Kỹ thuật phân tích hành vi ứng dụng (Applied Behaviour Analysis - ABA) - Bộ y tế 2017

I. ĐẠI CƯƠNG

1. Khái niệm

Phân tích hành vi ứng dụng (ABA) là một phương pháp phân tích các hành vi không thích hợp hoặc hành vi bất thường để loại bỏ hành vi đó và thay thế bằng hành vi mới thích hợp hơn hoặc giảm sự tác động của nguyên nhân dẫn đến hành vi không phù hợp. Can thiệp hành vi có thể theo nhiều cách, có thể điều chỉnh hành vi theo sự tiến bộ của trẻ hoặc phân tích hành vi ứng dụng.

2. Phân tích hành vi ứng dụng bao gồm

•  Quan sát trực tiếp hành vi của trẻ.
•  Sử dụng các kích thích vào trước hành vi và sau hành vi.
•  Đo lường hành vi bất thường (tần suất, thời gian, mức độ, địa điểm,..).
•  Phân tích chức năng mối liên hệ giữa môi trường và hành vi.
•  Dựa vào các kết quả mô tả và phân tích chức năng của hành vi để thiết lập thực hành về thay đổi hành vi.

3. Nội dung của chương trình phân tích hành vi ứng dụng

• Chương trình phân tích hành vi ứng dụng gồm 100 bài tập được sắp xếp từ đơn giản đến phức tạp. Hiện nay đ được áp dụng tại nhiều trung tâm can thiệp tự kỷ ở Việt Nam.

II. CHỈ ĐỊNH

•  Trẻ tự kỷ.
•  Trẻ chậm phát triển tinh thần có rối loạn hành vi.
•  Trẻ bại não có rối loạn hành vi.

III. CHỐNG CHỈ ĐỊNH

• Không có.

IV. CHUẨN BỊ

1. Người thực hiện

• Bác sĩ phục hồi chức năng, cử nhân hoặc kỹ thuật viên ngôn ngữ trị liệu.

2. Phương tiện

• Dụng cụ học tập (sách, tranh, đồ chơi, đồ dùng....).

3. Bệnh nhi

• Trẻ không đang giai đoạn ốm sốt.

4. Hồ sơ bệnh án

•  Điền đầy đủ thông tin theo quy định của Bộ Y tế.
•  Kiểm tra hồ sơ: đối chiếu chỉ định can thiệp và tên trẻ.
•  Ghi nhận xét trước can thiệp.

V. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH

- Thời gian thực hiện kỹ thuật từ 20 phút đến 30 phút.

* Bước 1: là phân tích hành vi bằng sử dụng Mô hình ABC - là cơ sở của phương pháp “Phân tích hành vi ứng dụng” gồm:

•  Trước hành vi (Antecedent): là một hướng dẫn hoặc một yêu cầu trẻ thực hiện một hành động.
•  Hành vi (Behavior): là hành vi hoặc đáp ứng của trẻ.
•  Sau hành vi (Consequence): là đáp ứng của người chăm sóc/trị liệu trẻ, có thể dao động từ các củng cố hành vi tích cực.
•  Dựa vào kết quả Phân tích hành vi ABC người can thiệp tiến hành thực hiện các kỹ thuật can thiệp phân tích hành vi ứng dụng cho trẻ tự kỷ.

* Bước 2: đánh giá trẻ và chọn chương trình can thiệp theo 3 mức độ (chương trình ban đầu, chương trình trung gian hoặc chương trình mức độ cao).

•  Trong chương trình này các kỹ năng được dạy bằng cách chia chúng ra thành từng bước nhỏ, dạy một bước trong một thời điểm và củng cố bước trước đó.

*Bước 3: tiến hành can thiệp cho trẻ theo chương trình đ chọn.

VI. THEO DÕI

•  Sự an toàn của trẻ trong thời gian can thiệp: các hành vi nguy hiểm đến tính mạng trẻ.
•  Theo dõi sự tiến bộ của trẻ sau mỗi đợt can thiệp.

VII. XỬ TRÍ TAI BIẾN

• Theo sát trẻ trong quá trình can thiệp: nếu xuất hiện hành vi nguy hiểm đến tính mạng trẻ thì cần cho trẻ thư gi n.