Tỷ lệ sống sót của trẻ bị phình mạch máu não

Phình mạch máu là tình trạng thành mạch máu, thường là ở động mạch, bị yếu. Do đó, áp lực từ dòng máu có thể khiến thành mạch phình ra hoặc giãn rộng. Khi túi phình bị vỡ, nó có thể gây xuất huyết nghiêm trọng, đe dọa đến tính mạng.

Khi phình mạch máu xảy ra trong một động mạch của não, nó được gọi là phình mạch máu não hoặc phình động mạch não.

Phình mạch máu não có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi. Dưới đây là thông tin về tỷ lệ sống sót của trẻ mắc bệnh này cũng như nguyên nhân và triệu chứng cần lưu ý.

Trẻ em có thể sống sót sau khi bị phình mạch máu não không?

Trẻ em có thể sống sót sau khi bị phình mạch máu não nhưng tỷ lệ tử vong vẫn cao.

Do phình mạch máu não ở trẻ khá hiếm gặp nên phần lớn dữ liệu về tỷ lệ sống sót đến từ các nghiên cứu quy mô nhỏ.

Ví dụ, một nghiên cứu năm 2021 trên 47 trẻ em cho thấy tỷ lệ tử vong là 10,6%, nghĩa là gần 90% trẻ đã sống sót. Tất cả các trường hợp tử vong đều do phình mạch bị vỡ, gây ra xuất huyết dưới nhện (subarachnoid hemorrhage - SAH).

Tỷ lệ sống sót sẽ giảm đi đáng kể nếu phình mạch bị vỡ. Các nghiên cứu ước tính tỷ lệ tử vong của trẻ có phình mạch đã vỡ dao động từ 13% đến 34%.

Một nghiên cứu khác năm 2019 trên 51 trẻ, trong đó 37 trẻ có phình mạch đã vỡ, ghi nhận tỷ lệ tử vong là 19,6%, tức khoảng 80% trẻ sống sót. Một lần nữa, tất cả các trường hợp tử vong đều là do bị xuất huyết dưới nhện.

Nguyên nhân gây phình mạch máu não ở trẻ em

Một số trường hợp phình mạch máu não ở trẻ không xác định được nguyên nhân, được gọi là phình mạch máu vô căn. Những trường hợp này có thể là do bất thường bẩm sinh ở mạch máu hoặc bệnh lý ảnh hưởng đến mạch máu và mô liên kết.

Ngoài ra, một số nguyên nhân khác có thể gây phình mạch máu não ở trẻ gồm có:

• Chấn thương đầu do tai nạn hoặc va đập mạnh.
• Nhiễm trùng do nấm hoặc vi khuẩn, đặc biệt ở trẻ có hệ miễn dịch suy yếu.

Triệu chứng của phình mạch máu não ở trẻ

Trong nhiều trường hợp, phình mạch máu não không gây ra triệu chứng. Tuy nhiên, nếu túi phình chưa vỡ nhưng có kích thước lớn, nó có thể chèn ép mô não xung quanh và gây ra các dấu hiệu như:

• Đau đầu
• Mệt mỏi
• Buồn nôn hoặc nôn
• Đau hoặc sưng quanh mắt
• Tê bì, yếu hoặc liệt một bên cơ thể
• Vấn đề về thị giác (nhìn mờ, nhìn đôi)
• Vấn đề thần kinh, ảnh hưởng đến tư duy, lời nói hoặc hành vi
• Co giật
• Não úng thủy (hydrocephalus)

Khi phình mạch máu não bị vỡ, triệu chứng sẽ trở nên nghiêm trọng hơn, bao gồm:

• Đau đầu đột ngột và dữ dội
• Cứng cổ
• Buồn nôn và nôn
• Nhạy cảm với ánh sáng
• Các dấu hiệu giống đột quỵ như: tê bì, yếu hoặc liệt một bên cơ thể, nói ngọng, lú lẫn
• Co giật
• Mất ý thức

Phình mạch đã vỡ là một trường hợp cấp cứu y tế. Nếu trẻ có bất kỳ dấu hiệu nào trên, cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay lập tức để giảm nguy cơ gặp phải biến chứng hoặc tử vong.

Tiên lượng của trẻ bị phình mạch máu não

Phình mạch máu não ở trẻ thường được điều trị bằng cách phẫu thuật, gồm có các phương pháp kẹp túi phình (clipping) để ngăn dòng máu chảy vào túi phình hoặc can thiệp nội mạch đặt vòng xoắn kim loại (coiling) để lấp đầy túi phình.

Việc điều trị phình mạch máu não ở trẻ em có thể phức tạp hơn so với người lớn do kích thước túi phình lớn hơn hoặc do vị trí bất thường. Dù vậy, nhiều trẻ vẫn có tiên lượng tốt sau điều trị.

Tuy nhiên, một số trẻ sống sót có thể gặp vấn đề thần kinh do tác động của phình mạch hoặc biến chứng từ việc điều trị, bao gồm suy giảm nhận thức, khó nói hoặc khó vận động.

Ngoài ra, phình mạch máu đã điều trị có thể tái phát hoặc tái xuất huyết, thậm chí có thể hình thành túi phình mới. Do đó, trẻ cần được kiểm tra não định kỳ bằng các xét nghiệm hình ảnh trong ít nhất 5 năm sau điều trị.

Câu hỏi thường gặp

Phình mạch máu não ở trẻ có phổ biến không?

Phình mạch máu não ở trẻ rất hiếm gặp, chỉ chiếm 1–5% tổng số ca phình mạch máu não.

Những ai có nguy cơ cao bị phình mạch máu não?

Trẻ sẽ có nguy cơ bị phình mạch máu não cao hơn nếu có:

• Chấn thương đầu do tai nạn
• Người thân trong gia đình từng bị phình mạch máu não
• Bệnh lý mạch máu
• Một số bệnh di truyền, bao gồm:
  • Thiếu máu hồng cầu hình liềm
  • Hội chứng Marfan
  • Bệnh thận đa nang
  • Hội chứng Ehlers-Danlos

Phình mạch máu não có thể tự khỏi không?

Phình mạch máu não hiếm khi có thể tự biến mất.

Tuy nhiên, không phải tất cả các trường hợp đều cần điều trị ngay. Nếu nguy cơ túi phình bị vỡ thấp, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi định kỳ thay vì can thiệp ngay lập tức.

Kết luận

Nhiều trẻ bị phình mạch máu não có thể sống sót nhưng nguy cơ tử vong vẫn cao, đặc biệt là khi túi phình bị vỡ.

Tình trạng thường được điều trị bằng cách phẫu thuật. Tuy nhiên, ngay cả khi đã được phẫu thuật, trẻ vẫn có thể gặp các biến chứng như rối loạn thần kinh, tái phát phình mạch máu hoặc tái xuất huyết.

Một số trẻ có phình mạch chưa vỡ có thể xuất hiện triệu chứng nếu túi phình lớn, nhưng phần lớn không có dấu hiệu cho đến khi bị vỡ. Đây là tình trạng nguy hiểm cần được cấp cứu ngay để tăng cơ hội sống sót và hạn chế di chứng.