Làm thế nào để nhận diện suy hô hấp cấp ở trẻ sơ sinh?

Suy hô hấp cấp là do phổi không đảm bảo được chức năng hô hấp cho trẻ, suy hô hấp có thể xảy ra ngay sau sinh hoặc sau vài ngày, vài giờ. Suy hô hấp ở trẻ sơ sinh sẽ làm thiếu oxy cho nhu cầu của các cơ quan đặc biệt là tim, não làm ứ đọng CO2 gây toan hô hấp.

1.1 Hỏi tiền sử

Sinh non:

• Phổi của trẻ sinh non thiếu hoạt chất tạo tính bề mặt, một chất cần thiết cho sự giãn nở và co lại của phổi. Sự thiếu hụt này có thể dẫn đến hiện tượng khó thở và các vấn đề về hô hấp. Tình trạng phổi của trẻ chưa phát triển đầy đủ khi chào đời, dẫn đến thiếu hoạt chất tạo tính bề mặt ( surfactant) gọi là bệnh màng trong.
• Hệ thần kinh chưa hoàn chỉnh có thể dẫn đến cơn ngưng thở.
• Sức đề kháng của trẻ còn yếu dễ bị nhiễm trùng ( viêm phổi).

Sinh ngạt: Trẻ bị ngạt trong quá trình sinh khiến tuần hoàn phổi giảm, dễ nguy cơ hít.

Sinh mổ: Chậm hấp thu dịch phế nang dẫn tới hiện tượng cơn thở nhanh thoáng qua.

Mẹ vỡ ối sớm, sốt trước sinh, dịch ối đục và có mùi hôi: trẻ sinh ra dễ mắc viêm phổi.

Da tẩm nhuộm phân su: dẫn đến trẻ hít phải phân su.

Mẹ mắc bệnh đái tháo đường: dẫn đến ảnh hưởng tới quá trình tổng hợp Surfactant gây ra bệnh màng trong.

Trẻ bị nhiễm lạnh, stress, bệnh lý khác: gây ra tăng tiêu thụ oxy.

1.2. Khám lâm sàng

• Trẻ thở nhanh >=60 lần/phút. Hoặc có cơn ngưng thở >20 giây hoặc <20 giây kèm nhịp tim giảm <100 lần/phút.
• Rút lõm ngực
• Cánh mũi phập phồng
• Thở rên( khi thở ra)
• Tím tái trung tâm
• Đo và theo dõi độ bão hòa oxy trong máu ( SaO2), giúp chỉ định Oxy liệu pháp và sử dụng được lưu lượng oxy tối ưu, là lưu lượng oxy thấp nhất để đạt trị số Sao2 bình thường là 90-96%. Suy hô hấp là SaO2 < 90%.

1.3 Đề nghị xét nghiệm

Bác sĩ có thể đề nghị thực hiện các xét nghiệm để xem đây là do các vấn đề về hô hấp hay là do trẻ bị bệnh nhiễm trùng.

• Phết máu ngoại biên: nếu như nghi nhiễm trùng huyết.
• Xquang tim phổi: giúp phát hiện được các bệnh lý đi kèm hay các nguyên nhân gây suy hô hấp cấp như tràn khí màng phổi, tràn dịch màng phổi, viêm phổi, dị vật đường thở, vị trí đặt nội khí quản đúng hay sai.
• Khí máu động mạch: khi suy hô hấp thất bại với thở oxy.
• Siêu âm tim có thể được thực hiện để xem trẻ có gặp phải các vấn đề nào về tim hay không.

Suy hô hấp ở trẻ sơ sinh có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm, có ảnh hưởng lâu dài đến sự phát triển bình thường của trẻ. Trong một số trường hợp, suy hô hấp cũng có thể đe dọa tính mạng nếu không được điều trị kịp thời. Ngoài ra, suy hô hấp gây một số biến chứng như:

• Gây mù mắt
• Nhiễm trùng máu
• Hình thành cục máu đông trong cơ thể
• Trẻ chậm phát triển trí tuệ
• Tích tụ không khí xung quanh phổi và tim
• Xuất huyết não hoặc phổi
• Loạn sản phế quản phổi
• Viêm phổi

Suy hô hấp nặng cũng có thể dẫn đến suy thận và tình trạng các cơ quan khác phát triển không đúng cách. Tùy thuộc vào tình trạng bệnh, các biến chứng gặp phải ở mỗi trẻ sẽ khác nhau. Vì vậy, các bác sĩ sẽ có những phương pháp điều trị tốt nhất cho những biến chứng mà trẻ đang gặp phải.

Điều trị suy hô hấp cấp ở trẻ sơ sinh được xem là một thách thức lớn bởi vì tình trạng này đòi hỏi trẻ cần phải được theo dõi, chăm sóc liên tục với phương pháp thích hợp. Hiện nay, kỹ thuật bơm Surfactant ít xâm lấn và đang ngày càng được sử dụng rộng rãi để điều trị suy hô hấp ở trẻ sơ sinh.