Nên làm gì nếu trẻ nhỏ bị co giật động kinh?

Bệnh động kinh là một tình trạng rối loạn trong não bộ khiến trẻ bị co giật. Đây là một trong những rối loạn phổ biến nhất của hệ thần kinh. Ở trẻ khi có từ 2 cơn co giật trở lên mà không rõ nguyên nhân thì cần kiểm tra để chẩn đoán bệnh động kinh. Có nhiều loại co giật khác nhau và phụ thuộc vào phần não và mức độ ảnh hưởng của não và những triệu chứng kèm theo trong cơn co giật. Hai loại động kinh chính là co giật khu trú (một phần) và co giật toàn thân. Vậy nên làm gì nếu trẻ nhỏ bị co giật? Trong bài viết này, chúng tôi sẽ cung cấp những thông tin hữu ích để giúp những người chăm sóc trẻ kịp thời nhận biết được và có những biện pháp xử lý hiệu quả.

Co giật là một phản ứng đối với một vấn đề điện hoặc hóa học trong não khiến các tế bào thần kinh hoạt động bất thường. Nó giống như một hiện tượng phóng điện bất thường xuất hiện trong não. Co giật xảy ra khi một hoặc nhiều phần của não có một loạt các tín hiệu điện bất thường làm gián đoạn các tín hiệu bình thường của não. Bất cứ điều gì làm gián đoạn các kết nối bình thường giữa các tế bào thần kinh trong não đều có thể gây ra co giật. Một cơn co giật có thể kéo dài từ một vài giây tới hơn nửa giờ, tùy thuộc vào phần não bị ảnh hưởng. Những cơn co giật khác nhau sẽ gây những phản ứng khác nhau.

Có nhiều loại và phân loại co giật khác nhau, từ co giật “vắng mặt” (nhìn chằm chằm) đến co giật mất trương lực (suy sụp). Co giật của trẻ em chia làm 2 loại chính:

• Co giật tổng quát liên quan đến toàn bộ não
• Các cơn co giật tiêu điểm bắt đầu ở một vùng của não

Có nhiều yếu tố tác động gây co giật ở trẻ em như bệnh di truyền, bệnh về thần kinh,... và đôi khi không biết chính xác nguyên nhân của bệnh là gì. Bất kỳ ai ở mọi lứa tuổi đều có thể bị các cơn co giật nhưng trẻ nhỏ hoặc người lớn tuổi có nguy cơ mắc bệnh cao nhất. Những người có tiền sử mắc bệnh động kinh có thể xác định các yếu tố kích hoạt làm tăng khả năng co giật của cơ thể. Thông thường, các trường hợp co giật ở trẻ em xảy ra trong tình trạng trẻ sốt cao, bị nhiễm trùng và chấn thương vùng đầu. Các tác nhân gây co giật phổ biến có thể bao gồm bệnh tật, trẻ cảm thấy căng thẳng, trẻ bị mất nước, thiếu ngủ hoặc xuất hiện vào một số thời điểm nhất định trong ngày.

Đối với một số trẻ, có những lúc trẻ cảm thấy rất khó chịu và nín thở, nhiều phụ huynh có thể nhầm lẫn đó là biểu hiện của một cơn co giật khi trẻ ngất đi, cơ thể cứng lại hoặc run rẩy thì đây không được coi là một cơn động kinh mà là phản ứng của trẻ khi nín thở.

Một cơn co giật có thể giống với biểu hiện của nhiều tình trạng khác của trẻ. Để nhận biết một cơn co giật ở trẻ em thì các phụ huynh nên lưu ý những dấu hiệu sau:

• Trẻ đột ngột không có phản xạ, phản hồi lại
• Trẻ nhìn chăm chăm vào một hướng không có chủ ý, gọi không đáp trả được
• Trẻ bị gập, căng cứng, giật hoặc co giật phần trên cơ thể
• Trẻ bị lắc tay, lắc chân không kiểm soát được
• Trẻ lặp lại các hành vi, chẳng hạn như ngoáy tai hoặc gật đầu
• Trẻ cảm thấy sợ hãi hoặc hoảng sợ
• Trẻ bị co giật, cơ thể bị run rẩy
• Trẻ bị mất tỉnh táo
• Trẻ bị mất kiểm soát ruột và bàng quang

Các cơn co giật thường không rõ ràng, một số trẻ có thể bị co giật nhưng chỉ nhìn chăm chăm vào một khoảng không gian, trống rỗng hoặc không trả lời cha mẹ. Những cơn co giật này được gọi là co giật “vắng mặt” hoặc petit mal (nhìn chằm chằm). Thông thường khi những biểu hiện này có ở trẻ, các phụ huynh có thể cho rằng trẻ đang không chú ý. Loại co giật này có thể không được chẩn đoán trong nhiều tháng, thậm chí nhiều năm.

Khi trẻ xuất hiện cơn co giật có thể khiến các phụ huynh hoặc những người xung quanh hoảng sợ, lo lắng. Nhưng khi trẻ bị co giật, điều quan trọng nhất trong lúc này là các phụ huynh hoặc những người xung quanh phải thật bình tĩnh và tập trung giữ an toàn cho trẻ. Tiến sĩ Arnold đã nói: “Điều quan trọng nhất và khó khăn nhất là không được hoảng sợ, các cơn co giật có thể sẽ đáng sợ khi chứng kiến nhưng nhiều lần các cơ co giật sẽ tự ngừng trong khoảng thời gian ngắn sẽ không gây nguy hiểm cho trẻ”. Các phụ huynh nên chú ý và làm theo những khuyến nghị dưới đây để giúp trẻ có thể vượt qua cơn co giật an toàn.

Nếu trẻ bị co giật (một cơn co giật mà trẻ bất tỉnh vì cứng người và run rẩy), các phụ huynh cần thực hiện các bước sau để sơ cứu cho trẻ trước:

• Khi trẻ bị cơn co giật “vắng mặt” hoặc nhìn chằm chằm thì điều quan trọng nhất cần làm là các phụ huynh hoặc những người đi cùng trẻ ở bên trẻ để đảm bảo trẻ được an toàn.
• Các phụ huynh nên giúp trẻ thỏa mái nhất có thể, bỏ kính hoặc cặp sách, các vật dụng trẻ mang trên người.
• Nới lỏng quần áo nếu thấy chật
• Đừng bao giờ cho bất cứ thứ gì vào miệng trẻ
• Đừng cố gắng ngăn chặn cơn co giật và kìm chế chúng
• Hãy chú ý tới độ dài của cơn co giật từ khi cơn co giật bắt đầu và dừng lại
• Gọi xe cứu thương tới nếu cơn co giật kéo dài trên 5 phút hoặc trẻ bị thương trong lúc cơn co giật xảy ra.

Khi trẻ bị cơn co giật “vắng mặt” hoặc nhìn chằm chằm thì điều quan trọng nhất cần làm là các phụ huynh hoặc những người đi cùng trẻ ở bên trẻ để đảm bảo trẻ được an toàn.

Thông thường các cơn co giật của trẻ sẽ tự hết, trong những trường hợp này thì trẻ không cần chăm sóc cấp cứu. Tuy nhiên, nếu trẻ trải qua cơn co giật đầu tiên thì các phụ huynh nên đưa trẻ tới phòng khám cấp cứu hoặc bác sĩ để xác định lý, nguyên nhân trẻ bị co giật.

Gọi cho xe cấp cứu khẩn cấp khi trẻ có những biểu hiện:

• Cơn co giật kéo dài hơn 5 phút
• Trẻ bị co giật sau khi bị thương tích do ngã
• Trẻ bị khó thở
• Trẻ không có ý thức

Nguy hiểm lớn nhất đối với trẻ khi bị co giật là nơi trẻ bắt đầu cơn co giật. Sẽ rất nguy hiểm nếu trẻ đang đi xuống cầu thang hoặc trẻ trong nhà tắm và bị co giật, trẻ sẽ có nguy cơ bị ngã và bị chấn thương ở các bộ phận khác của cơ thể.

Tiến sĩ Arnold cho biết: “Điều quan trọng nhất, đặc biệt là ở Texas vào mùa hè, nếu một đứa trẻ ở dưới nước và bị co giật, chúng có thể rơi xuống nước và chết đuối. Chúng tôi khuyên các bậc cha mẹ phải hết sức cẩn thận trong việc quan sát trẻ em ở bất cứ đâu xung quanh nước, bao gồm hồ, bể bơi, bồn tắm hoặc vòi hoa sen."

Thực hiện các biện pháp phòng ngừa co giật sau để đảm bảo trẻ được an toàn:

• Tránh tắm bồn, vòi hoa sen sẽ an toàn với trẻ hơn bồn tắm
• Các phụ huynh cần đảm bảo rằng cửa phòng tắm không bị khóa
• Trẻ không được bơi mà không có sự giám sát liên tục của người lớn
• Trẻ cần luôn mặc áo phao khi chèo thuyền hoặc đi mô tô nước
• Trẻ không leo cao kể cả thang, cây và giường tầng
• Đội mũ bảo hiểm mọi lúc khi đi xe đạp và cưỡi ngựa
• Đối với trẻ em bị co giật thường xuyên, tránh đi xe đạp trên đường phố
• Không nên để trẻ tự nấu trên bếp hở hoặc sử dụng bàn ủi

Các bậc phụ huynh nên có một kế hoạch và chia sẻ kế hoạch của mình với những người khác để giúp giữ an toàn cho trẻ trong cơn co giật. Nói chuyện với trường học của trẻ hoặc bất kỳ ai có thể tiếp xúc với trẻ về cách sơ cứu và an toàn khi co giật.