Metformin: Cân bằng nguy cơ và lợi ích trên thực hành lâm sàng - Bệnh viện 108

Metformin

• Là thuốc điều trị Đái tháo đường (ĐTĐ) đường uống được lựa chọn đầu tiên trong tất cả các khuyến nghị của Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA) lẫn Hiệp hội nghiên cứu ĐTĐ Châu Âu.
• Thuốc đã được chứng minh hiệu quả trên lâm sàng hơn 50 năm nay.
• Metformin có tác dụng hạ đường huyết chủ yếu do làm giảm sản xuất glucose ở gan, giảm đề kháng Insulin.
• Thuốc không kích thích tăng tiết Insulin nên không gây hạ đường huyết và không gây tăng cân. 

Nhiễm toan lactic

• Tác dụng phụ đáng sợ nhất của thuốc là nhiễm toan lactic.
• Nguy cơ này xảy ra trong 2 trường hợp: một là tăng lactic do chuyển hoá yếm khí, hai là do chuyển hoá không đầy đủ (quá trình tân tạo đường tại gan bị block , ví dụ do bệnh lý gan).
• Metformin bị tăng tích luỹ trong các trường hợp: suy thận, bệnh lý gan, các trường hợp huyết động không ổn định ( có giảm tưới máu).

Các rối loạn đường tiêu hoá

• Metformin có thể gây một số rối loạn đường tiêu hoá ( khó tiêu hoặc tiêu chảy).
• Liều lượng nên được tăng dần để cải thiện sự dung nạp.
• Nên ngừng điều trị trong các trường hợp như tiêu chảy, nôn ( các yếu tố có thể dẫn đến mất nước và gây suy thận chức năng).

Sử dụng thực tế

• Liều Metformin được khuyến cáo dành cho người lớn: 500 mg uống 3-4 lần/ngày, 850 mg uống 2-3 lần/ngày hoặc 1000 mg x 2 lần/ngày.
• Liều tối đa hàng ngày không vượt quá 2550 mg/ngày.
• Để tránh nguy cơ buồn nôn và nôn, thuốc nên được dùng cùng thức ăn.
• Thuốc có thể được dùng đơn độc hoặc phối hợp với các thuốc hạ đường huyết khác.

Cân bằng lợi ích và rủi ro

• Theo các nghiên cứu gần đây, một số bệnh nhân có chống chỉ định sử dụng Metformin như: tuổi cao > 75 tuổi, suy thận giai đoạn vừa (Hệ số thanh thải từ 30ml/ph đến 60 ml/ph), suy tim hoặc sau tình trạng bệnh mạch vành cấp.
• Vì vậy việc không kê đơn hoặc dừng thuốc do nguy cơ gây tăng nhiễm toan lactic có vẻ sẽ tước đi quyền lợi nhận được tính hiệu quả của loại thuốc này bởi: dù với liều thấp Metformin cũng mang lại nhiều lợi ích.
• Trên lâm sàng, các trường hợp nhiễm acid lactic thực ra rất hiếm và cũng khó chứng minh được vai trò đó do hoàn toàn Metformin.
• Do đó có một khoảng cách giữa các khuyến cáo chính thức và thực tế lâm sàng.

Ngừa nhiễm toan lactic

• Tuân thủ chặt chẽ các chống chỉ định của Metformin: suy gan, suy thận, tình trạng thiếu oxy mô và bệnh nhân tuổi rất cao.
• Ngừng Metformin trước và trong vòng 48h sau khi tiến hành chẩn đoán hình ảnh có sử dụng thuốc cản quang chứa iod.
• Ngừng Metformin 48 h trước can thiệp phẫu thuật có gây mê toàn thân, gây mê tuỷ sống hoặc gây mê ngoài màng cứng.
• Theo dõi chức năng thận.

Nguồn: Bệnh viện 108