U màng não hay u tế bào quanh mạch? - Bệnh viện Đại học Y Hà Nội

U màng não-Meningioma

• Là hai u có sự khác biệt lớn về dịch tễ nhưng lại rất dễ gây nhầm lẫn trong chẩn đoán nếu chỉ đơn thuần dựa vào các dấu hiệu lâm sàng hoặc chẩn đoán hình ảnh.  
• U gồm 15 biến thể mô bệnh học với các đặc điểm lâm sàng riêng, được chia vào 3 nhóm có độ mô học (grade) từ 1 đến 3 tương ứng với mức độ ác tính từ thấp đến cao.
• Là u trung mô thuộc dòng nguyên bào xơ, giàu mạch máu. 

Dịch tễ

• Như đã giới thiệu ở trên, UMN là một trong các loại u hay gặp nhất của hệ thần kinh trung ương, chiếm 36% các loại u não ở Mỹ.
• Trong UMN thì u độ 2 chiếm khoảng 20-25% còn u độ 3 chỉ chiếm khoảng 1-6%.
• Ngược lại, UTBQMMN rất hiếm gặp, chỉ có khoảng < 1% các u hệ thần kinh trung ương.
• Độ tuổi trung bình UMN là 65 tuổi, nữ giới có nguy cơ mắc cao hơn nam giới, tuy nhiên UMN độ 2 hoặc độ 3 lại hay gặp ở nam hơn. UTBQMMN thường gặp ở khoảng tuổi trẻ hơn, từ 30 - 50 tuổi, nam giới hay gặp hơn.

Đặc điểm lâm sàng

• Các dấu hiệu lâm sàng của UMN và UTBQMMN đều mờ nhạt và không đặc hiệu, trong đó thường gặp nhất là đau đầu và động kinh.
• Các biểu hiện này trên thực tế chỉ là hậu quả của sự chèn ép lên các vùng tương ứng của mô u.

Chẩn đoán hình ảnh

• UMN và UTBQMMN thường cho thấy hình ảnh tổn thương có giới hạn rõ và đồng nhất tín hiệu trên phim chụp MRI não, trong đó u thường đồng tín hiệu với chất xám ở cả xung T1 và T2.
• Dấu hiệu đuôi màng não đều có thể gặp ở cả 2 u.
• Tuy nhiên, với rất nhiều biến thể mô bệnh học hoặc ở các độ ác tính cao hơn của UMN hoặc UTBQMMN thì hình ảnh u trên chẩn đoán hình ảnh trở nên rất thay đổi. 

Đặc điểm giải phẫu bệnh

Đại thể

• Hình ảnh đại thể của UMN và UTBQMMN không có sự khác biệt rõ ràng.
• Cụ thể, trong đa số các trường hợp, cả hai loại u đều có ranh giới rõ, ít khi xâm lấn nhu mô não, mật độ chắc hoặc dai và khá đồng nhất.
• U dính kèm với màng não là dấu hiệu hay gặp.
• Ngoài ra có thể gặp tình trạng UMN bọc/bao quanh các mạch màng não nhưng rất hiếm khi xâm lấn; tuy nhiên u này có thể xâm lấn xương, da, tổ chức phần mềm nhưng đây không phải là dấu hiệu để nâng độ ác tính.

Vi thể

• Mặc dù có tới 15 biến thể mô bệnh học tương ứng với các độ mô học khác nhau nhưng UMN vẫn có các đặc điểm vi thể kinh điển có giá trị cao trong chẩn đoán bao gồm: cuộn xoáy màng não, thể giả vùi trong nhân và thể cát.
• Tuy nhiên, không phải lúc nào cũng có thể “dễ dàng” tìm thấy các dấu hiệu này đặc biệt trong tình huống bệnh phẩm gửi làm Giải phẫu bệnh nhỏ, không lấy được nhiều mô u… hoặc trong một số biến thể như thể xơ hoặc UMN có độ ác tính cao…

Nguồn: Bệnh viện Đại học Y Hà Nội