Sự Lão Hóa Tế Bào Có Tác Động Thế Nào Đến Da?

Các giai đoạn trong vòng đời tế bào

Để hiểu lão hóa tế bào là gì và tại sao nó lại có hại cho da, bạn cần hiểu về các giai đoạn trong vòng đời của tế bào.

Tế bào sừng và nguyên bào sợi của da trải qua 5 giai đoạn khác nhau:

• Tế bào gốc: được tạo ra ở lớp nền của da, có khả năng tự làm mới và biệt hóa thành các loại tế bào khác nhau của da.
• Tăng sinh: các tế bào phân chia và tạo ra tế bào mới.
• Biệt hóa: các tế bào chuyển đổi thành một loại tế bào chuyên biệt.
• Lão hóa: các tế bào chưa chết nhưng bị tổn thương và không còn hoạt động bình thường.
• Chết: các tế bào trải qua quá trình chết tế bào theo chương trình (apoptosis). Các tế bào hỏng bị loại bỏ, nhờ đó giúp ngăn ngừa ung thư da một cách tự nhiên.

Sự khác biệt giữa chết tế bào và lão hóa tế bào là ở giai đoạn chết, các tế bào hoàn toàn không còn hoạt động và bị loại bỏ trong khi ở giai đoạn lão hóa, mặc dù chu kỳ tế bào đã ngừng nhưng các tế bào vẫn hoạt động và không bị loại bỏ khỏi da. Tình trạng lão hóa da tỷ lệ thuận với số lượng tế bào lão hóa.

Tế bào lão hóa là gì?

 

Tế bào lão hóa (senescent cell) là các tế bào đã mất khả năng phân chia và hoạt động bình thường nhưng chưa bước vào giai đoạn chết tế bào theo chương trình. Tiêu thể (lysosome) và ty thể (mitochondria) của tế bào lão hóa đã mất chức năng. Chúng giải phóng ra các chất gây hại, dẫn đến viêm và các vấn đề khác làm tăng tốc độ lão hóa. Càng có nhiều tế bào lão hóa thì tốc độ lão hóa da càng nhanh.

Nguyên nhân gây lão hóa tế bào

Quá trình lão hóa bình thường là nguyên nhân gây lão hóa tế bào. Mất khả năng tự thực của ty th, sự kích hoạt gen TP53, bất hoạt protein sirtuin (SIRT-1) và telomere ngắn cũng gây ra sự lão hóa tế bào. NRF2 là chất điều hòa chính trong hệ thống phòng thủ chống oxy hóa của da, hệ thống này kiểm soát quá trình phiên mã các gen mã hóa các enzyme thải độc ROS và nhiều loại protein chống oxy hóa khác. Sự kích hoạt NRF2 nhắm trực tiếp đến một số gen ECM nhất định và dẫn đến lão hóa tế bào.

Tế bào lão hóa và sự lão hóa da

Làn da bị lão hóa có số lượng tế bào lão hóa cao hơn do sự suy giảm tự nhiên của các hệ thống loại bỏ tế bào lão hóa như hệ thống miễn dịch và con đường autophagy-lysosomal.

Để hiểu được tác hại của tế bào lão hóa, trước tiên bạn cần hiểu một chút về nguyên nhân gây lão hóa da.

Các tế bào lão hóa gây tổn thương và lão hóa da vì chúng báo cho các tế bào lân cận phát tín hiệu đến tế bào gây viêm thông qua:

• Matrix metalloproteinases (MMP)
• Yếu tố tăng trưởng (growth factor)
• Cytokine
• Chemokine
• Enzyme matrix-modeling
• Lipid

Túi ngoại bào (extracellular vesicle) là các túi có lớp lipid kép có thể vận chuyển RNA và microRNA chức năng cũng như các phương thức giao tiếp khác giữa các tế bào.

Tế bào lão hóa gây ra tình trạng viêm kéo dài và điều này gây bất lợi cho làn da. Nguyên bào sợi lão hóa tiết ra các cytokine tiền viêm, MMP và giải phóng ROS dẫn đến suy thoái chất nền ngoại bào (ECM). Điều này khiến cho các nguyên bào sợi bị nén lại và giảm sự tổng hợp DNA, ngăn cản chức năng tế bào bình thường và dẫn đến xuất hiện các nếp nhăn, da lỏng lẻo và mỏng đi.

Làm thế nào để loại bỏ tế bào lão hóa và trẻ hóa làn da?

Ngăn chặn sự lão hóa của tế bào là điều rất quan trọng. Có thể ngăn chặn quá trình lão hóa tế bào bằng cách sử dụng các thành phần chăm sóc da có tác dụng bảo vệ da khỏi ô nhiễm và tia cực tím trong ánh nắng mặt trời cũng như bôi kem chống nắng. Các thành phần chống viêm và chống oxy hóa có thể giúp ngăn ngừa các tế bào lão hóa. Các cách khác để giảm tế bào lão hóa trên da là kích thích quá trình tự thực bào (autophagy) hoặc kích hoạt protein sirtuin (SIRT-1). Hai cách kích hoạt SIRT-1 là cắt giảm calo nạp vào và sử dụng resveratrol.

Các thành phần chống lão hóa giúp thúc đẩy tự thực bào hoặc giảm lão hóa tế bào

Một số thành phần có tác dụng thúc đẩy sự tự thực bào hoặc giúp chống lão hóa tế bào gồm có:

• Aquatide hay còn gọi là Heptasodium hexacarboxymetyl dipeptide-12
• Chiết xuất Crepidiastrum denticulatum - một loài cây thuộc họ Cúc
• Exosome
• Melatonin
• Resveratrol
• Chiết xuất cây hàm ếch (Saururus chinensis)
• Chiết xuất Ulmus davidiana - một loài cây có họ thuộc họ Du (Ulmaceae)