Bệnh cơ tim Takotsubo: Những điều cần biết về “hội chứng trái tim tan vỡ”

Tâm thất trái là buồng tim có vai trò chính thực hiện chức năng bơm máu, chịu trách nhiệm đẩy máu giàu oxy từ tim ra các cơ quan và mô trong cơ thể.

Khi mắc bệnh cơ tim Takotsubo (TC), một phần của tâm thất trái tạm thời bị biến đổi hình dạng và giãn ra, thường xảy ra do quá căng thẳng về mặt cảm xúc hoặc thể chất. Khi đó, khả năng bơm máu của tim sẽ bị giảm sút.

Bệnh này lần đầu tiên được công bố vào năm 1990 và được đặt tên theo loại bẫy bắt bạch tuộc của Nhật Bản (takotsubo), do hình dạng của tâm thất trái ở những người mắc bệnh tương tự với những chiếc bẫy này.

Bệnh Takotsubo còn được gọi bằng các tên khác như:

• Hội chứng trái tim tan vỡ (broken heart syndrome)
• Bệnh cơ tim do căng thẳng (stress cardiomyopathy)
• Hội chứng phình giãn mỏm tim (apical ballooning syndrome)

Ai có nguy cơ mắc bệnh cơ tim Takotsubo?

Số ca mắc bệnh cơ tim Takotsubo (TC) thực tế vẫn chưa được xác định chính xác. Theo ước tính, bệnh này xảy ra ở khoảng 1–2% những người được chẩn đoán mắc hội chứng mạch vành cấp tính, trong đó có các tình trạng như nhồi máu cơ tim, khi lưu lượng máu đến tim bị gián đoạn.

Người mắc TC chủ yếu là người lớn tuổi. Bệnh này cũng phổ biến hơn nhiều ở phụ nữ (chiếm khoảng 90% các trường hợp được chẩn đoán).

Các yếu tố gây ra bệnh thường do căng thẳng thể chất hoặc tinh thần quá mức. Tuy nhiên, có đến 30% trường hợp không xác định được nguyên nhân rõ ràng. Một số yếu tố nguy cơ gây bệnh có thể là:

• Mất người thân yêu
• Khủng hoảng tài chính
• Bệnh nặng
• Phẫu thuật gần đây
• Tai nạn hoặc chấn thương nặng
• Bị bạo hành thể chất hoặc bạo hành gia đình
• Thiên tai
• Đại dịch COVID-19

Cơ chế chính xác gây bệnh chưa được hiểu rõ. Tuy nhiên, có một giả thuyết cho rằng căng thẳng làm giải phóng một lượng lớn hormone như adrenaline, làm gián đoạn chức năng của tâm thất trái.

Triệu chứng của bệnh cơ tim Takotsubo

Triệu chứng phổ biến nhất của TC bao gồm đau ngực dữ dội và khó thở, xuất hiện đột ngột.

Các triệu chứng khác có thể gặp là:

• Chóng mặt
• Ngất xỉu
• Đổ nhiều mồ hôi
• Buồn nôn hoặc nôn
• Tim đập nhanh (đánh trống ngực)

Bệnh cơ tim Takotsubo có phải là một loại nhồi máu cơ tim không?

Triệu chứng của TC rất giống với nhồi máu cơ tim. Thực tế, nhiều người mắc bệnh này ban đầu được chẩn đoán nhầm là nhồi máu cơ tim.

Tuy nhiên, cơ chế gây ra hai tình trạng này khác nhau:

• Bệnh cơ tim Takotsubo: Tâm thất trái bị biến đổi hình dạng và giãn ra, thường là do căng thẳng.
• Nhồi máu cơ tim: Xảy ra khi lưu lượng máu đến một phần của tim bị hạn chế, thường do bệnh lý về mạch vành.

Cách chẩn đoán bệnh cơ tim Takotsubo

Chẩn đoán Takotsubo chủ yếu để loại trừ trường hợp bị nhồi máu cơ tim và các bệnh lý tim mạch khác. Khi thu thập thông tin về tiền sử bệnh, bác sĩ có thể hỏi bạn gần đây có từng trải qua giai đoạn căng thẳng nghiêm trọng nào hay không.

Một số xét nghiệm thường được sử dụng gồm:

• Điện tâm đồ (EKG): Đo hoạt động điện của tim.
• Siêu âm tim (echocardiogram): Hình ảnh siêu âm giúp bác sĩ quan sát cấu trúc tim, bao gồm các van tim và buồng tim.
• Xét nghiệm máu: Kiểm tra các chỉ số như nồng độ protein troponin, BNP và enzyme creatine kinase – thường tăng cao khi mắc một số bệnh tim mạch.
• Chụp cộng hưởng từ tim (MRI): Cung cấp hình ảnh chi tiết hơn về cấu trúc tim.
• Chụp mạch vành (angiogram): Kết hợp sử dụng tia X và chất cản quang qua ống thông dẫn đến tim để kiểm tra dòng máu qua mạch máu tim.

Các xét nghiệm hình ảnh có thể cho thấy những thay đổi cấu trúc xảy ra ở bệnh cơ tim Takotsubo. Đồng thời, chụp mạch vành giúp loại trừ nguyên nhân do tắc nghẽn dòng máu đến tim.

Điều trị bệnh cơ tim Takotsubo

Hiện vẫn chưa có phác đồ điều trị tiêu chuẩn cho bệnh cơ tim Takotsubo. Một bài đánh giá năm 2020 lưu ý rằng chưa có thử nghiệm lâm sàng nào được thực hiện để đánh giá các phương pháp điều trị bệnh này.

Tuy nhiên, bác sĩ có thể kê một số loại thuốc hỗ trợ quá trình hồi phục, bao gồm:

• Thuốc điều trị bệnh tim mạch: Thuốc chẹn beta (Beta-blockers), thuốc ức chế men chuyển (ACE inhibitors) hoặc thuốc ức chế thụ thể angiotensin II (ARBs) để giảm áp lực cho tim.
• Thuốc lợi tiểu: Giảm tích tụ dịch quanh tim.
• Thuốc chống đông máu: Giảm nguy cơ hình thành cục máu đông nguy hiểm.

Biến chứng của bệnh cơ tim Takotsubo

Bệnh cơ tim Takotsubo có thể gây ra một số biến chứng nghiêm trọng như:

• Rối loạn nhịp tim: Tim đập quá nhanh, quá chậm hoặc không đều.
• Hình thành cục máu đông gây nguy cơ tắc mạch.
• Suy tim cấp: Tim đột ngột giảm khả năng bơm máu hiệu quả.
• Sốc tim: Tình trạng nguy hiểm đe dọa đến tính mạng, xảy ra ở khoảng 5–10% người mắc TC, khi tim không thể cung cấp đủ máu giàu oxy cho các cơ quan và mô trong cơ thể.

Câu hỏi thường gặp về bệnh cơ tim Takotsubo

Bệnh cơ tim Takotsubo có thể gây tử vong không?

Có, Takotsubo có thể gây tử vong. Một số ước tính cho thấy tỷ lệ tử vong do bệnh này vào khoảng 4,1%.

Mất bao lâu để hồi phục hoàn toàn sau khi mắc bệnh cơ tim Takotsubo?

Hầu hết mọi người đều có thể hồi phục hoàn toàn. Ước tính có khoảng 95% người mắc Takotsubo có thể phục hồi lại được chức năng tim bình thường trong vòng vài tuần.

Lo âu có thể dẫn đến bệnh cơ tim Takotsubo không?

Vì TC có thể xảy ra do bị căng thẳng cảm xúc quá mức, nên lo âu có khả năng dẫn đến tình trạng này.

Một nghiên cứu năm 2015 cho thấy tỷ lệ mắc các bệnh lý tâm thần, trong đó có lo âu, cao hơn ở những người bị bệnh cơ tim Takotsubo so với người mắc hội chứng mạch vành cấp.

Bệnh cơ tim Takotsubo có phải là tình trạng kéo dài suốt đời không?

Bệnh cơ tim Takotsubo thường không có nguy cơ tái phát. Tuy nhiên, đôi khi bệnh vẫn có thể tái phát sau vài tuần hoặc thậm chí vài năm. Khoảng 5% trường hợp có khả năng tái phát TC.

Có cách nào để phòng ngừa bệnh cơ tim Takotsubo không?

Hiện chưa có cách phòng ngừa dứt điểm bệnh cơ tim Takotsubo. Tuy nhiên, có một số biện pháp có thể giúp làm giảm nguy cơ mắc bệnh này.

Nếu bạn bị căng thẳng mạn tính, bác sĩ có thể khuyến nghị các cách giảm căng thẳng hiệu quả. Bác sĩ cũng có thể đề xuất điều trị các bệnh lý tâm thần liên quan, như lo âu.

Kết luận

Bệnh cơ tim Takotsubo là tình trạng tâm thất trái tạm thời bị biến đổi hình dạng và giãn ra, thường do căng thẳng quá mức về mặt thể chất hoặc cảm xúc.

Các triệu chứng của bệnh tương tự nhồi máu cơ tim, do đó, việc chẩn đoán chủ yếu nhằm mục đích loại trừ nguyên nhân gây bệnh là nhồi máu cơ tim hoặc các bệnh tim mạch khác.

Hiện chưa có phác đồ điều trị chuẩn cho TC, nhưng bác sĩ có thể kê một số loại thuốc để hỗ trợ quá trình phục hồi. Mặc dù biến chứng có thể xảy ra nhưng hầu hết người bệnh đều có thể phục hồi lại được chức năng tim bình thường và tỷ lệ tái phát bệnh là rất thấp.