Tiêm vắc-xin sởi cho trẻ khi nào là an toàn?

Trẻ em đặc biệt là trẻ nhỏ dưới 5 tuổi, là đối tượng rất dễ bị mắc bệnh sởi do sức đề kháng còn yếu, hệ miễn dịch chưa được hoàn thiện. Sởi là bệnh dễ lây truyền qua đường hô hấp. Mặc dù bệnh sởi có thể điều trị được và là bệnh lành tính, nhưng nếu trẻ nhỏ mắc phải và không được điều trị kịp thời, bệnh có thể gây ra một số biến chứng như tiêu chảy, viêm não, viêm phổi, viêm tủy, viêm tai giữa, ...

Vì vậy, tiêm vắc xin sởi cho trẻ hiện chính là biện pháp phòng bệnh phổ biến và hiệu quả nhất, giúp trẻ phòng ngừa những biến chứng nguy hiểm do bệnh sởi gây ra.

Hiện nay, vắc-xin sởi cho bé có 2 loại: vắc-xin sởi đơn nằm trong chương trình tiêm chủng mở rộng và vắc-xin sởi phối hợp giúp phòng ngừa thêm 2 bệnh quai bị và rubella có tại cơ sở tiêm chủng dịch vụ.

Phụ huynh có thể lựa chọn cho trẻ chủng ngừa ở các trạm y tế địa phương hoặc các cơ sở dịch vụ tùy vào quyết định của cha mẹ, vì hiệu quả phòng ngừa bệnh sởi là tương đương nhau. Tuy nhiên, nhiều phụ huynh lựa chọn tiêm chủng dịch vụ với loại vắc xin phối hợp vì muốn trẻ phòng ngừa thêm các bệnh quai bị và rubella.

Tiêm vắc xin sởi cho trẻ cần được thực hiện đúng thời điểm để giúp trẻ tạo miễn dịch và phòng bệnh hiệu quả nhất. Lịch chủng ngừa như sau:

• Vắc-xin sởi đơn: Mũi 1 khi trẻ được 9 tháng tuổi. Nếu tiếp tục chọn tiêm vắc-xin sởi đơn, mũi 2 cần được tiêm khi trẻ đủ 18 tháng tuổi. Cả hai mũi tiêm này đều được chủng ngừa tại trạm y tế địa phương và nằm trong chương trình tiêm chủng mở rộng. Khi trẻ 4 - 5 tuổi cần tiêm nhắc lại mũi 3.
• Vắc-xin sởi cho bé dạng phối hợp MMR II (phòng ngừa 3 bệnh sởi, quai bị và rubella): Mũi 1 khi trẻ được 12 - 15 tháng tuổi. Mũi 2 khi trẻ 4 - 6 tuổi. Trường hợp có dịch sởi xuất hiện có thể tiêm nhắc lại sớm hơn nhưng cần đảm bảo khoảng cách giữa 2 mũi tiêm tối thiểu là 1 tháng. Vắc-xin sởi phối hợp chỉ cần chủng ngừa 2 mũi và đều được thực hiện tại cơ sở tiêm chủng dịch vụ.

Ngoài ra, trong một số tình huống dịch sởi bùng phát và lan rộng, để giúp trẻ tạo miễn dịch sớm và phòng ngừa bệnh, phụ huynh có thể lựa chọn phác đồ chủng ngừa vắc-xin sởi cho bé như sau:

• Mũi 1: Vắc-xin sởi đơn tại trạm y tế địa phương khi trẻ 9 - 12 tháng tuổi.
• Mũi 2: Vắc-xin sởi phối hợp MMR II tại cơ sở tiêm chủng dịch vụ khi trẻ 15 - 18 tháng tuổi, khoảng cách tối thiểu giữa 2 mũi nên là 6 tháng để đảm bảo an toàn và miễn dịch.

Trong khoảng 24 - 48 giờ sau khi tiêm vắc xin sởi cho trẻ có thể xuất hiện một số tác dụng phụ như:

• Sốt (có thể sốt nhẹ hoặc sốt cao, sốt kéo dài trong khoảng vài giờ).
• Quấy khóc, khó chịu.
• Khó ngủ, trớ khi bú.

Theo các bác sĩ, đây là những phản ứng hoàn toàn bình thường khi cơ thể gặp tác nhân lạ xâm nhập. Phụ huynh cần chú ý theo dõi trẻ thường xuyên để kịp thời xử trí nếu có bất thường xảy ra.

Nếu sau khi tiêm vắc-xin sởi cho bé gặp những dấu hiệu sau, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám kịp thời:

• Sốt cao, thường sốt trên 38,5 độ. Trẻ đã được dùng thuốc hạ sốt nhưng có tác dụng.
• Sốt cao và kéo dài (>2 ngày). Trẻ có thể khỏi nhưng sốt trở lại sau 1 - 2 ngày.
• Ngoài sốt, trẻ còn bị phát ban, tiêu chảy, ho, ...
• Các triệu chứng kể trên có thể khiến trẻ khó chịu, bỏ bú hoặc bỏ ăn, khó thở hoặc thở nhanh, hôn mê, li bì, ....

Tiêm vắc xin sởi cho trẻ là biện pháp an toàn và hiệu quả giúp trẻ phòng ngừa bệnh sởi. Tuy nhiên, cần lưu ý vắc-xin không được sử dụng trong những trường hợp sau:

• Trẻ đang bị sốt cao. Sau khi hết sốt tối thiểu 3 ngày có thể cho trẻ tiêm chủng trở lại theo lịch đã hẹn.
• Trẻ bị bệnh lao hoặc mắc các bệnh suy giảm hệ miễn dịch, bệnh nhiễm trùng cấp tính.
• Trẻ bị dị ứng với vắc-xin và bất kỳ thành phần của vắc-xin
• Trẻ mới sử dụng globulin hoặc truyền máu trong khoảng 3 tháng.
• Trẻ mới điều trị điều trị liều cao corticoid trong khoảng 14 ngày.

Trong một số trường hợp không thể tiêm vắc xin sởi cho trẻ đúng lịch (do trẻ ốm đau, cha mẹ quên lịch, ...), phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được bác sĩ tư vấn, sau đó, chủng ngừa bổ sung cho trẻ.

Nếu trẻ trên 18 tháng tuổi nhưng vẫn chưa được chủng ngừa vắc-xin sởi, cha mẹ nên đưa trẻ đi tiêm chủng càng sớm càng tốt với đầy đủ 2 mũi tiêm.

Tiêm vắc xin sởi cho trẻ mũi đầu tiên nên được thực hiện khi trẻ từ 9 - 12 tháng tuổi để đảm bảo an toàn và hiệu quả phòng bệnh cao.