Những điều cần biết về các loại bệnh van tim

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), 2,5% người Mỹ bị mắc một loại bệnh van tim, bao gồm nhiều tình trạng khác nhau.

Bệnh van tim xảy ra khi ít nhất một trong bốn van tim không thực hiện được chức năng như bình thường. Các triệu chứng và phương pháp điều trị có thể rất khác nhau, tùy thuộc vào loại van bị ảnh hưởng và nguyên nhân gây bệnh.

Nếu bạn có triệu chứng của bệnh van tim, hãy trao đổi ngay với bác sĩ. Bác sĩ sẽ chỉ định thêm các xét nghiệm chẩn đoán và xác định tình trạng cụ thể mà bạn gặp phải. Việc điều trị các vấn đề tiềm ẩn ảnh hưởng đến van tim là rất quan trọng để có thể ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm đến tính mạng.

Các loại bệnh van tim

Bệnh van tim được chia thành ba loại chính:

1. Hở van tim (Regurgitation)

Hở van tim, còn gọi là trào ngược van tim, xảy ra khi một van tim không thể đóng kín, khiến máu chảy ngược trở lại.

Hở van tim làm giảm khả năng bơm máu hiệu quả của tim, có thể do lỗ mở van bị giãn hoặc hình dạng van bị bất thường.

2. Hẹp van tim (Stenosis)

Hẹp van tim xảy ra khi lỗ mở van tim quá nhỏ.

Điều này khiến máu khó lưu thông qua tim, buộc tim phải làm việc nhiều hơn để bơm máu. Hẹp van tim có thể do van quá hẹp hoặc cấu trúc các lá van bị biến dạng.

3. Teo van tim (Atresia)

Teo van tim xảy ra khi van tim không có lỗ mở mà thay vào đó sẽ hình thành một lớp mô rắn làm cản trở dòng máu.

Teo van tim thường xuất hiện ngay từ khi sinh ra, hiếm khi có trường hợp mắc bệnh ở giai đoạn sau này.

Bệnh có hai loại chính là:

• Teo van động mạch phổi: Máu không thể chảy từ tim đến phổi.
• Teo van ba lá: Dòng máu đi từ tâm nhĩ phải và tâm thất phải bị chặn lại.

Triệu chứng của bệnh van tim

Các triệu chứng của bệnh van tim có thể bao gồm:

• Khó thở
• Đau ngực
• Chóng mặt
• Mệt mỏi
• Nhịp tim nhanh hoặc cảm giác tim bị bỏ nhịp
• Tiếng thổi tim
• Sưng phù, đặc biệt là ở quanh mắt, mắt cá chân hoặc phình bụng

Ở trẻ sơ sinh mắc bệnh van tim, các triệu chứng có thể bao gồm:

• Da xanh xao
• Nồng độ oxy trong máu thấp
• Mạch yếu
• Tăng cân chậm

Nguyên nhân gây bệnh van tim

Trẻ sơ sinh có thể mắc cả ba loại bệnh van tim nêu trên do dị tật tim bẩm sinh. Trong một số trường hợp, nguyên nhân gây ra các dị tật bẩm sinh này được xác định là do gen di truyền.

Bệnh van tim cũng có thể xảy ra do:

• Xạ trị
• Tiền sử gia đình mắc các bệnh như bệnh mạch vành sớm
• Thói quen sống như hút thuốc
• Sử dụng các thiết bị y tế như máy khử rung tim hoặc máy tạo nhịp tim
• Huyết áp cao, tiểu đường và một số bệnh tự miễn như lupus ban đỏ

Mặc dù có nhiều nguyên nhân cụ thể khác nhau gây teo van tim nhưng tình trạng này chủ yếu xuất hiện khi sinh do dị tật tim bẩm sinh. Van hai lá bị lệch khỏi vị trí bình thường thường dẫn đến hở van tim.

Phương pháp điều trị bệnh van tim

Đối với tất cả các loại bệnh van tim, việc thay đổi lối sống để cải thiện sức khỏe tim mạch cũng đều rất quan trọng. Các thay đổi có thể thực hiện là:

• Tăng cường hoạt động thể chất
• Không hút thuốc hoặc bỏ thuốc lá (nếu bạn đang hút)
• Áp dụng chế độ ăn tốt cho tim mạch
• Thực hiện các hoạt động giúp kiểm soát căng thẳng

Bác sĩ có thể kê đơn thuốc để kiểm soát triệu chứng và ngăn ngừa bệnh tiến triển. Các loại thuốc này cũng có thể được sử dụng để điều trị các bệnh lý tim mạch ảnh hưởng đến chức năng van tim.

Các loại thuốc thường được kê đơn là:

• Thuốc kiểm soát huyết áp cao (trong đó có thuốc lợi tiểu)
• Thuốc kiểm soát nhịp tim
• Thuốc chống đông máu
• Thuốc kháng sinh (nếu có nhiễm trùng)
• Thuốc prostaglandin để giữ van tim của trẻ sơ sinh mở, giúp máu lưu thông trong cơ thể

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể khuyến nghị phẫu thuật để sửa chữa van tim. Các phương pháp phẫu thuật bao gồm:

• Sửa chữa các lá van tim (valvuloplasty)
• Sử dụng bóng để bơm máu qua van hoặc nới rộng lỗ mở van
• Đặt stent
• Loại bỏ các mảng bám hoặc khối u
• Thắt chặt hoặc gia cố vòng van (annuloplasty)

Nếu cần thay van tim, bác sĩ sẽ trao đổi với bạn về các lựa chọn sau:

• Van sinh học làm từ mô động vật
• Van cơ học làm từ carbon và các vật liệu bền khác

Có thể điều trị bệnh van tim mà không cần phẫu thuật không?

Nếu bạn không có triệu chứng, bác sĩ có thể yêu cầu tiếp tục theo dõi tình trạng tim mà chưa cần phải tiến hành các phương pháp điều trị bổ sung.

Tùy thuộc vào triệu chứng và mức độ nghiêm trọng của bệnh van tim, bác sĩ có thể đề xuất thực hiện thay đổi lối sống và sử dụng thuốc như là phương pháp điều trị ban đầu để trì hoãn việc phải phẫu thuật. Tuy nhiên, nếu bạn đang mắc bệnh van tim và chưa cần phẫu thuật thì trong tương lai bạn vẫn có thể sẽ phải phẫu thuật.

Kết luận

Bệnh van tim xảy ra khi ít nhất một van tim không hoạt động bình thường, làm máu bị chảy ngược lại, van tim bị hẹp, hoặc không có lỗ mở van. Bệnh có thể xuất hiện từ khi sinh hoặc xảy ra khi lớn lên.

Nếu gặp bất kỳ dấu hiệu nào của các rối loạn tim mạch, hãy tìm kiếm sự trợ giúp y tế ngay lập tức. Bệnh van tim nếu không được điều trị có thể dẫn đến suy tim hoặc các biến chứng nguy hiểm khác.