Bệnh cơ tim thiếu máu cục bộ: triệu chứng, nguyên nhân và phương pháp điều trị

Bệnh cơ tim thiếu máu cục bộ là gì?

Bệnh cơ tim thiếu máu cục bộ (ischemic cardiomyopathy - IC) là tình trạng cơ tim bị suy yếu do cơn đau tim hoặc bệnh động mạch vành.

Khi mắc bệnh động mạch vành, các động mạch cung cấp máu cho cơ tim bị hẹp lại, làm giảm lượng máu cần thiết đến các phần của cơ tim và gây tổn thương. Nếu mắc IC, tâm thất trái có khả năng bị giãn to, phình ra và suy yếu. Điều này làm giảm khả năng bơm máu hiệu quả của tim, dẫn đến suy tim.

Tuỳ thuộc vào mức độ tổn thương tim, bác sĩ sẽ để xuất kế hoạch điều trị nhằm:

• Điều trị nguyên nhân gốc rễ gây ra IC.
• Ngăn bệnh tiến triển thêm.
• Cải thiện chức năng tim mạch.
• Điều trị các triệu chứng liên quan.

Bệnh cơ tim thiếu máu cục bộ có thể được điều trị bằng các phương pháp như thay đổi lối sống, dùng thuốc, phẫu thuật hoặc các thủ thuật khác. Lối sống lành mạnh có thể giúp giảm nguy cơ xảy ra biến chứng và ngăn ngừa IC ngay từ đầu.

Triệu chứng của bệnh cơ tim thiếu máu cục bộ

Ở giai đoạn đầu, bệnh tim có thể không gây ra triệu chứng. Tuy nhiên, nếu lưu lượng máu bị giảm do bệnh động mạch vành, bạn có thể gặp phải những tình trạng sau:

• Mệt mỏi cực độ.
• Khó thở.
• Chóng mặt, choáng váng hoặc ngất xỉu.
• Đau hoặc áp lực ở ngực, gọi là đau thắt ngực.
• Đánh trống ngực (tim đập không đều).
• Sưng ở cẳng chân và bàn chân (phù nề).
• Bụng phình to.
• Ho hoặc nghẹt thở do tích tụ dịch trong phổi.
• Khó ngủ.
• Tăng cân.

Nếu xuất hiện các triệu chứng trên, hãy tìm kiếm sự chăm sóc y tế ngay lập tức.

Nguyên nhân gây bệnh cơ tim thiếu máu cục bộ

IC thường do cơn đau tim hoặc bệnh động mạch vành gây ra. Các yếu tố nguy cơ gây ra những tình trạng này là:

• Tiền sử gia đình mắc bệnh mạch vành.
• Huyết áp cao (tăng huyết áp).
• Cholesterol cao.
• Béo phì.
• Tiểu đường.
• Bệnh thận giai đoạn cuối.
• Amyloidosis, tình trạng các protein bất thường tích tụ trong mô và cơ quan, trong đó có mạch máu.
• Lối sống ít vận động.
• Tiền sử hút thuốc lá.
• Lạm dụng rượu hoặc ma túy.

Nam giới có nguy cơ mắc bệnh động mạch vành cao hơn, nhưng sau khi mãn kinh, nguy cơ mắc bệnh của phụ nữ sẽ tăng lên. Phụ nữ trên 35 tuổi sử dụng thuốc tránh thai đường uống và hút thuốc lá cũng có nguy cơ cao hơn.

Chẩn đoán bệnh cơ tim thiếu máu cục bộ như thế nào?

Nếu bác sĩ nghi ngờ bạn mắc bệnh cơ tim thiếu máu cục bộ (IC), bạn sẽ được chuyển đến bác sĩ chuyên khoa tim mạch. Bác sĩ sẽ thu thập thông tin về tiền sử bệnh, thực hiện khám lâm sàng và có thể chỉ định thêm các xét nghiệm để đưa ra chẩn đoán chính xác nhất.

Các xét nghiệm có thể bao gồm:

• Xét nghiệm máu: Đo mức cholesterol và triglyceride trong máu.
• Xét nghiệm hình ảnh: Chụp X-quang, chụp cắt lớp vi tính (CT), hoặc chụp cộng hưởng từ (MRI) để kiểm tra cấu trúc tim và các tổn thương.
• Siêu âm tim (echocardiogram): Sử dụng sóng siêu âm để kiểm tra giải phẫu và chức năng của tim.
• Điện tâm đồ (ECG/EKG): Ghi lại hoạt động điện của tim.
• Nghiệm pháp gắng sức (stress test): Đánh giá khả năng làm việc của tim khi bị áp lực.
• Thông tim và chụp động mạch vành (cardiac catheterization): Kiểm tra xem có đoạn động mạch nào bị hẹp hay không.
• Sinh thiết cơ tim (myocardial biopsy): Lấy mẫu mô cơ tim để phân tích.

Điều trị bệnh cơ tim thiếu máu cục bộ như thế nào?

Để điều trị IC, bác sĩ cần xử lý nguyên nhân gốc rễ gây bệnh, thường là do bệnh động mạch vành. Các phương pháp điều trị có thể bao gồm:

• Thay đổi lối sống
• Sử dụng thuốc
• Phẫu thuật hoặc các thủ thuật khác

Thay đổi lối sống

Để điều trị bệnh động mạch vành và làm giảm nguy cơ xảy ra biến chứng, bạn nên áp dụng chế độ ăn uống lành mạnh, giảm chất béo bão hòa, cholesterol và muối. Ngoài ra, bạn cũng nên tập thể dục với mức độ phù hợp với tình trạng sức khỏe của mình.

Nếu có thói quen hút thuốc, hãy cai thuốc càng sớm càng tốt. Bên cạnh đó, cần tránh sử dụng chất kích thích và hạn chế uống rượu.

Bạn nên duy trì thực hiện lâu dài những thay đổi này để hình thành thói quen lành mạnh chứ không phải chỉ áp dụng trong thời gian ngắn.

Dùng thuốc

Bác sĩ có thể kê đơn các loại thuốc để làm thuyên giảm các triệu chứng, ngăn ngừa biến chứng xảy ra và cải thiện chức năng tim. Tuỳ thuộc vào tình trạng bệnh, bác sĩ có thể sử dụng các loại thuốc sau:

• Thuốc chẹn beta: Giảm huyết áp và giảm nhịp tim.
• Thuốc chẹn kênh canxi: Làm giãn và mở rộng động mạch, từ đó giúp giảm huyết áp.
• Thuốc kháng aldosterone: Giảm huyết áp và loại bỏ dịch thừa trong cơ thể, giảm triệu chứng phù nề và khó thở.
• Thuốc lợi tiểu khác: Giảm dịch thừa, giảm huyết áp và giảm áp lực cho tim.
• Thuốc điều trị rối loạn nhịp tim: Kiểm soát nhịp tim.
• Thuốc chống đông máu: Giảm nguy cơ hình thành cục máu đông.
• Thuốc điều trị cholesterol cao.

Phẫu thuật và các thủ thuật khác

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật hoặc thủ thuật để cải thiện lưu thông máu hoặc chức năng tim, chẳng hạn như:

• Cấy máy tạo nhịp tim hoặc máy khử rung tim: Điều chỉnh hoạt động điện của tim.
• Khoan cắt mảng xơ vữa (atherectomy): Loại bỏ mảng bám trong động mạch.
• Nong mạch vành bằng bóng (balloon angioplasty): Mở rộng động mạch bị hẹp.
• Đặt stent: Giữ động mạch mở.
• Xạ trị để ngăn động mạch bị hẹp lại sau khi đặt stent.

Trong trường hợp bệnh trở nặng, bác sĩ có thể đề nghị:

• Phẫu thuật bắc cầu động mạch vành (CABG): Đây là phương pháp phẫu thuật tim hở. Bác sĩ sẽ lấy đoạn mạch máu khỏe mạnh từ nơi khác của cơ thể để nối thay thế đoạn động mạch bị tắc. Máu sẽ được dẫn qua đoạn mạch mới để cung cấp oxy cho tim.
• Ghép tim: Nếu tổn thương tim quá nặng và không thể phục hồi, ghép tim có thể là giải pháp cuối cùng.

Tiên lượng cho bệnh cơ tim thiếu máu cục bộ

Nếu không được điều trị, bệnh cơ tim thiếu máu cục bộ (IC) có thể dẫn đến tình trạng hình thành cục máu đông, suy tim và thậm chí là tử vong. Cần điều trị nguyên nhân gốc rễ gây ra IC để ngăn ngừa xảy ra các biến chứng.

Tiên lượng dài hạn của bệnh nhân mắc IC sẽ phụ thuộc vào các yếu tố sau:

• Mức độ tổn thương tim.
• Hiệu quả của phương pháp điều trị.
• Lối sống.

Nguy cơ xảy ra biến chứng sẽ tăng lên nếu:

• Lối sống không lành mạnh, như hút thuốc lá hoặc lạm dụng rượu.
• Không tuân thủ dùng thuốc theo chỉ định.
• Không tái khám đầy đủ.
• Gặp phải các vấn đề nhiễm trùng.
• Mắc thêm các bệnh lý nghiêm trọng khác.

Hãy trao đổi với bác sĩ để biết thêm thông tin về tình trạng, kế hoạch điều trị và tiên lượng của mình.

Bệnh cơ tim thiếu máu cục bộ có thể phòng ngừa được không?

Bạn có thể giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, trong đó có bệnh cơ tim thiếu máu cục bộ, bằng cách xây dựng lối sống lành mạnh, chẳng hạn như:

• Theo dõi huyết áp và mức cholesterol thường xuyên.
• Ăn uống lành mạnh với chế độ ăn ít chất béo bão hòa, cholesterol và natri.
• Tập thể dục ít nhất 30 phút mỗi lần, 5 lần mỗi tuần.
• Duy trì cân nặng hợp lý.
• Tránh hút thuốc lá và sử dụng chất kích thích.

Duy trì các thói quen tốt cho tim mạch không chỉ giúp làm giảm nguy cơ mắc bệnh mạch vành, bệnh cơ tim thiếu máu cục bộ mà còn giúp hạn chế xảy ra các biến chứng nếu bạn đã mắc bệnh tim.