Tiêm gân gấp ngón tay - Bộ y tế 2014

I. Đại cương:

Viêm gân gấp ngón tay là tình trạng viêm bao gân của các gân gấp các ngón tay gây chít hẹp bao gân. Một số trường hợp gân gấp bị viêm xuất hiện cục xơ, làm di động của gân gấp qua vùng ngón tay bị cản trở. Mỗi lần gấp hay duỗi ngón tay rất khó khăn, người bệnh phải cố gắng mới bật được ngón tay ra hoặc phải dùng tay bên lành kéo ngón tay ra như kiểu ngón tay có lò xo. Vì vậy bệnh có tên là ngón tay lò xo. Điều trị chủ yếu bằng các thuốc chống viêm giảm đau. Tiêm corticoid vào bao gân là một phương pháp điều trị hiệu quả, tuy nhiên bệnh có thể tái phát nhiều lần.

II. Chỉ định:

• Hội chứng ngón tay lò xo.

III. Chống chỉ định:

- CCĐ tuyệt đối:

•  Nhiễm khuẩn ngoài da, nhiễm nấm tại vị trí tiêm... khi tiêm có nguy cơ đưa vi khuẩn, nấm vào trong khớp.
•  Cơ địa suy giảm miễn dịch.
•  Bệnh rối loạn đông máu.

- CCĐ tương đối: thận trọng với người bệnh có tiền sử đái tháo đường, tăng huyết áp, cần theo dõi sau tiêm ít nhất 60 phút. Chỉ thực hiện thủ thuật khi các bệnh lý trên đã được kiểm soát tốt.

IV. Chuẩn bị

1. Người thực hiện (chuyên khoa)

•  01 Bác sỹ đã được đào tạo và cấp chứng chỉ chuyên ngành cơ xương khớp và chứng chỉ tiêm khớp.
•  01 Điều dưỡng.

2. Phương tiện

• Phòng thủ thuật vô khuẩn đạt tiêu chuẩn chuyên môn.
• Hộp thuốc chống sốc theo quy định.
• Hộp đựng dụng cụ vô trùng (xăng có lỗ, kẹp có mấu, bông băng gạc...).
• Kim tiêm 26G (0,5 - 25mm).
• Bơm tiêm nhựa 3 – 5 ml (loại dùng 1 lần)
• Bông cồn 70o, dung dịch Betadin hoặc cồn iốt, băng dính y tế/ băng dính Urgo.
• Thuốc: Hydrocortisol acetat (Nồng độ 1ml = 25mg), mỗi đợt điều trị tiêm 3 mũi, mỗi mũi cách nhau 3 ngày ; Depo-Medrol (Methyl prednisolon acetat, nồng độ 1ml = 40mg) hoặc Diprospan (1ml = 5mg Betamethasone dipropionate + 2mg Betamethasone sodium phosphate).

3. Chuẩn bị người bệnh

•  Người bệnh được giải thích trước khi làm thủ thuật
•  Có chỉ định của bác sỹ CK

4. Hồ sơ bệnh án, đơn thuốc

• Theo mẫu quy định

V. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH

Thực hiện tại phòng thủ thuật xương khớp vô khuẩn theo quy định

- Tư thế người bệnh: người bệnh ngồi, đặt bàn tay có khớp tiêm lên mặt bàn, tư thế ngửa bàn tay, các ngón tay duỗi tối đa.

- Y tá:

•  Chuẩn bị thuốc tiêm
•  Sát trùng vị trí tiêm, trải săng
•  Quan sát BN trong quá trình làm thủ thuật: toàn trạng, những thay đổi bất thường khác
•  Sau tiêm sát trùng, băng chỗ tiêm, Dặn dò người bệnh sau làm thủ thuật: BN giữ sạch và không để ướt vi trí tiêm trong vòng 24h sau khi tiêm. Sau 24h mới bỏ băng dính và rửa nước bình thường vào chỗ tiêm. Tái khám nếu chảy dịch, viêm tấy tại vị trí tiêm, sốt ...

- Bác sỹ

+ Sát trùng tay, đi găng vô khuẩn

+ Xác định vị trí tiêm

+ Tiến hành tiêm khớp : Vị trí đâm kim dọc theo gân gấp, cách nếp lằn mặt gấp khớp bàn ngón tay về phía cổ tay 1cm, kim tạo với mặt da 1 góc 30-45 độ, độ sâu 5mm, rút kim kiểm tra không có máu, đẩy pitton thấy nhẹ tay.

• Chỉ nên tiêm vào đúng gân tổn thương, khi tiêm nếu thấy cảm giác nặng tay khi đẩy pitton do kim đi vào gân thì phải rút kim ra khoảng 1-2mm
• Liều lượng thuốc: 0,2 – 0,4 ml.

Hình A: Kĩ thuật tiêm bao gân gấp.

Hình B: Bảo BN gấp đốt ngón xa và giữa, nếu kim tiêm vào gân thì bơm tiêm sẽ di chuyển ra trước theo hướng mũi tên.

Nguồn: internet

VI. THEO DÕI

• Chỉsố theo dõi: mạch, HA, tình trạng chảy máu tại chỗ, tình trạng viêm trong 24 giờ

VII. TAI BIẾN VÀ XỬ TRÍ

• Đau tăng sau khi tiêm 12-24 giờ: do phản ứng viêm với tinh thể thuốc, thường khỏi sau một ngày, không phải can thiệp, có thể bổ sung thuốc chống viêm, giảm đau
• Nhiễm khuẩn tại chỗ tiêm (viêm mủ): biểu hiện bằng sốt, sưng đau tại chỗ, => điều trị kháng sinh.
• Đứt gân gấp: tránh tiêm vào gân bằng cách khi tiêm nếu đẩy piston thấy nặng thì rút mũi kim ra khoảng 1-2mm.
• Biến chứng muộn: teo da, mất sắc tố da tại chỗ tiêm do tiêm nhiều lần vào một vị trí, hoặc tiêm quá nông. => Lưu ý không để thuốc trào ra khỏi vị trí tiêm. Nếu đã có tai biến, không cần xử trí gì thêm. Cần báo trước cho BN để tránh hoang mang.
• Biến chứng hiếm gặp: tai biến do BN quá sợ hãi- biểu hiện kích thích hệ phó giao cảm, do tiêm thuốc vào mạch máu hoặc tiêm quá nhanh: BN choáng váng, vã mồ hôi, ho khàn, có cảm giác tức ngực khó thở, rối loạn cơ tròn....xử trí: đặt người bệnh nằm đầu thấp, giơ cao chân, theo dõi mạch, huyết áp để có các biện pháp xử trí cấp cứu khi cần thiết.