U nang hạch: Triệu chứng và cách điều trị

U nang hạch nhỏ có thể có kích thước bằng hạt đậu trong khi những u nang lớn hơn có thể có đường kính khoảng 2,5 cm. U nang hạch có thể gây đau đớn nếu chèn ép lên các dây thần kinh lân cận. Đôi khi u nang hạch gây cản trở chuyển động của khớp.

Có nhiều phương pháp điều trị u nang hạch như chọc hút dịch bằng kim hay phẫu thuật loại bỏ nhưng nếu không có triệu chứng thì không cần phải điều trị. Trong nhiều trường hợp, u nang hạch tự biến mất.

Triệu chứng u nang hạch

U nang hạch thường có các đặc điểm sau đây:

• Vị trí: U nang hạch thường hình thành dọc theo gân hoặc khớp của cổ tay hoặc bàn tay. Các vị trí khác cũng thường có u nang hạch là mắt cá chân và bàn chân. Những u nang này cũng có thể hình thành ở gần các khớp khác.
• Hình dạng và kích thước: U nang hạch có hình tròn hoặc hình bầu dục và thường có đường kính dưới 2,5 cm. Một số u nang chỉ có kích thước rất nhỏ và không thể cảm nhận được. U nang hạch có kích thước đa dạng và những u nang hình thành gần khớp chuyển động động nhiều thường có kích thước lớn hơn.
• Đau đớn: U nang hạch thường không đau nhưng nếu u nang chèn lên dây thần kinh thì có thể sẽ gây đau, châm chích, tê hoặc yếu cơ, ngay cả khi u nang chỉ có kích thước nhỏ.

Khi nào cần đi khám?

Nên đi khám nếu phát hiện thấy có nổi cục bất thường hoặc đau ở cổ tay, bàn tay, mắt cá chân hoặc bàn chân. Bác sĩ sẽ chẩn đoán chính xác vấn đề và xác định xem có cần thiết phải điều trị hay không.

Nguyên nhân gây u nang hạch

Chưa rõ nguyên nhân chính xác gây ra u nang hạch. U nang hạch thường hình thành ở các khớp hoặc lớp niêm mạc của gân, trông giống như bọng nước nhỏ và thường xảy ra khi lớp mô bao quanh khớp hoặc gân bị phình lên. Bên trong u nang hạch là chất dịch đặc tương tự như chất lỏng bên trong khớp hoặc xung quanh gân.

Các yếu tố nguy cơ gây u nang hạch

Các yếu tố có thể làm tăng nguy cơ u nang hạch gồm có:

• Giới tính và tuổi tác: U nang hạch có thể xảy ra ở bất kỳ ai nhưng phổ biến nhất ở phụ nữ trong độ tuổi từ 20 đến 40.
• Viêm xương khớp: Những người bị viêm xương khớp hay thoái hóa khớp ở các khớp ngón tay gần móng tay có nguy cơ cao bị u nang hạch tại những vị trí đó.
• Tổn thương khớp hoặc gân: Từng bị chấn thương khớp hoặc gân trước đây làm tăng nguy cơ hình thành u nang hạch.

Phương pháp chẩn đoán u nang hạch

Trong quá trình khám lâm sàng, bác sĩ sẽ ấn lên vị trí nghi ngờ có u nang để kiểm tra mức độ đau đớn. Bác sĩ sẽ chiếu đèn qua u nang để xác định xem đó là khối u rắn hay có chứa chất lỏng bên trong.

Ngoài ra sẽ cần thực hiện các phương pháp chẩn đoán hình ảnh,chẳng hạn như chụp X-quang, siêu âm hoặc chụp cộng hưởng từ (MRI) để loại trừ các nguyên nhân khác, chẳng hạn như viêm khớp hoặc ung thư. MRI và siêu âm còn giúp xác định vị trí của các u nang ẩn.

Chẩn đoán u nang hạch có thể được xác nhận bằng cách chọc hút dịch – một thủ thuật mà bác sĩ sử dụng kim tiêm để hút chất dịch ra từ u nang. Chất dịch trong u nang hạch thường đặc và trong hoặc hơi đục.

Điều trị u nang hạch

U nang hạch thường không gây đau và không cần điều trị nhưng người bệnh cần theo dõi sát sao và tái khám định kỳ. Nếu u nang hạch gây đau hoặc cản trở chuyển động khớp thì có thể điều trị bằng các phương pháp sau đây:

• Bất động: Vì cử động có thể khiến u nang hạch to lên nên cần tạm thời giữ bất động khu vực có u nang bằng nẹp. Khi u nang teo lại, dây thần kinh sẽ không còn bị chèn ép và cảm giác đau đớn sẽ giảm bớt. Không nên sử dụng nẹp trong thời gian dài vì điều này có thể khiến các cơ lân cận bị yếu.
• Chọc hút dịch: Bác sĩ sử dụng kim tiêm để hút chất dịch ra khỏi u nang. U nang hạch có thể tái phát sau khi chọc hút dịch.
• Phẫu thuật: Đây là giải pháp cho những trường hợp mà các phương pháp điều trị khác không hiệu quả. Trong quá trình phẫu thuật, bác sĩ sẽ cắt bỏ u nang và cuống của u nang gắn với khớp hoặc gân. Mặc dù hiếm khi xảy ra nhưng phẫu thuật có thể làm tổn thương các dây thần kinh, mạch máu hoặc gân xung quanh và u nang có thể tiếp tục hình thành sau phẫu thuật.

Có thể sử dụng các loại thuốc giảm đau không kê đơn, chẳng hạn như ibuprofen hoặc naproxen sodium. Trong một số trường hợp, chỉnh sửa giày hoặc cách xỏ dây giày có thể làm giảm cơn đau do u nang hạch ở mắt cá chân hoặc bàn chân.

Tuyệt đối không được đập u nang hạch. Điều này có thể làm hỏng các cấu trúc xung quanh ở bàn tay hoặc bàn chân. Cũng không được tự chọc vỡ u nang bằng vật nhọn vì điều này có thể dẫn đến nhiễm trùng.