Tần số tim là gì và cách đo?

Tần số tim là số nhịp tim, nhịp xoang hoặc chu kỳ tim trong một phút. Ở trạng thái nghỉ, tần số tim ở người trưởng thành như sau:

• Tần số tim bình thường: 60 - 100 nhịp/phút.
• Tần số tim nhanh: >100 nhịp/phút.
• Tần số tim chậm: <60 nhịp/phút.

Khi tần số tim nhanh, cung lượng tim sẽ bị giảm và nếu tình trạng này kéo dài có thể dẫn đến suy chức năng tim. Khi tần số tim chậm, các cơ quan trong cơ thể không được cung cấp đủ máu để nuôi dưỡng và hoạt động, nhất là tim và bộ não, do đó, người bệnh có thể cảm thấy chóng mặt, hoa mắt hoặc bị ngất. Khi tần số tim không bình thường, tức nhịp tim bị rối loạn có thể gây ra các triệu chứng như khó thở, đau tức vùng ngực, tình trạng này nếu không điều trị và để trong thời gian dài có thể khiến chức năng tim bị suy giảm.

XEM THÊM: Các yếu tố ảnh hưởng đến cung lượng tim

Thăm khám, kiểm tra sức khỏe định kỳ giúp kịp thời phát hiện những vấn đề bất thường về tim mạch. Trong đó, đo tần số tim rất quan trọng vì cho biết nhịp tim có bị rối loạn, nhanh hoặc chậm.

Để kiểm tra và xác định những vấn đề bất thường về nhịp tim, các bác sĩ sẽ tiến hành đo tần số tim. Có 3 cách đo tần số tim, đó là: thước tần số,

Sử dụng thước tần số để đo tần số tim là phương pháp có nhiều ưu điểm và tiện lợi. Thước tần số gồm có hai mặt, mặt 1 và mặt 2. Trong đó, mặt 1 được dùng để đo với điện tâm đồ có vận tốc ghi là 25mm/giây và mặt 2 được dùng để đo với điện tâm đồ có vận tốc ghi là 50mm/giây. Mỗi mặt có hai bờ với vạch chia như sau:

• Bờ 1 (hay còn gọi là bờ 2RR): là một hàng các vạch tần số. Chữ 2RR, trong đó RR chính là khoảng cách từ sóng R đến sóng R liền sau. Bờ 2RR được sử dụng trong những trường hợp tần số tim chậm và bình thường.
• Bờ 2 (hay còn gọi là bờ 10RR): được sử dụng trong những trường hợp tần số tim nhanh, rung thất hoặc được dùng để tính tần số riêng của sóng P’ hoặc f đối với các trường rung nhĩ hoặc cuồng động nhĩ.

Ví dụ về việc sử dụng thước tần số để đo tần số tim với nhịp tim bình thường hoặc chậm và vận tốc ghi là 25mm/s, chọn mặt 1 và bờ 2RR. Áp thước tần số sao cho bờ được đặt dọc theo chuyển đạo và mũi tên của bờ hướng vào đỉnh sóng R. Ứng với đỉnh sóng R cách sóng R, chúng ta có thể đọc được kết quả tần số tim cần đo.

Để đo tần số tim bằng bảng tần số, trước tiên cần tính khoảng RR bằng bao nhiêu phần trăm giây (s). Với điện tâm đồ có vận tốc ghi là 25mm/s, mỗi khoảng RR có 18 ô, 1mm của ô vuông nhỏ tương ứng với 0,04s và 5mm của ô vuông lớn tương ứng với 0,2s, chúng ta xác định được khoảng RR là 0,72 phần trăm giây (0,04s × 18).

Dựa vào số phần trăm giây của khoảng RR, chúng ta có thể tìm tần số F tương ứng trong bảng tần số.

Trong trường hợp không thể sử dụng thước tần số và bảng tần số, chúng ta có thể sử dụng công thức để đo tần số tim. Sau khi xác định được khoảng RR bằng giây, chúng ta có thể sử dụng công thức sau để tính tần số F:

Công thức: F = 60/RR

Với khoảng RR = 0,7s, tần số tim tương ứng là 86 (60/0,7)

Một số điều cần lưu ý khi đo tần số tim như sau:

• Khi sóng R quá nhỏ hoặc mờ, không rõ, nên chọn sóng khác để tính tần số (ví dụ là sóng S).
• Với những trường hợp rối loạn nhịp tim, nhịp tim không đều, để xác định tần số tim trung bình phải chọn nhiều khoảng RR có độ dài ngắn khác nhau để tính trung bình cộng trước.
• Với trường hợp block nhĩ thất hoặc phân ly nhĩ thất, chúng ta phải tính tần số nhĩ và thất riêng vì hai sóng P và R tách nhau.
• Việc xác định tần số sóng f hoặc sóng P’ khi rung nhĩ hoặc cuồng động nhĩ cũng được tính bằng 3 công cụ nêu trên.

Tần số tim là số nhịp tim hoặc chu kỳ tim trong một phút. Có 3 cách đo tần số tim tương ứng với việc sử dụng 3 dụng cụ là thước, bảng và công thức.