Ngăn chặn nguy cơ đột quỵ não - Bệnh viện 108

Đột quỵ não (tai biến mạch máu não):

• Là một bệnh lý rất nguy hiểm.
• Nguyên nhân gây tử vong đứng hàng thứ 3 sau bệnh lý tim mạch và ung thư.
• Việt Nam mỗi năm có thêm 200.000 người mắc, 104.000 người tử vong vì đột quỵ.

Nguy cơ:

Các yếu tố nguy cơ không thể thay đổi:

• Tuổi tác (đa số đột quỵ gặp ở những người từ 45 tuổi).

• Giới tính (bệnh lý này nam gặp nhiều hơn nữ)
• Chủng tộc, di truyền

Các yếu tố nguy cơ thay đổi được:

• Tăng huyết áp: Nếu huyết áp tối đa (tâm thu) > = 140mmHg và hoặc huyết áp tối thiểu (tâm trương) > = 90mmHg. T
• Tăng huyết áp là nguyên nhân gây xơ vữa động mạch. Các mảng vữa xơ gây chít hẹp lòng mạch, cản trở dòng máu lưu thông, gây đột quỵ nhồi máu não.
• Điều trị tốt huyết áp ở bệnh nhân bị đột quỵ do tăng huyết áp sẽ làm giảm tần suất tái phát đột quỵ và giảm di chứng do đột quỵ gây ra.

Nguyên nhân:

Đái tháo đường (ĐTĐ):

• ĐTĐ gây tổn thương toàn bộ hệ thống động mạch (kể cả động mạch não). ĐTĐ làm tăng tỷ lệ mắc đột quỵ từ 2 - 6,5 lần, tăng tỷ lệ tử vong lên 2 lần.
• Triệu chứng biểu hiện bệnh ĐTĐ ở giai đoạn sớm thường rất mờ nhạt hoặc hầu như không có gì.
• Một số ít bệnh nhân có biểu hiện ăn nhiều, uống nhiều, gầy sút cân nhanh. 

Rối loạn lipid máu (RLLM):

• Khi hàm lượng lipid trong máu quá cao là điều kiện thuận lợi để lipid ngấm vào và lắng đọng ở thành mạch máu.
• Đây là giai đoạn đầu tiên của quá trình hình thành mảng vữa xơ động mạch.
• Trước đây người ta quan niệm RLLM là khi tổng lượng lipid máu tăng cao (cholesterol và/hoặc triglyceride). 

Xơ vữa động mạch:

• Mảng vữa xơ trong lòng động mạch sẽ làm chít hẹp dần lòng mạch, có thể gây tắc mạch.
• Nhiều trường hợp mảng vữa xơ bong ra, trôi theo dòng máu, đến gây tắc ở vị trí mạch máu khác. 

Béo phì:

• Béo phì là yếu tố thuận lợi gây tăng huyết áp, rối loạn lipid và tăng glucose máu.
• Tất cả các yếu tố này kết hợp lại sẽ làm tăng nguy cơ bệnh lý tim mạch.

Hút thuốc lá:

• Gây tăng huyết áp, xơ vữa động mạch, rối loạn nhịp tim, đột quỵ.

Uống rượu nhiều:

• Gây tăng huyết áp, xơ vữa động mạch.
• Ngoài ra, uống rượu nhiều trong một thời gian dài có thể gây tổn thương gan, suy gan gây rối loạn đông máu. 

Phình động mạch não:

• Là nguyên nhân tương đối phổ biến gây đột quỵ chảy máu não ở người trẻ tuổi.
• Phình động mạch não gặp ở 1-2 % dân số. Khoảng 10% bệnh nhân bị vỡ phình động mạch não tử vong trước khi đến bệnh viện.
• Phình động mạch thường diễn biến âm thầm không triệu chứng.

Dị dạng động - tĩnh mạch não:

• Là bệnh bẩm sinh, hình thành một đám rối mạch máu bất thường trong não, nối thông động mạch và tĩnh mạch não.
• Ở vị trí dị dạng, mạch máu dị dạng có hình dạng và cấu trúc bất thường, rất dễ bị vỡ ra gây chảy máu não.
• Đa số có diễn biến âm thầm.
• Ở một số ít bệnh nhân có biểu hiện co giật, động kinh, đau đầu kéo dài.

Dùng thuốc tránh thai (progesterone), nội tiết tố nam (testosterone):

• Khi dùng nội tiết tố nam để điều trị, chẳng hạn ở một số bệnh như thiểu năng sinh dục nguyên phát hay thứ phát
• Trong suy thận mạn có dấu hiệu thiếu máu nặng hoặc ở một số vận động viên (đua xe đạp, thể dục thể hình...), thì số lượng hồng cầu sẽ tăng rất nhiều, dẫn đến dễ vón cục, gây tắc mạch nhiều nơi

Bệnh tim:

• Bệnh van tim (hẹp van hai lá, hở van hai lá, hở van động mạch chủ), rối loạn nhịp tim (rung nhĩ, cuồng nhĩ, nhịp nhanh kịch phát trên thất).
• Ở các bệnh này, máu dễ vón cục tạo cục máu đông trong tâm nhĩ, dẫn đến tắc mạch não gây đột quỵ.
• Do vậy, quan trọng là cần dùng thuốc để đề phòng cục máu đông (huyết khối) ở bệnh van tim.

Nguồn: Bệnh viện 108