép tim. Một trong những phương pháp đó là siêu âm tim. Siêu âm tim giúp kiểm tra xem màng ngoài tim có bị giãn không và tâm thất có bị xẹp do giảm thể tích máu hay không. Chụp X-quang lồng ngực giúp phát hiện tim to – một dấu hiệu của chèn ép tim. Các phương pháp chẩn đoán khác còn có:

• Chụp cắt lớp vi tính (CT) lồng ngực: giúp phát hiện sự tích tụ dịch trong ngực hoặc những thay đổi ở tim
• Chụp cộng hưởng từ mạch máu (MRA) để đánh giá sự lưu thông máu qua tim
• Điện tâm đồ để đánh giá hoạt đông điện của tim

Điều trị chèn ép tim

Chèn ép tim là một tình trạng rất nghiêm trọng cần phải cấp cứu. Việc điều trị chèn ép tim nhằm hai mục đích. Thứ nhất là làm giảm áp lực lên tim và thứ hai là điều trị nguyên nhân gốc rễ dẫn đến chèn ép tim. Ở giai đoạn điều trị khẩn cấp, bác sĩ sẽ dẫn lưu dịch từ khoang màng ngoài tim, thường là bằng kim. Quy trình này được gọi là chọc dịch màng ngoài tim. Trong những trường hợp người bệnh có vết thương xuyên ngực, bác sĩ sẽ tiến hành phẫu thuật mở ngực để dẫn lưu máu hoặc loại bỏ cục máu đông. Có thể cần cắt bỏ một phần màng ngoài tim để giảm áp lực lên tim.

Người bệnh sẽ được cung cấp oxy, truyền dịch và thuốc để tăng huyết áp.

Khi tình trạng chèn ép tim đã được kiểm soát và người bệnh ổn định, bác sĩ sẽ tiến hành một số xét nghiệm để xác định nguyên nhân gốc rễ gây chèn ép tim.

Tiên lượng của người bị chèn ép tim

Tiên lượng về lâu dài của người bị chèn ép tim phụ thuộc vào thời điểm được điều trị, nguyên nhân gốc rễ gây chèn ép tim và các biến chứng phát sinh sau đó. Tiên lượng thường rất khả quan nếu chèn ép tim được phát hiện và điều trị sớm.

Tiên lượng về lâu dài phụ thuộc rất nhiều vào thời điểm được điều trị. Do đó, hãy gọi cấp cứu hoặc đến bệnh viện ngay khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường.