Nội soi khớp gối sinh thiết để chẩn đoán - Bộ y tế 2014

I. ĐẠI CƯƠNG

• Nội soi khớp gối là thủ thuật sử dụng ống soi đưa vào trong ổ khớp gối qua một vết trích nhỏ để đánh giá cấu trúc bên trong khớp gối với sự trợ giúp của nguồn ánh sáng lạnh và hệ thống camera quan sát. Thủ thuật cho phép thủ thuật viên phát hiện và đánh giá các tổn thương bên trong khớp gối đồng thời kết hợp đưa dụng cụ vào thực hiện các kỹ thuật nhằm chẩn đoán và/hoặc điều trị bệnh.
• Để tạo không gian nhằm quan sát và đánh giá tổn thương chính xác, một lượng dịch, thường là dung dịch muối đẳng trương, sẽ được bơm vào trong ổ khớp. Thủ thuật được thực hiện với phương pháp gây mê, gây tê vùng hoặc gây tê tại chỗ.
• Do phạm vi can thiệp nhỏ, nội soi khớp ít gây chấn thương tại khớp gối, ít đau, người bệnh có thể tập vật động sớm, rút ngắn thời gian điều trị do do giúp người bệnh phục hồi chức năng vận động của khớp nhanh và tránh được các biến chứng sau phẫu thuật.

II. CHỈ ĐỊNH

Nội soi khớp gối sinh thiết chẩn đoán được chỉ định trong nhiều bệnh lý tùy theo mục đích chẩn đoán hay điều trị và lĩnh vực chuyên khoa. Trong lĩnh vực cơ xương khớp nội khoa, nội soi khớp gối được chỉ định trong các trường hợp khớp gối có các tổn thương sau:

• Viêm màng hoạt dịch khớp gối mạn tính
• Tràn dịch khớp gối tái phát
• Nghi ngờ viêm khớp gối nhiễm khuẩn
• Thoái hóa khớp gối
• Chảy máu cấp trong khớp không do bệnh lý về máu
• Tổn thương sụn chêm
• Lỏng lẻo khớp
• Tổn thương xương và sụn

III. CHỐNG CHỈ ĐỊNH

• Có bệnh rối loại đông máu
• Nhiễm khuẩn toàn thân hoặc tại chỗ đang tiến triển

IV. CHUẨN BỊ

1. Người thực hiện

•  2 bác sĩ nội soi
•  1 bác sĩ hoặc kỹ thuật viên gây mê
•  1 điều dưỡng được đào tạo về kỹ thuật nội soi

2. Phương tiện

•  Thủ thuật được thực hiện trong điều kiện phòng mổ sạch, được thiết kế khép kín trong khu vực có diện tích từ 30 đến 60 m2, bao gồm phòng nội soi, phòng rửa tay, phòng để dụng cụ.
•  Dàn máy nội soi bào gồm giá để máy, nguồn sáng, camera, màn hình
•  Bàn nội soi khớp có giá đỡ chi
•  Máy ga rô chi hoặc dụng cụ ga rô chi
•  Máy bơm/hút
•  Bộ đèn soi với các góc nhìn 0o, 30o, 45o, 70o
•  Trocar và nòng có kích thước tương ứng với đèn soi khớp
•  Bộ dụng cụ làm thủ thuật bao gồm: kìm thẳng và cong, kéo thẳng và cong, que thăm dò các loại...
•  Dao mổ
•  Kim, chỉ khâu, bộ dụng cụ khâu da
•  Săng mổ, ga
•  Bông băng, gạc, cồn 70o, cồn i ốt
•  Monitor theo dõi
•  Đầu ghi hình kỹ thuật số
•  Camera kỹ thuật số
•  Thuốc

1.  Gây tê: marcain spinal 0,5%, lydocain
2.  Adrenalin
3.  Dung dịch natriclorua 0,9%

•  Cọc, dây truyền dịch
•  Bộ dụng cụ và thuốc chống shock
•  Hệ thống oxy

3. Người bệnh

•  Được giải thích về thủ thuật, lợi ích và các tai biến có thể gặp, cách thức tiến hành thủ thuật.
•  Ký giấy cam đoan đồng ý làm thủ thuật
•  Thông báo cho người nhà ngày, giờ làm thủ thuật
•  Nhịn ăn 6 giờ trước khi bắt đầu tiến hành thủ thuật
•  Được làm đầy đủ các xét nghiệm cần thiết

4. Hồ sơ bệnh án

•  Hồ sơ bệnh án phải đầy đủ thông tin, giấy tờ cần thiết, kết quả xét nghiệm

V. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH

1.  Đưa người bệnh lên bàn nội soi
2.  Đặt đường truyền tĩnh mạch
3.  Vô cảm: gây mê/gây tê vùng (Chú ý: trường hợp sử dụng phương pháp gâytê tại chỗ thì tiến hành vô cảm sau khi đã sát trùng vị trí khớp gối được nội soi)
4.  Kỹ thuật tiến hành

•  Người bệnh nằm ngửa trên bàn phẫu thuật
•  Chân được cố định trên giá ở tư thế thích hợp
•  Ga rô chi có khớp gối được nội soi
•  Sát trùng vị trí khớp gối được làm nội soi
•  Gây tê tại chỗ (trường hợp sử dụng kỹ thuật gây tê tại chỗ)
•  Xác định đường vào và vị trí rạch da
•  Đưa trocar vào ổ khớp gối qua vết trích da, chú ý tránh thô bạo gây tổn thương các thành phần trong ổ khớp
•  Rút nòng trocar ra và đưa đèn soi vào
•  Bơm dung dịch NaCl 0,9% để mở rộng ổ khớp
•  Tiến hành quan sát, đánh giá các vị trí và cấu trúc bên trong ổ khớp
•  Dùng que thăm dò đánh giá tổn thương
•  Có thể kết hợp bơm rửa liên tục trong quá trình quan sát, đánh giá tổn thương
•  Sau khi quan sát và đánh giá tổn thương toàn bộ ổ khớp, thủ thuật viên xác định vị trí lấy sinh thiết.
•  Dùng kìm sinh thiết hoặc kéo để phẫu tích lấy tổ chức bệnh, tránh tối đa việc làm đụng dập tổ chức
•  Kết thúc quá trình nội soi, đèn soi được rút ra khỏi trocar
•  Dồn dịch còn lại trong ổ khớp ra ngoài qua trocar
•  Sát trùng vết rạch
•  Khâu da
•  Băng vùng làm nội soi
•  Cắt chỉ khâu vết rạch da sau 1 tuần
•  Ghi hình toàn bộ quá trinh làm thủ thuật và lưu trữ

VI. THEO DÕI

1. Trong quá trình làm thủ thuật:

•  Người bệnh được theo dõi liên tục bằng monitor

2. Sau thủ thuật:

•  Người bênh được theo dõi 24 giờ ở phòng điều trị sau nội soi về các chức năng sinh tồn, tình trạng vết mổ, chảy máu

VII. TAI BIẾN VÀ XỬ TRÍ

1. Trong quá trình làm thủ thuật

•  Sốc phản vệ: Xử trí như sốc phản vệ
•  Chảy máu: kiểm tra ga rô, cầm máu và băng ép

2. Sau thủ thuật

•  Chảy máu: cầm máu, băng ép
•  Nhiễm trùng: rửa và thay băng tại chỗ, kháng sinh đường toàn thân

Hình minh họa: nội soi khớp gối (ảnh trái) và hình ảnh tổn thương màng hoạt dịch bên trong khớp gối (ảnh phải).

Nguồn: internet