Bệnh cơ tim liên quan đến stress

Một trong những bệnh cơ tim do stress phổ biến được biết đến nhất là bệnh Takotsubo, còn được gọi là “Hội chứng tim vỡ”. Bệnh xảy ra khi một vùng cơ tim bị suy yếu (dù không bị thiếu máu), thất trái phình lớn như quả bóng và co bóp yếu, động mạch vành không hẹp. Vì vùng cơ tim bị tác động giãn ra khiến chức năng bơm máu của tim bị gián đoạn tạm thời nên các cơ tim còn lại phải hoạt động bù trừ bằng cách co bóp nhanh và mạnh hơn dưới tác dụng của các hormone “căng thẳng” adrenalin gây đau thắt ngực và khó thở. Thông thường, tình trạng này sẽ chỉ thoáng qua và hồi phục trong vòng vài phút sau khi được điều trị đúng cách.

Hiện nay, nguyên nhân chính xác gây “hội chứng tim vỡ” Takotsubo chưa được xác định rõ, nhưng nhiều người cho rằng một số yếu tố căng thẳng, stress quá mức gây cảm xúc mạnh đột ngột (mất người thân, phá sản...) hoặc biến cố thể chất (bệnh nặng, đau dữ dội...) có thể dẫn đến tình trạng này. Đây đều là những hoàn cảnh gây tăng tiết quá mức nội tiết tố adrenalin gây ảnh hưởng đến hoạt động của tim. Ước tính có 30% trường hợp không tìm ra được nguyên nhân khởi kích rõ ràng.

Ngoài ra, một số nguyên nhân và cơ chế bệnh sinh khác có thể dẫn tới bệnh cơ tim do stress là:

• Co thắt mạch vành thoáng qua: Làm suy giảm chức năng co bóp dẫn đến giảm lưu lượng máu nuôi cơ tim.
• Rối loạn chức năng vi mạch có thể làm giảm cung cấp oxy đủ cho cơ tim hoạt động
• Tắc nghẽn trung tâm thất
• Sự sản sinh của catecholamine, các hormon thần kinh trực giao cảm như noradrenaline, adrenaline...có thể làm co mạch, tăng co bóp cơ tim và gây “sang chấn” tim

Theo ước tính, Hội chứng “tim vỡ” Takotsubo thường gặp ở nữ giới, cao gấp 10 lần nam giới. Đặc biệt là những phụ nữ lớn tuổi (trên 50 tuổi), sau mãn kinh thì có nguy cơ mắc bệnh cao gấp 5 lần so với người trẻ. Nhiều nhà khoa học cho rằng yếu tố thiếu estrogen ở phụ nữ lớn tuổi có thể gây ra sự phóng thích bất thường glucocorticoid và catecholamine khi gặp phải những tình huống tâm lý đột ngột, stress nặng như bị mất người thân, phá sản, thất nghiệp...hoặc ngay cả những trường hợp vui mừng, xúc động quá mức như nhận được món quà quá lớn, trúng số độc đắc..v..v..

Các triệu chứng chính của bệnh cơ tim liên quan đến stress là: Đau thắt ngực, đánh trống ngực, hồi hộp và khó thở, thường xảy ra sau stress kích thích mạnh. Các dấu hiệu còn lại tương tự như nhồi máu cơ tim nên khi thấy bất kỳ cơn đau ngực dai dẳng nào cũng cần thăm khám để được chẩn đoán chính xác.

Tình trạng bệnh lý sẽ được chẩn đoán khi thấy:

• Cơ tim co bóp yếu.
• Chụp động mạch vành thấy không hẹp (khác nhồi máu cơ tim).
• Siêu âm tim thấy tim có hình dạng hẹp ở giữa và đáy, mỏm tim dãn dạng hình cầu.
• Điện tâm đồ thấy dấu hiệu tương tự nhồi máu cơ tim cấp.
• Bệnh nhân đã trải qua một cơn stress, xúc cảm mạnh trước khi lên cơn đau thắt ngực, khó thở

Hội chứng tim vỡ là một tình trạng bệnh lý, rối loạn cơ năng thoáng qua nên hướng điều trị chủ yếu là hỗ trợ tự nhiên và có xu hướng tự hồi phục sau vài tuần hoặc tối đa 2 tháng. Tuy nhiên với những bệnh nhân có bệnh lý huyết áp, suy tim... thì cần chú ý và điều trị tích cực hơn.

Một số ít trường hợp bệnh nhân có thể gặp biến chứng như: Tụt huyết áp, sốc tim, đột quỵ, loạn nhịp tim, rách vỡ cơ tim có thể dẫn đến ngừng tim. Đây là những biến chứng hiếm gặp sẽ giảm đi nếu được điều trị hiệu quả.

Theo các bác sĩ, điều trị bệnh cơ tim liên quan đến stress sẽ tập trung vào việc:

• Hướng dẫn bệnh nhân tuân thủ lối sống lành mạnh.
• Giảm tối đa tình trạng stress căng thẳng, xúc động đột ngột.
• Chữa trị các bệnh lý đi kèm như cao huyết áp, suy tim...(nếu có).
• Có thể cân nhắc sử dụng aspirin và một số thuốc điều trị tim mạch khác nếu cần thiết.

Stress và tim mạch có mối liên hệ mật thiết với nhau. Tuy nhiên, stress dường như là tác nhân vô hình, không hiện hữu rõ ràng khiến nhiều người không nhận ra mình đang mắc phải và kịp thời ứng phó. Stress còn là yếu tố nguy cơ cao có khả năng thúc đẩy những bệnh lý khác như tim thiếu máu cục bộ, đau thắt ngực ổn định và không ổn định, suy tim, tăng huyết áp. Do vậy bệnh nhân có nguy cơ cao nên chú ý theo dõi tim mạch liên tục, chú ý cân bằng cảm xúc, thể chất dưới sự hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa.