Nội soi khớp gối kết hợp mở tối thiểu ổ khớp lấy dị vật - Bộ y tế 2014

I. ĐẠI CƯƠNG

• Nội soi khớp là thủ thuật sử dụng ống soi đưa vào trong ổ khớp qua một vết trích nhỏ để đánh giá cấu trúc bên trong ổ khớp với sự trợ giúp của nguồn ánh sáng lạnh và hệ thống camera quan sát. Thủ thuật cho phép thủ thuật viên phát hiện và đánh giá các tổn thương bên trong ổ khớp đồng thời kết hợp đưa dụng cụ vào thực hiện các kỹ thuật nhằm chẩn đoán và/hoặc điều trị bệnh.
• Nội soi khớp gối kết hợp mở tối thiểu ổ khớp lấy dị vật được chỉ định trong những trường hợp dị vật lớn và nhiều trong khớp gối, tính chất của dị vật rắn, không tán nhỏ bằng dụng cụ để đưa ra ngoài khớp gối qua trocar bằng phương pháp thông thường.
• Do phạm vi can thiệp nhỏ, nội soi khớp gối kết hợp mở tối thiểu ổ khớp gối lấy dị vật có nhiều ưu điểm như hiệu quả, chi phí và đặc biệt ít gây chấn thương tại khớp, ít đau, người bệnh có thể tập vật động sớm, rút ngắn thời gian điều trị do giúp người bệnh phục hồi chức năng vận động của khớp gối nhanh và tránh được các biến chứng sau phẫu thuật.

II. CHỈ ĐỊNH

Nội soi khớp gối kết hợp mổ tối thiểu ổ khớp lấy dị vật được chỉ định trong các trường hợp sau:

• Thoái hóa khớp, u xương sụn màng hoạt dịch, tổn thương xương và sụn gây bong mảnh sụn hoặc xương... có các mảnh dị vật (sụn, xương...) to, rắn, tiên lượng khó tán nhỏ bằng dụng cụ bào, cắt.

III. CHỐNG CHỈ ĐỊNH

• Có bệnh rối loại đông máu
• Nhiễm khuẩn toàn thân hoặc tại chỗ đang tiến triển

IV. CHUẨN BỊ

1. Người thực hiện

•  2 bác sĩ nội soi
•  1 bác sĩ hoặc kỹ thuật viên gây mê
•  1 điều dưỡng được đào tạo về kỹ thuật nội soi

2. Phương tiện

•  Thủ thuật được thực hiện trong điều kiện phòng mổ sạch, được thiết kế khép kín trong khu vực có diện tích từ 30 đến 60 m2, bao gồm phòng nội soi, phòng rửa tay, phòng để dụng cụ.
•  Dàn máy nội soi bào gồm giá để máy, nguồn sáng, camera, màn hình
•  Bàn nội soi khớp có giá đỡ chi
•  Máy ga rô chi hoặc dụng cụ ga rô chi
•  Máy bơm/hút
•  Bộ đèn soi với các góc nhìn 0o, 30o, 45o, 70o
•  Trocar và nòng có kích thước tương ứng với đèn soi khớp
•  Bộ dụng cụ làm thủ thuật bao gồm: kìm thẳng và cong, kéo thẳng và cong, que thăm dò các loại...
•  Dao mổ
•  Kim, chỉ khâu, bộ dụng cụ khâu da
•  Săng mổ, ga
•  Bông băng, gạc, cồn 70o, cồn i ốt
•  Monitor theo dõi
•  Đầu ghi hình kỹ thuật số
•  Camera kỹ thuật số
•  Thuốc

1.  Gây tê: marcain spinal 0,5%, lydocain
2.  Adrenalin
3.  Dung dịch natriclorua 0,9%

•  Cọc, dây truyền dịch
•  Bộ dụng cụ và thuốc chống shock
•  Hệ thống oxy

3. Người bệnh

•  Được giải thích về thủ thuật, lợi ích và các tai biến có thể gặp, cách thức tiến hành thủ thuật.
•  Ký giấy cam đoan đồng ý làm thủ thuật
•  Thông báo cho người nhà ngày, giờ làm thủ thuật
•  Nhịn ăn 6 giờ trước khi bắt đầu tiến hành thủ thuật
•  Được làm đầy đủ các xét nghiệm cần thiết

4. Hồ sơ bệnh án

•  Hồ sơ bệnh án phải đầy đủ thông tin, giấy tờ cần thiết, kết quả xét nghiệm

V. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH

1.  Đưa người bệnh lên bàn nội soi
2.  Đặt đường truyền tĩnh mạch
3.  Vô cảm: gây mê/gây tê vùng (Chú ý: trường hợp sử dụng phương pháp gây tê tại chỗ thì tiến hành vô cảm sau khi đã sát trùng vị trí khớp được nội soi)
4.  Kỹ thuật tiến hành

•  Người bệnh nằm ngửa trên bàn phẫu thuật
•  Chân có khớp gối tổn thương được cố định trên giá ở tư thế thích hợp
•  Ga rô chân phía trên khớp gối được nội soi
•  Sát trùng vị trí khớp được làm nội soi
•  Gây tê tại chỗ (trường hợp sử dụng kỹ thuật gây tê tại chỗ)
•  Xác định đường vào và vị trí rạch da
•  Đưa trocar vào ổ khớp gối qua vết trích da, chú ý tránh thô bạo gây tổn thương các thành phần trong ổ khớp
•  Rút nòng trocar ra và đưa đèn soi vào
•  Bơm dung dịch NaCl 0,9% để mở rộng ổ khớp gối
•  Tiến hành quan sát, đánh giá tổn thương, vị trí, kích thước tính chất của dị vật
•  Dùng que thăm dò đánh giá tổn thương và dị vật
•  Có thể kết hợp bơm rửa liên tục trong quá trình quan sát, đánh giá tổn thương
•  Sau khi quan sát và đánh giá tổn thương toàn bộ ổ khớp gối và dị vật, thủ thuật viên xác định vị rạch da tối thiểu để lấy dị vật bằng cách phối hợp đèn soi và thăm dò phía ngoài ổ khớp sao cho vết rạch da nhỏ nhất, thao tác thuận tiện nhất và không phạm vào các cấu trúc giải phẫu như gân, dây chằng. Trong trường hợp cần thiết, dị vật được di chuyển trong ổ khớp gối đến vị trí thích phù hợp thuận lợi cho việc can thiệp qua da.
•  Dùng dao mổ rạch da tại vị trí đã xác định với kích thước đủ lớn để lấy dị vật
•  Phối hợp dụng cụ trong và ngoài ổ khớp để lấy dị vật
•  Sau khi lấy được dị vật ra ngoài, tiến hành kiểm tra đảm bảo không còn sót các mảnh vỡ hoặc các dị vật còn lại. Khâu vết rạch da tối thiểu để phục hồi lại tình trạng kín của ổ khớp.
•  Dồn dịch rửa hoàn toàn ra ngoài ổ khớp gối
•  Sát trùng vết rạch
•  Khâu da
•  Băng vùng làm nội soi
•  Cắt chỉ khâu vết rạch da sau 1 tuần
•  Ghi hình toàn bộ quá trinh làm thủ thuật và lưu trữ

VI. THEO DÕI

1. Trong quá trình làm thủ thuật:

•  Người bệnh được theo dõi liên tục bằng monitor

2. Sau thủ thuật:

•  Người bênh được theo dõi 24 giờ ở phòng điều trị sau nội soi về các chức năng sinh tồn, tình trạng vết mổ, chảy máu

VII. TAI BIẾN VÀ XỬ TRÍ

1. Trong quá trình làm thủ thuật

•  Sốc phản vệ: Xử trí như sốc phản vệ
•  Chảy máu: kiểm tra ga rô, cầm máu và băng ép, khâu vết mổ

2. Sau thủ thuật

•  Chảy máu: cầm máu, băng ép
•  Nhiễm trùng: rửa và thay băng tại chỗ, kháng sinh đường toàn thân

Hình minh họa: nội soi khớp gối (ảnh trái) và hình ảnh u sụn màng hoạt dịch lấy ra từ trong khớp (ảnh phải).

Nguồn: internet