Mãn kinh ảnh hưởng như thế nào đến mức cholesterol?

Mãn kinh là một giai đoạn tự nhiên trong cuộc đời người phụ nữ, xảy ra khi buồng trứng suy giảm chức năng và ngừng sản xuất nội tiết tố nữ. Khi một phụ nữ không có kinh nguyệt trong 12 tháng liên tục thì được xác định là đã mãn kinh. Độ tuổi mãn kinh trung bình là 51 tuổi.

Vào thời kỳ mãn kinh, buồng trứng sản xuất ít estrogen hơn và dẫn đến nồng độ estrogen trong máu ở mức thấp.

Điều này gây ra nhiều triệu chứng khó chịu như bốc hỏa, ngủ kém, khô âm đạo, đổ mồ hôi ban đêm, thay đổi tâm trạng, dễ cáu gắt và trao đổi chất chậm hơn.

Khi bước vào thời kỳ mãn kinh, phụ nữ sẽ có nguy cơ mắc bệnh tim mạch cao hơn. Điều này chủ yếu là do ảnh hưởng của thời kỳ mãn kinh đến nồng độ cholesterol.

Mãn kinh ảnh hưởng như thế nào đến mức cholesterol?

Vào thời kỳ mãn kinh, cơ thể sẽ có sự thay đổi về nồng độ hormone và tốc độ trao đổi chất, những điều này sẽ làm thay đổi thành phần mỡ máu (lipid).

Xét nghiệm mỡ máu giúp xác định nồng độ các loại chất béo có trong máu, từ đó cho biết nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Xét nghiệm mỡ máu gồm có các chỉ số sau:

• Cholesterol toàn phần
• Lipoprotein mật độ cao (HDL), hay còn được gọi là “cholesterol tốt”
• Lipoprotein mật độ thấp (LDL), hay còn được gọi là “cholesterol xấu”
• Triglyceride

Nồng độ LDL và triglyceride cao sẽ làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch.

Hormone estrogen không chỉ có vai trò điều hòa chức năng sinh dục mà còn giúp bảo vệ sức khỏe tim mạch.

Estrogen tác động đến gan để điều hòa quá trình chuyển hóa lipid và duy trì nồng độ lipid trong máu ở mức khỏe mạnh.

Vì vậy, khi thời kỳ mãn kinh bắt đầu và nồng độ estrogen sụt giảm, khả năng duy trì mức lipid khỏe mạnh của cơ thể cũng sẽ giảm theo. Điều này có thể dẫn đến tăng cholesterol.

Một tổng quan gồm 66 nghiên cứu cho thấy những phụ nữ đã mãn kinh có chỉ số LDL, cholesterol toàn phần và triglyceride cao hơn so với những phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Điều này làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch và đột quỵ. (1)

Một nghiên cứu quan sát cũng cho thấy kết quả tương tự. Ngoài ra, những phụ nữ đã mãn kinh còn có chỉ số HDL thấp hơn và điều này sẽ càng làm tăng thêm nguy cơ mắc bệnh tim mạch.

Cách kiểm soát cholesterol trong thời kỳ mãn kinh

Thực hiện một số thay đổi về lối sống có thể giúp kiểm soát mức cholesterol trong thời kỳ mãn kinh và cả ở những giai đoạn khác của cuộc đời.

Thay đổi đầu tiên mà bạn cần thực hiện là chế độ ăn uống. Chế độ ăn có ảnh hưởng lớn đến nồng độ cholesterol trong máu. Bạn nên ăn nhiều chất xơ hòa tan vì chất xơ hòa tan có thể liên kết với cholesterol và khiến cho cholesterol bị đào thải khỏi cơ thể qua phân.

Ví dụ về các loại thực phẩm giàu chất xơ hòa tan gồm có:

• Các loại đậu như đậu Hà Lan, đậu xanh, đậu trắng, đậu đen, đậu gà, đậu lăng…
• Ngũ cốc nguyên hạt như lúa mạch, ngô, yến mạch, gạo lứt…
• Trái cây và rau củ tươi như táo và cà rốt

Bạn cũng có thể dùng thực phẩm chức năng bổ sung chất xơ như psyllium.

Ngoài ra nên ăn nhiều thực phẩm giàu axit béo omega-3. Đây là một loại chất béo tốt có lợi cho tim mạch. Một số loại thực phẩm giàu axit béo omega-3 là cá hồi, quả óc chó, hạt lanh, dầu ô liu và quả bơ. Tăng lượng axit béo omega-3 trong chế độ ăn có thể giúp giảm mức cholesterol.

Hãy chú ý đến lượng chất béo bão hòa. Chế độ ăn có quá nhiều chất béo bão hòa sẽ làm tăng nồng độ LDL. Chất béo bão hòa có trong các loại thực phẩm như thịt nguội, sữa nguyên kem và bơ động vật.

Protein đậu nành có thể giúp giảm cholesterol ở phụ nữ sau mãn kinh. Do đó, bạn nên ăn đậu nành và các loại thực phẩm làm từ đậu nành như đậu phụ, sữa đậu nành, bột đậu nành một cách thường xuyên.

Tập thể dục rất có lợi cho sức khỏe tim mạch. Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (The American Heart Association) khuyến nghị tập cardio cường độ vừa phải ít nhất 150 phút và tập gym ít nhất 2 ngày mỗi tuần. (2)

Hút thuốc lá là một trong những yếu tố chính làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Nếu bạn hút thuốc thì hãy cố gắng cai thuốc càng sớm càng tốt.

Câu hỏi thường gặp

Mãn kinh có gây cholesterol cao không?

Mãn kinh không gây ra tình trạng cholesterol cao nhưng sẽ làm tăng nguy cơ.

Ngoài mãn kinh còn nhiều yếu tố khác cũng có thể làm tăng nguy cơ cholesterol cao, gồm có tiền sử gia đình, lối sống, rối loạn nội tiết tố, bệnh tật, môi trường,...

Cholesterol có giảm sau khi mãn kinh không?

Mức cholesterol sẽ không giảm vì nồng độ estrogen vẫn ở mức thấp sau khi mãn kinh. Estrogen có vai trò duy trì nồng độ cholesterol ở mức khỏe mạnh. Do đó, khi bị thiếu hụt estrogen, nồng độ cholesterol sẽ tăng cao.

Điều quan trọng là thực hiện chế độ ăn uống lành mạnh, tập thể dục đều đặn và các thay đổi lối sống khác để kiểm soát mức cholesterol sau mãn kinh.

Làm thế nào để giảm cholesterol trong thời kỳ mãn kinh?

Bạn nên nhiều thực phẩm giàu chất xơ và chất béo tốt, chẳng hạn như các loại hạt, quả hạch, đậu, ngũ cốc nguyên hạt, trái cây, rau củ tươi, cá béo và dầu ô liu. Kết hợp tập thể dục thường xuyên. Và nếu hút thuốc thì hãy cố gắng cai càng sớm càng tốt.

Tóm tắt bài viết

Nồng độ estrogen giảm vào thời kỳ mãn kinh sẽ làm tăng mức cholesterol vì estrogen giúp cơ thể điều hòa cholesterol và các loại chất béo khác trong máu.

Tuy nhiên, thực hiện các thay đổi về lối sống sẽ giúp kiểm soát mức cholesterol và giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch trong và sau mãn kinh.

Những thay đổi cần thực hiện gồm ăn uống đa dạng và cân bằng, ăn nhiều thực phẩm có nguồn gốc từ thực vật và các loại cá béo, duy trì thói quen tập thể dục và không hút thuốc lá.

Hãy nhớ rằng mãn kinh và sự sụt giảm estrogen chỉ là một trong số rất nhiều yếu tố làm tăng nguy cơ cholesterol cao và mắc bệnh tim mạch. Ngoài ra còn có rất nhiều yếu tố nguy cơ khác và đa số đều là những yếu tố có thể thay đổi được.