Gãy sụn tăng trưởng: Triệu chứng và cách điều trị

Vì sụn tăng trưởng quyết định chiều dài và hình dạng của xương trong tương lai nên gãy sụn tăng trưởng cần được can thiệp điều trị ngay lập tức. Nếu để lâu, gãy sụn tăng trưởng sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển của xương. Điều trị gãy sụn tăng trưởng không đúng cách có thể khiến xương bị cong hoặc ngắn hơn xương ở chi đối diện. Mặt khác khi được điều trị kịp thời và đúng cách, hầu hết các trường hợp gãy sụn tăng trưởng đều hồi phục bình thường mà không để lại biến chứng.

Dấu hiệu gãy sụn tăng trưởng

Gãy sụn tăng trưởng đa phần xảy ra ở xương ngón tay, cẳng tay và cẳng chân. Các dấu hiệu và triệu chứng của gãy sụn tăng trưởng gồm có:

• Đau, đặc biệt là khi ấn lên sụn tăng trưởng bị gãy hoặc thực hiện các hoạt động gây áp lực lên sụn tăng trưởng
• Không thể cử động xương bị gãy sụn tăng trưởng
• Nóng và sưng tấy ở đầu xương, gần khớp

Khi nào cần đi khám?

Nếu nghi ngờ trẻ bị gãy sụn tăng trưởng thì phải ngay lập tức đưa trẻ đi khám. Bố mẹ cũng phải đưa trẻ đến bệnh viện ngay khi phát hiện tay hoặc chân của trẻ bị biến dạng hoặc trẻ gặp khó khăn khi hoạt động thể chất.

Nguyên nhân gây gãy sụn tăng trưởng

Gãy sụn tăng trưởng thường xảy ra do ngã hoặc va đập mạnh ở các chi trong các tình huống như:

• Tai nạn giao thông
• Các môn thể thao dễ xảy ra va chạm, chẳng hạn như bóng đá, bóng rổ, chạy, khiêu vũ hoặc thể dục dụng cụ
• Các hoạt động có nguy cơ chấn thương như đạp xe, trượt tuyết hay trượt ván

Đôi khi, gãy sụn tăng trưởng là do vận động quá mức. Điều này có thể xảy ra trong quá trình luyện tập thể thao hoặc thực hiện hành động ném lặp đi lặp lại.

Các yếu tố nguy cơ gây gãy sụn tăng trưởng

Trẻ em trai có nguy cơ gãy sụn tăng trưởng cao hơn gấp đôi trẻ em gái. Lý do là vì trẻ em gái kết thúc quá trình phát triển xương sớm hơn trẻ em trai. Đến năm 12 tuổi, sụn tăng trưởng của hầu hết các bé gái đều đã trưởng thành và được thay thế bằng xương rắn chắc.

Biến chứng của gãy sụn tăng trưởng

Sụn tăng trưởng bị gãy thường tự liền lại mà không để lại biến chứng. Tuy nhiên, các yếu tố sau đây có thể làm tăng nguy cơ xương bị cong vẹo hoặc phát triển bất thường sau khi bị gãy sụn tăng trưởng:

• Mức độ nghiêm trọng của chấn thương: Nếu sụn tăng trưởng bị di lệch, vỡ hoặc dập nát thì nguy cơ biến dạng chi sẽ cao hơn.
• Tuổi của trẻ: Tuổi càng nhỏ thì xương càng chưa hoàn thiện và quá trình phát triển còn rất dài. Vì vậy nên nếu sụn tăng trưởng bị tổn thương vĩnh viễn ở giai đoạn này thì nguy cơ dị tật sẽ rất cao. Mặt khác, nếu xương của trẻ đã gần như hoàn thiện thì sự tổn thương vĩnh viễn ở sụn tăng trưởng có thể chỉ gây ra biến dạng chi ở mức độ tối thiểu.
• Vị trí của sụn tăng trưởng bị gãy: Các sụn tăng trưởng xung quanh đầu gối dễ bị tổn thương hơn. Gãy sụn tăng trưởng ở đầu gối có thể khiến một chân bị ngắn hơn, dài hơn chân còn lại hoặc bị cong vẹo nếu sụn tăng trưởng bị tổn thương vĩnh viễn. Gãy sụn tăng trưởng xung quanh cổ tay và vai thường tự lành mà không để lại di chứng nào.

Phương pháp chẩn đoán gãy sụn tăng trưởng

Vì các sụn tăng trưởng chưa trở thành xương rắn nên không hiển thị rõ trên ảnh chụp X-quang. Bác sĩ có thể sẽ yêu cầu chụp X-quang cả chi có dấu hiệu gãy sụn tăng trưởng và chi đối diện để so sánh.

Đôi khi không thể phát hiện gãy sụn tăng trưởng trên ảnh chụp X-quang. Nếu trẻ bị đau ở một khu vực có sụn tăng trưởng, bác sĩ có thể đề nghị bó bột hoặc sử dụng nẹp để bảo vệ chi. Sau đó 3 - 4 tuần, trẻ sẽ phải chụp X-quang một lần nữa. Nếu trước đó bị gãy sụn tăng trưởng thì khi chụp lại sẽ thấy dấu hiệu liền xương trên ảnh chụp X-quang.

Đối với những trường hợp bị chấn thương nghiêm trọng, bác sĩ sẽ chỉ định các phương pháp chẩn đoán hình ảnh cho thấy cả mô mềm, chẳng hạn như chụp cộng hưởng từ (MRI), chụp cắt lớp vi tính (CT) hay siêu âm.

Điều trị gãy sụn tăng trưởng

Việc điều trị gãy sụn tăng trưởng phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng. Những trường hợp gãy sụn tăng trưởng nhẹ thường chỉ cần bó bột hoặc sử dụng nẹp. Nếu vết gãy kéo dài qua sụn tăng trưởng đến khớp và xương bị di lệch thì trẻ sẽ phải phẫu thuật nắn xương để sụn tăng trưởng lành lại bình thường và xương không bị biến dạng. Sụn tăng trưởng được phẫu thuật chỉnh lại sẽ có khả năng phục hồi cao hơn và phát triển xương tốt hơn.

Tại thời điểm xảy ra chấn thương, rất khó dự đoán trước liệu sụn tăng trưởng có bị tổn thương vĩnh viễn hay không. Nên chụp X-quang lại sau vài năm để đảm bảo sụn tăng trưởng phát triển bình thường. Tùy thuộc vào vị trí và mức độ nghiêm trọng của tình trạng gãy sụn tăng trưởng mà trẻ có thể sẽ phải tái khám định kỳ cho đến khi xương phát triển hoàn thiện.