Đặc điểm và điều trị sẹo do chấn thương, di chứng bỏng - Bệnh viện Đại học Y Hà Nội

Sẹo

• Sẹo là dấu vết còn lại trên da sau khi lành một vết thương hoặc một chấn thương da, thường do bỏng, chấn thương, hay sau phẫu thuật...
• Hình thành sẹo là phần cuối của quá trình lành thương.
• Hầu hết sẹo sẽ mờ dần và nhạt màu theo thời gian, tuy nhiên không bao giờ biến mất hoàn toàn.

Đường sẹo bình thường: 

• Một vết thương nhỏ như vết cắt thường sẽ để lại một đường sẹo màu đỏ, nổi lên, dần dần sẽ nhạt màu hơn và phẳng hơn theo thời gian.
• Quá trình này kéo dài từ 6 tháng đến 2 năm.
• Khi đã ổn định, vết sẹo dấu là một đường kẻ mảnh, sờ mềm mại, bằng phẳng hoặc hơi gồ nhẹ, màu trắng.
• Các vết sẹo sau phẫu thuật thường thuộc loại này.

Sẹo lồi: 

• Là sự phát triển quá mức của mô xảy ra khi sản xuất quá nhiều collagen tại vị trí vết thương.
• Vết sẹo tiếp tục phát triển sau khi vết thương đã lành.
• Sẹo lồi có biểu hiện nổi gồ trên bề mặt da, có màu đỏ hoặc tím khi mới hình thành.
• Bệnh nhân thường ngứa hoặc đau và có thể hạn chế cử động nếu vết sẹo gần các khớp.

Sẹo phì đại: 

• Giống như sẹo lồi, sẹo phì đại là kết quả của việc dư thừa collagen được sản xuất tại vị trí vết thương nhưng mức độ ít hơn sẹo lồi.
• Ngoài ra, không giống như sẹo lồi, sẹo phì đại không vượt ra khỏi ranh giới của vết thương ban đầu, nhưng chúng có thể tiếp tục dày lên đến 6 tháng sau khi liền thương.
• Sẹo phì đại có màu đỏ và tăng kích thước dần khi mới liền thương, sau đó sẽ trở nên phẳng và nhạt màu hơn trong vài năm.

Sẹo lõm: 

• Sẹo lõm (sẹo rỗ) là vết sẹo lõm hơn so với bề mặt da xung quanh.
• Thường gặp do mụn trứng cá, hay thủy đậu hoặc sau một vết thương mất mô mỡ dưới da.

Sẹo co kéo: 

• Thường xảy ra sau bỏng.
• Sẹo co kéo có thể gây biến dạng, hạn chế vận động và sự phát triển mô dưới sẹo, đặc biệt ở trẻ em.

Sẹo dính: 

• Nằm ở ranh giới giữa các vùng và làm các cơ quan dính lại với nhau, gây mất chức năng, hạn chế vận động.
• Hay gặp sẹo dính ngón tay, sẹo dính vùng nách, sẹo dính cổ cằm,…

Điều trị

• Sử dụng miếng dán silicone hoặc silicone gel: silicone được dùng cho vết thương đã liền, không dùng cho vết thương hở để làm mềm và làm phẳng sẹo.
• Tiêm steroids vào sẹo: Steroid có thể cải thiện các đặc điểm của sẹo, làm nhạt màu và phẳng sẹo.  
• Liệu pháp Laser: liệu pháp Laser hay liệu pháp ánh sáng có thể làm giảm màu đỏ của sẹo bằng cách tác động vào các mạch máu trong sẹo. 
• Phẫu thuật: Các phương pháp phẫu thuật thay đổi tùy thuộc vào đặc điểm của từng vết sẹo từ cắt sẹo, ghép da đến sử dụng các phương pháp tạo hình chuyển tổ chức từ nơi khác trên cơ thể đến để che phủ khuyết sau khi cắt bỏ sẹo 
• Băng ép: làm mềm và phẳng sẹo, băng liên tục trong 24 giờ từ 6 đến 12 tháng.
• Kem bôi sẹo: chứa nhiều thành phần làm giảm viêm, giảm sưng, dưỡng ẩm, chống oxy hóa. Mát xa sẹo với kem dưỡng ẩm làm mềm sẹo và hỗ trợ quá trình liền thương.

Nguồn: Bệnh viện Đại học Y Hà Nội