Vết bớt bẩm sinh của trẻ

Vết bớt là gì?

Vết bớt là các vùng da bị đổi màu trên cơ thể trẻ khi trẻ được sinh ra hoặc xuất hiện trong vòng vài tháng sau khi sinh. Hơn 80% trẻ sơ sinh có một số loại bớt. Một số tồn tại cả đời, trong khi những loại khác mờ dần theo thời gian.

Hầu hết các vết bớt thuộc một trong hai loại: mạch máu hoặc sắc tố. Bớt mạch máu là do các mạch máu dưới bề mặt da. Chúng có màu từ hồng đến đỏ đến xanh dương, tùy thuộc vào độ sâu của các mạch máu. Các vết bớt sắc tố - thường có màu nâu, xám, xanh dương hoặc đen – là do sự phát triển bất thường của các tế bào sắc tố.

Bớt trông như thế nào và loại nào là phổ biến nhất?

Bớt có nhiều hình dạng, kích cỡ và màu sắc khác nhau, và chúng có thể xuất hiện ở bất cứ nơi nào trên cơ thể. Một số vết bớt được gọi là “nốt ruồi”. Các loại phổ biến nhất là:

• “Vết cò mổ”, “nụ hôn thiên thần”, bớt đốm cá hồi và bớt mạch máu: vết bớt màu hồng hoặc tím được hình thành bởi các mao mạch bị giãn gần bề mặt da. Đây là loại phổ biến nhất, với khoảng 70% trẻ sơ sinh có một hoặc nhiều vết bớt loại này. Những vết bớt này có thể trở nên dễ nhận thấy hơn khi con bạn khóc hoặc khi có sự thay đổi về nhiệt độ. Những vết bớt ở phía sau cổ, được gọi là vết cò mổ, thường kéo dài đến tuổi trưởng thành. Những vết bớt trên trán hoặc mí mắt, được gọi là nụ hôn thiên thần, thường biến mất khi trẻ được 2 tuổi.
• Vết bớt màu cafe sữa: Các vết màu nâu nhạt, đôi khi xuất hiện nhiều lần. Khoảng 20 – 50% trẻ sơ sinh có một hoặc hai vết bớt sắc tố loại này. Chúng thường mờ dần hoặc nhỏ đi khi trẻ lớn lên, mặc dù chúng có thể trở nên tối màu hơn khi tiếp xúc với ánh nắng mặt trời.
• Nốt ruồi: Các cụm tế bào da tạo sắc tố. Nốt ruồi có kích thước khác nhau và có thể bằng phẳng hoặc lồi lên, đen hoặc nâu, có lông hoặc không. Nhiều nốt ruồi không xuất hiện cho đến khi trẻ được một vài tuổi. Khoảng 1% trẻ sơ sinh có nốt ruồi khi sinh ra, được gọi là nốt ruồi bẩm sinh. Những nốt ruồi này ban đầu thường bằng phẳng và sau đó trở nên lớn hơn và lồi hơn một chút.
• Vết bớt Mông Cổ màu xanh hoặc xám: Các vùng sắc tố lớn, phẳng trên vùng lưng dưới hoặc mông thường thấy ở trẻ sơ sinh có da tối màu: 95 – 100% người châu Á, 90 – 95% người Đông Phi, 85-90% người Mỹ bản địa, và 50 – 70% người gốc Tây Ban Nha có loại bớt này (Chỉ có 1 – 10% trẻ em da trắng có bớt này.) Bớt Mông Cổ thường mờ dần cho đến khi trẻ đến tuổi đi học, mặc dù chúng có thể không bao giờ biến mất.
• Bớt rượu vang đỏ: Xuất hiện khi sinh, những vết bớt này có màu từ hồng nhạt đến tím sẫm và có thể xuất hiện ở bất cứ nơi nào trên cơ thể, nhưng chúng xuất hiện nhiều nhất trên mặt hoặc đầu. Khoảng 1 trong số 300 trẻ sơ sinh được sinh ra với một vết bẩn rượu vang đỏ. Những vết bớt rượu vang đỏ nhẹ có thể biến mất, nhưng hầu hết vẫn tồn tại và to ra khi trẻ lớn lên. Đôi khi những vết bớt rượu vang đỏ có thể dày lên và sậm màu (vết bớt trên đầu của Tổng thống Nga Mikhail Gorbachev là một ví dụ). Chúng cũng có thể hình thành vết sần, hoặc khối u nhỏ, trên bề mặt da trong nhiều thập kỷ.
• U mạch (Hemangioma): Thuật ngữ này được sử dụng để mô tả một loạt các sự tăng trưởng bao gồm các tế bào mạch máu. Những vết bằng phẳng hoặc lồi lên này có thể nhỏ và không đáng chú ý hoặc lớn và gây khó chịu. U mạch ảnh hưởng đến khoảng từ 2 – 5% trẻ sơ sinh và phổ biến hơn ở trẻ em gái, trẻ sinh sớm và sinh đôi. Hai mươi phần trăm trẻ em bị u mạch có nhiều hơn một vết.

U mạch xuất hiện chủ yếu ở đầu và cổ, và, không giống như các vết bớt khác, chúng có thể phát triển nhanh chóng. Chúng thường xuất hiện trong sáu tuần đầu sau khi trẻ được sinh ra - chỉ có 30% có thể nhìn thấy khi sinh và phát triển trong khoảng một năm, thường là không lớn hơn 5 hoặc 7 cm. Sau đó, dù không được điều trị, chúng thường ngừng phát triển và bắt đầu chuyển sang màu trắng và co lại. Quá trình đảo ngược này có thể mất 3 - 10 năm. Mặc dù nhiều u mạch để lại làn da trông bình thường, nhưng một số vết có thể gây ra những thay đổi da vĩnh viễn.

Một loại u mạch, u mạch máu thể nông ở da (trước đây gọi là u máu dạng quả dâu tây) xuất hiện ở 2 – 5% trẻ sơ sinh. Vết bớt có màu hồng-đỏ lồi lên này có xu hướng phát triển và sau đó biến mất - một nửa bằng phẳng ở tuổi lên 5 và 90% ở bằng phẳng ở tuổi lên 9. U mạch sâu hơn (trước đây gọi là u mạch thể hang) xuất hiện dưới dạng u màu xanh nhạt. Nó phát triển nhanh chóng trong sáu tháng đầu và thường biến mất khi trẻ đến tuổi thanh thiếu niên. Những u mạch máu như vậy có màu xanh nhạt vì những mạch máu bất thường ở sâu hơn những mạch máu trong u mạch máu thể nông ở da.

Các vết bớt có cần được lưu ý về vấn đề y khoa?

Theo bác sĩ da liễu Seth Orlow, giáo sư khoa da liễu nhi khoa tại Trường Y khoa Đại học New York, hầu hết các vết bớt đều không có hại, và nhiều vết tự biến mất trong những năm đầu đời. Có một vài trường hợp ngoại lệ. Trên thực tế, có 40.000 trẻ em ở Mỹ có vết bớt cần chăm sóc y tế mỗi năm. Vì vậy, điều quan trọng là hãy để bác sĩ xem tất cả các vết bớt của bé. Các vấn đề tiềm ẩn bao gồm:

• Các vết bớt ở gần mắt và má đôi khi liên quan đến các vấn đề về thị lực như tăng nhãn áp, hoặc chậm phát triển. (Điều này được gọi là hội chứng Sturge-Weber.)
• Các u mạch lớn, tùy theo vị trí của chúng, có thể gây trở ngại cho việc ăn, nhìn, hoặc hít thở. U mạch đôi khi có thể phát triển bên trong, đe dọa sức khoẻ của các cơ quan. Những loại khác có thể gây khó chịu về thẩm mỹ.
• Vết bớt trên xương sống dưới có thể lan rộng dưới da và ảnh hưởng đến dây thần kinh và lượng máu đến tủy sống.
• Một số nốt ruồi lớn đặc biệt xuất hiện khi sinh có nguy cơ cao trở thành bệnh ung thư.
• Một số vết bớt nổi bật hoặc làm mất thẩm mỹ có thể gây tổn thương về tâm lý cho trẻ theo thời gian.

Có thể xóa bỏ vết bớt của trẻ được không?

Điều này còn tùy. Một số vết bớt được đề cập ở trên (như một u mạch máu ở mắt) có thể cần phải loại bỏ. Đối với những loại khác, quyết định là điều gây tranh cãi. Vì nhiều vết bớt tự phai màu mà không gây ra các vấn đề về thể chất, bác sĩ có thể đề nghị kiên nhẫn hơn là điều trị nếu vết bớt không làm mất cân bằng hoặc gây ra các vấn đề về thể chất.

Tuy nhiên, một số chuyên gia không hài lòng với phương pháp tiếp cận mang tính chờ đợi này, và cho rằng việc can thiệp sớm để điều trị vết bớt nào đó có thể hữu ích vì nhiều vết bớt không tự biến mất. Nếu con của bạn có vết bớt gây lo ngại, hãy nói chuyện với bác sĩ của bé (và xin ý kiến ​​thứ hai, nếu cần) về các phương án điều trị.

Những lựa chọn điều trị. Tùy thuộc vào vết bớt, các lựa chọn điều trị bao gồm phẫu thuật, liệu pháp laser, và (trong trường hợp một số u mạch máu) dùng steroid dạng bôi, uống hoặc tiêm hoặc thuốc chẹn beta dạng bôi hoặc uống. Hầu hết các phương pháp phẫu thuật cắt bỏ vết bớt có thể gây ra sẹo. Trong khi các vết bớt rượu vang đỏ không thể điều trị được trong quá khứ, việc sử dụng tia laser đầu tiên cách đây 25 năm đã cách mạng hóa việc xử lý các vết bớt này, đặc biệt là trên mặt.

Làm thế nào giúp bé vượt qua nỗi xấu hổ với một vết bớt xấu xí?

Cách tốt nhất để cư xử với người lạ - và gia đình và bạn bè - những người có thể nhìn chằm chằm hoặc đưa ra những nhận xét vô cảm về đường nét của con bạn là nói chuyện trực tiếp với họ. Hầu hết mọi người không cố ý vô cảm như vậy. Nếu bạn nhận thấy có người chỉ trỏ hoặc nhìn chằm chằm vào con bạn, bạn có thể tiếp cận người đó một cách thân thiện và giải thích rằng con bạn có vết bớt.

Khi bạn nghĩ rằng con đủ lớn để hiểu chuyện, hãy giải thích cho bé biết vết bớt là gì, tại sao những người khác quan tâm đến nó và cách bé có thể đối phó. Giúp bé thực hành những gì bé muốn nói. (“Đó là vết bớt mà cháu đã có từ khi được sinh ra.”)

Nếu bé đi nhà trẻ, trường mẫu giáo, hoặc trường học, hãy nói chuyện với nhân viên trước để cung cấp cho họ thông tin về vết bớt của bé và nói về cảm giác của bé về ngoại hình của mình.

Tôi có thể làm gì để có thể chấp nhận tình huống này?

Việc chấp nhận vết bớt của con bạn, đặc biệt là một vết bớt lớn hoặc méo mó, có thể là một điều rất khó khăn. Hãy tìm hiểu tất cả những gì có thể về các loại bớt, như vậy bạn sẽ cảm thấy ổn hơn khi thảo luận với bác sĩ của con mình. Bạn cũng có thể thấy hữu ích khi nói chuyện với các bậc cha mẹ khác đang đối phó với vấn đề tương tự.