Nguyên nhân gây rối loạn nhịp tim

Rối loạn nhịp tim là tình trạng tim đập bất thường, có thể là quá nhanh, quá chậm hoặc hỗn loạn không đều. Rối loạn nhịp tim có thể xảy ra với bất kỳ ai nhưng người cao tuổi có nguy cơ cao nhất. Có nhiều loại rối loạn nhịp tim và loại phổ biến nhất là rung nhĩ, tình trạng tâm nhĩ (hai buồng trên của tim) co bóp quá nhanh hoặc không đều.

Điều gì gây rối loạn nhịp tim?

Để hiểu về nguyên nhân gây rối loạn nhịp tim, trước tiên cần hiểu sơ qua về hoạt động của tim.

Hoạt động của tim được điều khiển bởi một hệ thống điện. Hệ thống điện này gồm có các xung điện truyền qua tim, làm cho cơ tim co bóp và bơm máu.

Những xung điện này đi theo một con đường được “lập trình” sẵn, tạo ra nhịp tim ổn định. Bất kỳ sự gián đoạn nào trong hệ thống điện của tim cũng đều có thể dẫn đến rối loạn nhịp tim.

Có rất nhiều kiểu gián đoạn có thể dẫn đến rối loạn nhịp. Trong một số trường hợp, nút xoang nhĩ, nơi tạo ra xung điện điều khiển nhịp tim, bị chậm lại hoặc ngừng tạo xung điện hoàn toàn. Rối loạn nhịp tim cũng có thể xảy ra khi trong tim hình thành đường truyền dẫn tín hiệu phụ hoặc đường truyền dẫn bị tắc nghẽn.

Những sự cố này có thể xảy ra do nhiều nguyên nhân. Các nguyên nhân phổ biến gồm có:

• Tổn thương tim
• Bất thường về cấu trúc tim (dị tật tim)
• Mất cân bằng điện giải
• Ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn
• Tim phải làm việc quá sức
• Một số loại thuốc tim hoặc thủ thuật y tế
• Uống nhiều rượu
• Vấn đề về tuyến giáp
• Sử dụng ma túy

Các loại rối loạn nhịp tim

Rối loạn nhịp tim được chia thành các nhóm gồm:

• Nhịp tim chậm (tim đập dưới 60 lần mỗi phút)
• Nhịp tim nhanh (tim đập trên 100 lần mỗi phút)
• Rối loạn nhịp tim trên thất (xảy ra ở tâm nhĩ), ví dụ:
  • Rung nhĩ (buồng trên của tim co bóp bất thường)
  • Cuồng nhĩ (buồng trên của tim co bóp quá nhanh)
• Rối loạn nhịp thất (xảy ra ở tâm thất – các buồng tim dưới):
  • nhịp nhanh thất (tâm thất co bóp quá nhanh)
  • rung thất (tâm thất co bóp quá nhanh hoặc không đều, khiến tim không thể bơm máu hiệu quả, tình trạng này cần được điều trị khẩn cấp)
• Ngoại tâm thu, gồm ngoại tâm thu nhĩ và ngoại tâm thu thất (tình trạng tâm nhĩ hoặc tâm thất co bóp quá sớm)

Những bệnh lý có thể gây rối loạn nhịp tim

Nhiều vấn đề sức khỏe có thể ảnh hưởng đến hệ thống điện của tim và dẫn đến rối loạn nhịp tim, ví dụ như:

• Nhồi máu cơ tim
• Bệnh động mạch vành
• Bệnh tim bẩm sinh
• Rối loạn điện giải, chẳng hạn như mất cân bằng kali, natri và canxi
• Cường giáp (tuyến giáp hoạt động quá mức)
• Các bệnh nhiễm trùng do virus như COVID-19

Theo một tổng quan nghiên cứu vào năm 2024, rung nhĩ (loại rối loạn nhịp tim phổ biến nhất) còn có thể xảy ra do:

• Tăng huyết áp
• Béo phì
• Bệnh tiểu đường
• Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD)

Những ai có nguy cơ bị rối loạn nhịp tim?

Ngoài các bệnh lý kể trên còn nhiều yếu tố khác cũng có thể làm tăng nguy cơ rối loạn nhịp tim, chẳng hạn như:

• Lối sống ít vận động
• Tiêu thụ nhiều rượu và caffeine
• Sử dụng thuốc lá
• Tiền sử gia đình bị rối loạn nhịp tim
• Tuổi cao

Các tác nhân khởi phát rối loạn nhịp tim

Ở những người mắc các bệnh lý hoặc có các yếu tố nguy cơ kể trên, những tác nhân sau đây có thể khiến tình trạng rối loạn nhịp tim khởi phát:

• Căng thẳng và lo lắng
• Tiêu thụ nhiều caffeine
• Lượng đường trong máu cao hoặc thấp
• Sử dụng ma túy
• Hoạt động gắng sức
• Dùng một số loại thuốc như thuốc chống trầm cảm, thuốc trị tăng huyết áp và một số loại thuốc điều trị ung thư
• Mất nước

Phòng ngừa rối loạn nhịp tim

Trong số những yếu tố nguy cơ kể trên có một số yếu tố nằm ngoài tầm kiểm soát, ví dụ như tuổi tác và tiền sử gia đình nhưng những yếu tố về lối sống thì có thể thay đổi được. Mặc dù không thể phòng ngừa rối loạn nhịp tim một cách tuyệt đối nhưng thực hiện những thay đổi lối sống sau đây có thể giúp giảm thiểu nguy cơ:

• Ăn uống cân bằng, lành mạnh
• Tập thể dục thường xuyên
• Duy trì cân nặng hợp lý
• Không sử dụng thuốc lá
• Hạn chế hoặc không uống rượu và caffeine
• Không sử dụng ma túy
• Kiểm soát căng thẳng
• Khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt là khi có các yếu tố nguy cơ gây rối loạn nhịp tim

Tóm tắt bài viết

Có nhiều nguyên nhân và yếu tố nguy cơ gây rối loạn nhịp tim. Mặc dù một số yếu tố nằm ngoài tầm kiểm soát nhưng duy trì lối sống lành mạnh và kiểm soát tốt các vấn đề sức khỏe đang mắc có thể làm giảm đáng kể nguy cơ rối loạn nhịp tim và giữ trái tim khỏe mạnh.

Khi gặp các triệu chứng rối loạn nhịp tim, chẳng hạn như cảm thấy tim đập bất thường, hụt hơi, nhanh mệt khi vận động hoặc chóng mặt, hãy nhanh chóng đi khám để xác định vấn đề và có kế hoạch điều trị phù hợp. Gọi cấp cứu ngay khi có những triệu chứng nghiêm trọng như khó thở, đau ngực hoặc ngất xỉu.