Kiểm tra thính giác cho trẻ sơ sinh

1. Vai trò của kiểm tra thính lực cho trẻ sơ sinh

Nghe là nền tảng cho khả năng học tập của trẻ sau này, vì vậy cần phát hiện và xác định bất kỳ vấn đề nào liên quan đến khả năng nghe càng sớm càng tốt. Vì vậy, kiểm tra thính lực cho trẻ sơ sinh rất quan trọng và cần được thực hiện tại bệnh viện.

Hiện nay, tại Việt Nam, kiểm tra thính giác là một phần của chương trình sàng lọc sơ sinh. Trẻ sẽ được thăm khám kiểm tra thính giác định kỳ tại bệnh viện, trước khi trẻ xuất viện về nhà. Nếu không chắc chắn rằng trẻ đã được kiểm tra thính lực sau khi sinh, cha mẹ hãy liên hệ bệnh viện để hỏi thăm.

Hoặc nếu trẻ được sinh ra ở bệnh viện không có test thính lực sau sinh, cha mẹ cần hỏi bác sĩ về việc kiểm tra thính lực cho trẻ, tốt nhất là trong tháng đầu tiên.

Điều này vẫn rất có ích kể cả khi trẻ không có nguy cơ bị mất thính lực, bởi vì khiếm thính là một dị tật bẩm sinh phổ biến, xuất hiện ở cả những trẻ khỏe mạnh. Những trẻ sơ sinh trong phòng chăm sóc đặc biệt và trẻ bị khiếm thính nhẹ có nguy cơ bị khiếm thính cao hơn.

Các chuyên gia cho rằng, những trẻ được test thính lực sau sinh, dựa vào đó, bác sĩ chẩn đoán và can thiệp điều trị mất thính giác thích hợp trước 6 tháng tuổi cho kết quả điều trị thường rất tốt. Trong khi đó, những trẻ không được phát hiện và can thiệp điều trị sớm có thể bị chậm phát triển kỹ năng nói và ngôn ngữ, kỹ năng xã hội và học tập.

Có hai loại test thính lực sau sinh cho trẻ thường được sử dụng, đó là đo đáp ứng thính giác thân não tự động (Automated Auditory Brainstem Response - AABR) và kiểm tra phát xạ âm thanh (Otoacoustic Emissions - OAE). Thời gian thực hiện các xét nghiệm chỉ từ 5 - 10 phút cho mỗi lần kiểm tra và hoàn toàn không gây đau. Trẻ sơ sinh có thể ngủ khi đang thực hiện kiểm tra.

• Đo đáp ứng thính giác thân não tự động (AABR): Y tá hoặc kỹ thuật viên sẽ đặt các cảm biến đã được kết nối với máy tính lên đầu trẻ. Những âm thanh nhỏ được truyền qua tai nghe nhỏ và cảm biến sẽ đo lại hoạt động sóng não nếu trẻ có phản ứng với những âm thanh này.
• Kiểm tra phát xạ âm thanh (OAE): Đây là phương pháp test thính lực sau sinh bằng cách đo sóng âm thanh ở tai trong. Bác sĩ sàng lọc đặt một thiết bị nhỏ vào tai của trẻ và tạo ra âm thanh nhẹ nhàng, có tiếng lách cách. Thiết bị nhỏ này được kết nối với máy tính và giúp ghi lại phản ứng của tai trẻ với âm thanh được tạo ra từ thiết bị.

Hai loại kiểm tra này được thực hiện ở hầu hết các bệnh viện, hoặc một số bệnh viện có thể tiến hành sàng lọc trước bằng OAE và theo dõi bằng AABR trong trường hợp trẻ có kết quả kiểm tra không tốt.

3.1 Trẻ không vượt qua bài kiểm tra thính lực cho trẻ sơ sinh

Nếu trẻ không vượt qua bài kiểm tra thính lực cho trẻ sơ sinh, điều đó cũng chưa chắc chắn là trẻ có vấn đề về thính giác, tuy nhiên, trẻ cần được kiểm tra thêm để xác định. Cha mẹ cần lên lịch kiểm tra lại vấn đề thính lực của trẻ ngay trong tháng đầu tiên sau sinh.

Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến kết quả test thính lực sau sinh của trẻ trong lần đầu tiên là:

• Có dịch trong tai giữa của trẻ
• Có các mảnh vụn (ví dụ như nấm vernix) trong ống tai
• Phòng kiểm tra và khu vực xung quanh quá ồn ào hoặc nhiều tiếng động
• Trẻ cử động và khóc khi kiểm tra

Nhiều trẻ thất bại trong lần khám sàng lọc sơ sinh đầu tiên nhưng lại có kết quả tốt hơn ở lần kiểm tra tiếp theo. Trường hợp trẻ không có kết quả tốt trong lần kiểm tra thính giác đầu tiên, trẻ sẽ được kiểm tra lại sau một hoặc hai tuần hoặc trẻ có thể được kiểm tra đầy đủ hơn bởi bác sĩ, chuyên gia về thính giác, để xác định trẻ có bị mất thính giác hay không, mức độ như thế nào và can thiệp ra sao.

3.2 Trẻ vượt qua bài kiểm tra thính lực cho trẻ sơ sinh

Các xét nghiệm sàng lọc sơ sinh có thể không phát hiện được tình trạng khiếm thính vĩnh viễn mức độ nhẹ, vì vậy vượt qua kiểm tra thính lực sơ sinh không có nghĩa là thính giác của trẻ bình thường, trẻ cũng có thể bị khiếm thính nhẹ hoặc bị mất thính giác sau này.

Mất thính giác khởi phát chậm có thể xảy ra do một số nguyên nhân sau:

• Bệnh tật
• Chấn thương
• Di truyền
• Thường xuyên tiếp xúc với tiếng ồn lớn trong thời gian dài.

Đó là lý do tại sao cần test thính lực sau sinh cho trẻ thường xuyên, vào mỗi lần kiểm tra sức khỏe của trẻ. Nếu nghi ngờ trẻ có các yếu tố nguy cơ chậm phát triển, hoặc lo lắng về khả năng thính giác của trẻ, cha mẹ nên đưa trẻ đến các chuyên gia, bác sĩ chuyên khoa thính giác để kiểm tra thêm.

Kiểm tra thính lực cho trẻ sơ sinh rất quan trọng và là một phần của chương trình sàng lọc sơ sinh. Cho dù trẻ đạt hay không đạt kết quả kiểm tra, cha mẹ cần tiếp tục theo dõi trẻ và nhận biết các dấu hiệu cảnh báo khiếm thính ở trẻ để kịp thời can thiệp điều trị.

Khi trẻ có những dấu hiệu bất thường về sức khỏe, cha mẹ có thể đưa trẻ đến hệ thống Y tế để được khám và điều trị kịp thời.