Các nhóm thuốc điều trị đột quỵ

Có hai loại đột quỵ chính là đột quỵ do thiếu máu cục bộ, xảy ra khi một mạch máu cấp máu cho não bị tắc nghẽn, và đột quỵ xuất huyết não, xảy ra khi một mạch máu trong não bị vỡ.

Khi tình trạng gián đoạn lưu thông máu não chỉ xảy ra trong thời gian ngắn thì được gọi là cơn thiếu máu não thoáng qua.

Cơ chế tác dụng của thuốc điều trị đột quỵ

Mỗi loại thuốc điều trị đột quỵ có tác dụng khác nhau.

Một số loại thuốc phá vỡ cục máu đông và giúp tái thông mạch máu trong khi một số loại thuốc ngăn cục máu đông hình thành. Một số loại thuốc có tác dụng làm giảm huyết áp để ngăn ngừa hỏng mạch máu và ngăn chặn chảy máu trong não. Một số loại thuốc giúp làm giảm cholesterol trong máu để ngăn ngừa tình trạng xơ vữa động mạch – một trong những nguyên nhân gây tắc nghẽn mạch máu.

Loại thuốc cần dùng sẽ tùy thuộc vào loại đột quỵ và nguyên nhân gây đột quỵ. Thuốc điều trị đột quỵ cũng có thể được sử dụng để ngăn ngừa đột quỵ tái phát.

Thuốc chống đông máu

Thuốc chống đông máu là những loại thuốc làm giảm khả năng đông lại của máu. Những loại thuốc này can thiệp vào một số yếu tố nhất định trong quá trình đông máu. Thuốc chống đông máu được sử dụng để phòng ngừa đột quỵ do thiếu máu cục bộ (loại đột quỵ phổ biến nhất) và cơn thiếu máu não thoáng qua.

Warfarin là một trong những loại thuốc chống đông máu phổ biến nhất, được sử dụng để ngăn ngừa hình thành cục máu đông hoặc ngăn cục máu đông hiện có to lên. Thuốc này thường được kê cho những người có van tim nhân tạo, rối loạn nhịp tim, có tiền sử nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ.

Tác dụng bất lợi của warfarin

Warfarin có thể gây chảy máu quá nhiều và tình trạng này có thể gây nguy hiểm cho tính mạng. Hãy cho bác sĩ biết nếu bạn bị rối loạn đông máu hoặc đã từng bị chảy máu quá nhiều trước đây. Có thể bác sĩ sẽ kê một loại thuốc khác.

Thuốc chống kết tập tiểu cầu

Các loại thuốc chống kết tập tiểu cầu như clopidogrel có thể được sử dụng để ngăn ngừa cục máu đông. Các loại thuốc này khiến cho tiểu cầu trong máu khó kết dính với nhau hơn (kết dính tiểu cầu là bước đầu tiên trong quá trình hình thành cục máu đông).

Đôi khi, thuốc chống kết tập tiểu cầu được kê cho những người đã bị đột quỵ do thiếu máu cục bộ hoặc nhồi máu cơ tim. Người bệnh có thể phải dùng thuốc đều đặn trong một thời gian dài để phòng ngừa đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim tái phát.

Aspirin cũng là một thuốc chống kết tập tiểu cầu. Loại thuốc này có thể làm tăng nguy cơ chảy máu. Vì lý do này nên aspirin không phải lúc nào cũng là lựa chọn phù hợp cho những người không có tiền sử bệnh tim mạch do xơ vữa động mạch (ví dụ như đột quỵ và nhồi máu cơ tim).

Aspirin chỉ nên được sử dụng làm biện pháp phòng ngừa chính bệnh tim mạch do xơ vữa động mạch ở những người:

• có nguy cơ cao bị đột quỵ, nhồi máu cơ tim hoặc các bệnh tim mạch do xơ vữa động mạch khác
• có nguy cơ chảy máu thấp

Chất hoạt hóa plasminogen mô (tPA)

Chất hoạt hóa plasminogen mô (tPA) là loại thuốc điều trị đột quỵ duy nhất thực sự có tác dụng phá vỡ cục máu đông. Loại thuốc này được sử dụng làm phương pháp điều trị cấp cứu cho người bị đột quỵ.

tPA được tiêm vào tĩnh mạch để nhanh chóng tiếp cận cục máu đông.

Tuy nhiên, không phải trường hợp đột quỵ nào cũng có thể điều trị bằng tPA. Những người có nguy cơ chảy máu não cao không được dùng tPA.

Statin

Statin là nhóm thuốc hạ mỡ máu (cholesterol). Khi nồng độ cholesterol trong máu quá cao, cholesterol sẽ bắt đầu tích tụ trên niêm mạc bên trong động mạch. Tình trạng này được gọi là xơ vữa động mạch.

Statin ngăn chặn HMG-CoA reductase, một loại enzyme mà cơ thể cần để tạo ra cholesterol. Kết quả là cơ thể sẽ tạo ra ít cholesterol hơn. Điều này giúp giảm nguy cơ xơ vữa động mạch, nhờ đó ngăn ngừa cơn thiếu máu não thoáng qua và nhồi máu cơ tim do động mạch bị tắc nghẽn.

Một số loại thuốc trong nhóm statin gồm có:

• atorvastatin
• fluvastatin
• lovastatin
• pitavastatin
• pravastatin
• rosuvastatin
• simvastatin

Thuốc điều trị tăng huyết áp

Người bị đột quỵ cũng có thể cần dùng thuốc điều trị tăng huyết áp. Tăng huyết áp là một yếu tố nguy cơ chính gây đột quỵ. Tăng huyết áp khiến cho các mạch máu trong não bị yếu đi và cuối cùng bị vỡ, dẫn đến đột quỵ xuất huyết não. Tăng huyết áp còn có thể góp phần làm bong các mảng xơ vữa, dẫn đến hình thành cục máu đông và đột quỵ do thiếu máu cục bộ.

Các nhóm thuốc trị tăng huyết áp thường được sử dụng trong điều trị đột quỵ gồm có:

• Thuốc ức chế men chuyển angiotensin (ACE)
• Thuốc chẹn beta
• Thuốc chẹn kênh canxi

Tóm tắt bài viết

Có nhiều loại thuốc giúp điều trị hoặc ngăn ngừa đột quỵ. Một số loại có tác dụng can thiệp vào quá trình đông máu và ngăn ngừa hình thành cục máu đông. Một số loại thuốc điều trị các vấn đề sức khỏe dẫn đến đột quỵ. Cũng có loại thuốc giúp phá vỡ cục máu đông đã hình thành trong mạch máu và khôi phục sự lưu thông máu. Loại thuốc cần dùng sẽ phụ thuộc vào loại đột quỵ và bệnh sử của mỗi người.