Khả năng di động của tinh trùng kém: Nguyên nhân, cách điều trị

Có rất nhiều nguyên nhân có thể gây ra tình trạng tinh trùng di chuyển chậm ở nam giới như:

• Do di truyền
• Tinh hoàn bị tổn thương do các nguyên nhân như: nhiễm trùng; ung thư tinh hoàn; tinh hoàn bị tổn thương do phẫu thuật, do chấn thương; tinh hoàn bị khiếm khuyết chức năng bẩm sinh;...
• Bệnh giãn tĩnh mạch thừng tinh (Varicocele) là tình trạng giãn rộng của các tĩnh mạch trong bìu, đây là một nguyên nhân phổ biến làm giảm sản xuất tinh trùng và giảm chất lượng tinh trùng, có thể làm tốc độ di chuyển của tinh trùng kém.
• Sử dụng các thuốc như steroid đồng hóa, một số phương thuốc thảo dược, cần sa, cocain trong thời gian dài cũng có thể gây giảm số lượng và khả năng di động của tinh trùng.
• Các yếu tố về lối sống và môi trường có thể gây ảnh hưởng lớn đến khả năng di động của tinh trùng. Các nghiên cứu đã chỉ ra hút thuốc lá có thể làm tinh trùng di chuyển chậm, đặc biệt khi hút thuốc hơn 10 điếu mỗi ngày. Một số công việc đòi hỏi phải ngồi lâu như lái xe, vẽ tranh,... có thể liên quan đến nguy cơ vô sinh.

Tuy nhiên, cũng có nhiều trường hợp nam giới có tinh trùng di chuyển chậm nhưng không thể giải thích được nguyên nhân.

Để đánh giá tốc độ di chuyển của tinh trùng, bác sĩ sẽ chỉ định phân tích tinh dịch đồ, đây là một xét nghiệm tuy đơn giản nhưng vô cùng hữu ích trong đánh giá khả năng sinh sản ở nam giới.

Mẫu tinh dịch thường được lấy tại phòng khám bác sĩ. Sẽ có một phòng riêng để nam giới sẽ thủ dâm và phóng tinh dịch vào một hộp vô trùng. Nam giới cũng có thể lấy mẫu tinh dịch tại nhà bằng cách xuất tinh vào bao cao su đặc biệt do bác sĩ cung cấp, tuyệt đối không được sử dụng loại bao cao su thông thường vì chúng thường chứa chất bôi trơn và chất diệt tinh trùng, sẽ làm ảnh hưởng đến chất lượng mẫu tinh dịch. Nếu lấy mẫu tinh dịch tại nhà cần bảo quản mẫu ở nhiệt độ gần với nhiệt độ cơ thể (37 độ) và đem mẫu đến phòng xét nghiệm trong thời gian ngắn (không quá 1 giờ) để tránh tinh trùng bị bất hoạt.

Để kết quả phân tích tinh dịch đồ chính xác, nam giới sẽ được yêu cầu kiêng quan hệ tình dục trong từ 2-7 ngày trước khi lấy mẫu. Vì nếu xuất tinh quá thường xuyên có thể làm số lượng và mật độ tinh trùng thấp. Tuy nhiên nếu quá lâu không xuất tinh (>7 ngày) sẽ làm tăng tỷ lệ tinh trùng già, yếu, kém vận động trong tinh dịch, kết quả phân tích sẽ kém chính xác.

Để xác định chính xác tình trạng của tinh trùng nam giới, phân tích tinh dịch đồ thường được thực hiện ít nhất là hai lần. Các mẫu tinh dịch có thể được lấy cách nhau từ 2 đến 4 tuần. Nếu tỷ lệ tinh trùng di động tốt trong các mẫu ít hơn 32%, có thể chẩn đoán là nam giới có tinh trùng di động kém.

Các biện pháp thay đổi lối sống có thể giúp làm tăng khả năng di động của tinh trùng nam giới. Nam giới cần bỏ rượu, thuốc lá và các chất kích thích khác như rượu, cần sa, amphetamin... nếu hai vợ chồng đang cố gắng thụ thai. Ngoài ra, cần tập luyện thể dục đều đặn để nâng cao thể lực, duy trì cân nặng ở mức phù hợp, giảm cân nếu đang thừa cân và hạn chế tiếp xúc với điện thoại di động.

Nếu nam giới bị tổn thương tinh hoàn hoặc mắc các bệnh lý làm ảnh hưởng khả năng sinh sản, nên tích cực điều trị theo sự hướng dẫn của bác sĩ. Bệnh giãn mạch thừng tinh ở mức độ nhẹ có thể điều trị nội khoa, với những trường hợp nặng có thể lựa chọn các cách điều trị như phẫu thuật hở, phẫu thuật nội soi, tắc mạch can thiệp, vi phẫu thuật đường bẹn,...

Bổ sung một số chất dinh dưỡng cũng có thể giúp cải thiện khả năng vận động của tinh trùng, Một nghiên cứu cho thấy, bổ sung 200 microgam Selen và 400 đơn vị Vitamin E trong ít nhất 100 ngày liên tiếp làm gia tăng 52% khả năng vận động của tinh trùng. Tuy nhiên, sự bổ sung các dưỡng chất cần được thực hiện dưới sự chỉ định và giám sát của bác sĩ, người bệnh không nên tự ý thực hiện.

Nhiệt độ bìu quá cao có thể làm giảm chất lượng tinh trùng, do đó nam giới nên lựa chọn đồ lót vừa vặn, thoáng mát, tránh để vùng kín quá nóng. Nên giải lao thường xuyên nếu làm việc trong môi trường nóng bức. Nếu tính chất công việc phải ngồi trong thời gian dài, nam giới thỉnh thoảng nên đứng dậy, di chuyển xung quanh, vận động sẽ tốt sức khỏe sinh sản nam giới.

Nếu khả năng di động của tinh trùng kém làm hai vợ chồng không thể có thai một cách tự nhiên, bác sĩ có thể tư vấn các phương pháp hỗ trợ sinh sản như:

• Bơm tinh trùng vào tử cung (IUI): tinh trùng của người chồng được lọc rửa, những tinh trùng khỏe, di động tốt được lựa chọn để bơm trực tiếp vào tử cung người vợ sau khi được kích thích trứng và tiêm rụng.
• Thụ tinh trong ống nghiệm (IVF): người vợ được cho dùng thuốc để kích thích sản xuất trứng, được lấy ra khỏi buồng trứng và thụ tinh với tinh trùng của người chồng trong phòng thí nghiệm. Phôi kết quả sau đó được đưa trở lại tử cung để phát triển. Nếu tinh trùng của người chồng quá yếu không thể sử dụng được, hai vợ chồng có thể lựa chọn tinh trùng của người hiến tặng để thực hiện IVF.

Nếu đã cố gắng thụ thai trong hơn 12 tháng nhưng không thành công, các cặp vợ chồng nên đến các cơ sở y tế uy tín để thăm khám, điều trị. Việc điều trị sớm, đúng phương pháp có thể giúp các cặp vợ chồng cải thiện khả năng sinh sản và có được những đứa con của riêng mình.