Có thể thay đổi vắc-xin dại trong quá trình tiêm không?

Bệnh dại là căn bệnh nguy hiểm của loài người vì không có cách điều trị triệt để. Người mắc bệnh dại do virus dại xâm nhập qua các vết thương do động vật cắn, không có cơ hội được chữa khỏi, tỷ lệ tử vong xấp xỉ 100%. Vì thế, phòng bệnh bằng cách tiêm phòng dại là phương pháp có vai trò cực kỳ quan trọng trong việc giảm thiểu số người chết vì căn bệnh này.

Những nạn nhân bị động vật cắn hoặc những người phải tiếp xúc nhiều với virus gây bệnh dại như bên trong các phòng thí nghiệm là đối tượng đặc biệt cần tiêm phòng dại.

Để đạt được hiệu quả phòng bệnh dại cao nhất, người dân cần tuân thủ đúng phác đồ tiêm phòng dại được ban hành của các tổ chức y tế có uy tín. Số lượng mũi tiêm và thời gian tiêm phòng dại thay đổi theo từng trường hợp khác nhau, phụ thuộc vào nhiều yếu tố như đường dùng tình trạng miễn dịch trước đây, đặc điểm của vết cắn.

Thông thường, người bệnh tiêm dự phòng dại trước phơi nhiễm cần tiêm đủ ba liều vào các ngày 0, 7 21 hoặc 28. Trong những trường hợp tiêm phòng dại sau khi phơi nhiễm, liều tiêm vắc-xin phòng dại với số mũi tiêm nhiều hơn trong thời gian lâu hơn. Khuyến cáo tiêm đủ 5 liều vào các ngày 0, 3, 7, 14 và 28. Ngày 0 được tính vào ngày đầu tiên mà người bệnh được tiêm phòng dại, không nhất thiết phải trùng vào ngày bị thương.

Tiêm phòng dại có thể được dùng bằng đường tiêm bắp hoặc tiêm trong da. Nên tiêm phòng dại theo đường tiêm bắp ở vùng cơ mặt trước đùi ở trẻ em và vùng cơ delta cánh tay ở người lớn. Trung tâm Kiểm soát dịch bệnh Hoa Kỳ (Centers for Disease Control and Prevention - CDC) đưa ra phác đồ tiêm bắp 4 liều vắc-xin kết hợp với 1 liều huyết thanh kháng dại. Phương pháp này được chứng minh có hiệu quả phòng bệnh dại tương đương các phác đồ khác. CDC cho rằng tiêm bắp liều thứ 5 không mang lại nhiều ưu điểm khác biệt.

Như vậy, quy trình tiêm phòng dại trải dài trung bình khoảng 28 ngày với các mũi vắc-xin lặp lại. Trong suốt quá trình đó, nhiều vấn đề có thể nảy sinh, bao gồm cả thắc mắc về việc có nên thay vắc-xin dại hay không, vì một lý do nào đó mà không thể hoàn thành dự phòng bệnh dại trước hoặc sau phơi nhiễm với cùng một loại vắc-xin do thiếu hụt hoặc không sẵn có. Trong trường hợp này thì có thể đổi vắc-xin dại. Tuy nhiên, việc thay vắc-xin dại, nghĩa là điều trị dự phòng bệnh bằng ít nhất 2 loại vắc-xin phòng dại khác nhau trong một liệu trình là không được khuyến khích và chỉ nên hạn chế tối đa.

Mỗi loại vắc-xin khác nhau được sản xuất từ các công ty khác nhau nên sẽ có sự khác biệt về các thành phần bên trong như nồng độ virus, chất bảo quản, tá dược, .... Trường hợp duy nhất có thể đổi vắc-xin dại là do hết hoặc không có sẵn vắc-xin dại cùng loại ngay tại cơ sở y tế để tránh việc trì hoãn lịch tiêm chủng vắc-xin phòng dại. Hoàn thành đủ số mũi tiêm là yếu tố cơ bản nhất quyết định hiệu quả phòng bệnh dại.