Kiểm soát các triệu chứng mãn kinh sớm do ung thư vú

Độ tuổi mãn kinh trung bình là 51 tuổi nhưng ở những phụ nữ phải điều trị bệnh ung thư vú, thời kỳ mãn kinh có thể bắt đầu ở độ tuổi 40, 30 và thậm chí là 20 tuổi.

Ở những phụ nữ bị ung thư vú, các triệu chứng mãn kinh thường kéo dài hơn và nghiêm trọng hơn so với những phụ nữ không bị ung thư vú. (1)

Một giải pháp để làm giảm các triệu chứng mãn kinh là liệu pháp hormone thay thế (HRT) nhưng những người bị ung thư vú không nên dùng HRT. Lý do là vì các hormone trong HRT có thể khiến ung thư vú lan rộng hoặc thúc đẩy sự phát triển của khối u.

Phụ nữ mắc bệnh ung thư vú cần sử dụng những biện pháp khác để điều trị các triệu chứng mãn kinh, chẳng hạn như thay đổi lối sống và các loại thuốc không chứa hormone.

Các triệu chứng mãn kinh

Triệu chứng mãn kinh ở mỗi phụ nữ là khác nhau nhưng các triệu chứng phổ biến nhất gồm có:

• Bốc hỏa
• Đổ mồ hôi ban đêm
• Kinh nguyệt không đều hoặc mất kinh nguyệt
• Khô âm đạo
• Tăng cân
• Vấn đề về giấc ngủ, chẳng hạn như mất ngủ
• Thay đổi tâm trạng, chẳng hạn như lo lắng, bồn chồn, buồn bã
• Trí nhớ kém hoặc khó tập trung
• Rụng tóc hoặc tóc khô xơ
• Mọc lông không mong muốn (chứng rậm lông)
• Da khô
• Giảm ham muốn tình dục
• Nhiễm trùng đường tiết niệu
• Loãng xương

Thuốc điều trị triệu chứng mãn kinh

Nếu bạn bị ung thư vú thì không nên dùng HRT để làm giảm triệu chứng mãn kinh. HRT không chỉ làm tăng nguy cơ ung thư vú mà còn có thể khiến ung thư phát triển và lan rộng hơn ở những người đã mắc bệnh. (2)

Thay vào đó, những phụ nữ bị ung thư vú nên sử dụng những loại thuốc khác để điều trị các triệu chứng mãn kinh, chẳng hạn như:

• minoxidil – một loại thuốc bôi trị rụng tóc
• eflornithine - một loại thuốc bôi trị chứng rậm lông
• thuốc chống trầm cảm, chẳng hạn như paroxetine để điều trị rối loạn lo âu và trầm cảm (paroxetine liều thấp còn có thể giúp làm giảm bốc hỏa)
• gabapentin - một loại thuốc chống động kinh nhưng có thể được sử dụng để điều trị bốc hỏa
• gel bôi trơn và gel dưỡng ẩm âm đạo không chứa nội tiết tố, chẳng hạn như ospemifene để điều trị khô âm đạo và đau khi quan hệ tình dục
• thuốc điều trị mất ngủ
• thuốc kháng sinh điều trị nhiễm trùng đường tiết niệu
• thuốc điều trị loãng xương như denosumab, teriparatide, raloxifene hoặc calcitonin

Thay đổi lối sống

Thực hiện một số thay đổi về thói quen sống có thể giúp giảm triệu chứng mãn kinh và cải thiện chất lượng cuộc sống.

Tập thể dục

Tập thể dục giúp giảm mệt mỏi và cải thiện tâm trạng. Tập thể dục còn là một cách hiệu quả để kiểm soát cân nặng và tránh tăng cân.

Nếu bạn đang trong quá trình điều trị ung thư vú và chưa từng tập thể dục trước đây thì nên bắt đầu tập nhẹ nhàng và sau đó tăng dần cường độ cũng như thời gian tập cho đến khi có thể tập cardio cường độ vừa phải ít nhất 150 phút hoặc cường độ cao ít nhất 75 phút mỗi tuần.

Tập cơ sàn chậu

Ngoài tập thể dục toàn thân, bạn nên tập thêm các bài tập cơ sàn chậu để giữ cho cơ sàn chậu chắc khỏe. Sự sụt giảm estrogen sẽ làm suy yếu cơ sàn chậu và dẫn đến tiểu tiện hoặc đại tiện không tự chủ.

Loại bài tập cơ sàn chậu phổ biến nhất là bài tập Kegel. Một số động tác yoga và pilates cũng giúp củng cố cơ sàn chậu.

Tránh các tác nhân gây bốc hỏa

Bốc hỏa là cảm giác nóng đột ngột bên trong cơ thể và nhanh chóng lan rộng. Đây là một triệu chứng điển hình của thời kỳ mãn kinh. Có nhiều tác nhân có thể kích hoạt cơn bốc hỏa. Một số tác nhân phổ biến gồm có:

• Đồ ăn cay
• Phòng nóng bức
• Quần áo quá dày hoặc chật
• Hoạt động thể chất
• Caffeine
• Rượu bia
• Đồ uống nóng
• Stress
• Hút thuốc hoặc hít phải khói thuốc
• Thời tiết nóng
• Tắm nước nóng hoặc xông hơi

Bạn nên ghi lại những gì mình đã ăn uống hoặc hành động đã thực hiện trước khi bị bốc hỏa để xác định tác nhân kích hoạt và biết cách tránh.

Bỏ thuốc lá

Hút thuốc có thể làm tăng mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng mãn kinh hoặc khiến cho các triệu chứng kéo dài hơn. Nếu bạn hút thuốc, cai thuốc có thể làm giảm các triệu chứng mãn kinh.

Cai thuốc lá là điều không đơn giản nhưng sẽ có lợi cho sức khỏe về lâu dài.

Các phương pháp điều trị khác

Ngoài dùng thuốc và thay đổi thói quen sống, bạn cũng có thể thử các cách dưới đây để giảm bớt triệu chứng mãn kinh.

Kem dưỡng ẩm

Sử dụng loại kem dưỡng ẩm phù hợp mỗi ngày để giữ cho da không bị khô. Tốt nhất nên thoa kem dưỡng ẩm sau khi tắm để “khóa” độ ẩm lại trong da.

Thực phẩm chức năng

Bạn có thể uống bổ sung canxi, vitamin D và magie để ngăn ngừa loãng xương.

Vitamin E và axit béo omega-3 có thể giúp điều trị các triệu chứng vận mạch của thời kỳ mãn kinh, chẳng hạn như bốc hỏa và đổ mồ hôi ban đêm.

Bạn nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng thực phẩm chức năng vì thực phẩm chức năng có thể tương tác với các loại thuốc đang dùng.

Dụng cụ nong âm đạo

Vào thời kỳ mãn kinh, âm đạo có thể bị hẹp lại do nồng độ estrogen thấp. Điều này dẫn đến khó thâm nhập và đau đớn khi quan hệ tình dục.

Một giải pháp cho vấn đề này là sử dụng dụng cụ nong âm đạo. Dụng cụ nong âm đạo thường có hình trụ với đầu tròn, làm bằng nhựa hoặc silicone. Dụng cụ này sẽ từ từ làm giãn các cơ ở thành âm đạo, nhờ đó mở rộng ống âm đạo và giảm bớt đau đớn khi quan hệ tình dục.

Dụng cụ nong âm đạo còn giúp làm giãn hoặc tăng cường cơ sàn chậu.

Trị liệu tâm lý

Nếu bạn thường xuyên bị stress hay có các dấu hiệu trầm cảm thì nên đi khám bác sĩ chuyên khoa tâm thần. Một giải pháp để điều trị những vấn đề này là liệu pháp nhận thức - hành vi (CBT). Bác sĩ cũng có thể sẽ kê thuốc để điều trị.

Tóm tắt bài viết

Mãn kinh sớm do tác dụng phụ của các phương pháp điều trị ung thư vú thường gây ra các triệu chứng nghiêm trọng hơn và kéo dài hơn so với mãn kinh tự nhiên.

Những phụ nữ bị ung thư vú không thể dùng liệu pháp hormone thay thế để điều trị các triệu chứng mãn kinh. Tuy nhiên còn nhiều cách khác để kiểm soát các triệu chứng mãn kinh, chẳng hạn như thay đổi lối sống, sử dụng thuốc không chứa hormone, bổ sung dinh dưỡng,… Trước khi bắt đầu điều trị ung thư vú, bạn nên trao đổi với bác sĩ về tác dụng phụ của các phương pháp điều trị, nhất là nguy cơ mãn kinh sớm.