Dị ứng thuốc - Bộ y tế 2015
1. ĐẠI CƯƠNG
Những phản ứng có hại do thuốc được phân loại thành những tác dụng phụ có thể dự đoán được do dược động học của thuốc và những tác dụng phụ không thể dự đoán được bao gồm phản ứng đặc ứng do đặc tính ban đầu của thuốc và những phản ứng quá mẫn, hay còn gọi là dị ứng thuốc, chiếm khoảng 1/6 các phản ứng có hại do thuốc.
Dị ứng thuốc là một phản ứng phụ của thuốc qua trung gian miễn dịch.
- Phân loại:
+ Phân loại theo Gell và Coombs: 4 typ (bảng 1)
+ Phân loại theo thời gian:
- Phản ứng quá mẫn nhanh: trong vòng 1giờ sau khi dùng thuốc
- Phản ứng quá mẫn không nhanh: trên 1giờ sau khi dùng thuốc
- Biểu hiện lâm sàng
- Mày đay
- Hồng ban đa dạng, hồng ban nhiễm sắc cố định,
- Hội chứng Stevens-Johnson(SJS), hội chứng Lyell (TEN)
- Viêm mạch dị ứng
- Ban mụn mủ cấp toàn thân (AGEP)
- Hội chứng quá mẫn do thuốc (DRESS)
- Phản ứng giả dị ứng bao gồm những yếu tố kích thích trực tiếp tới đáp ứng miễn dịch tế bào và do vậy nó giống như phản ứng dị ứng, nhưng không xác định được mối liên hệ với hệ miễn dịch.
2. CHẨN ĐOÁN
1. Tiền sử
- Ghi nhận tất cả thuốc sử dụng và liều lượng (trong vòng 14-30 ngày trước đó).
- Xác định thuốc đã khởi xướng và thiết lập một mối quan hệ thời gian với sự xuất hiện các triệu chứng..
- Tiền sử các thuốc đã dùng trước đây, kể cả các thuốc dung nạp tốt.
- Phân loại thể phản ứng.
2. Triệu chứng lâm sàng
Bảng 1. Biểu hiện lâm sàng của dị ứng thuốc theo cơ chế
| Typ | Cơ chế | Đặc điểm |
| I |
Phản ứng tức thì qua trung gian IgE |
Sốc phản vệ, mày đay, phù mạch, co thắt phế quản |
| II | Phản ứng độc tế bào qua trung gian bổ thể | Giảm các tế bào máu (Cytopenia) |
| III | Lắng đọng phức hợp miễn dịch | Viêm mạch/ viêm thận |
| IV | Quá mẫn muộn qua trung gian tế bào | Viêm da, viêm gan |
3. Các test chẩn đoán
3.1. Test da: Được thực hiện 4-6 tuần sau khi xảy ra phản ứng
- Test lẩy da
- Test nội bì
- Test áp
Xét nghiệm chỉ có thể bổ sung cho tiền sử; độ nhạy của xét nghiệm thường thấp, do đó xét nghiệm dương tính có giá trị chẩn đoán, còn xét nghiệm âm tính không có giá trị chẩn đoán loại trừ.
3.2. Xét nghiệm khác:
- Định lượng nồng độ IgE đặc hiệu với thuốc
- Định lượng tryptase
- Hoạt hóa basophils
- Chuyển dạng lymphocyte
- Coombs‟ test
3.3. Test kích thích: là tiêu chuẩn vàng cho chẩn đoán.
3. CHẨN ĐOÁN PHÂN BIỆT:
- Các tình trạng phát ban do nhiễm trùng, nhiễm vi-rút
- Kawashaki: hội chứng hạch- da- niêm mạc.
- Hội chứng bong vảy da do tụ cầu (4S): đỏ da, loét trợt quanh các hốc tự nhiên, không tổn thương niêm mạc.
4. ĐIỀU TRỊ
Nguyên tắc là điều trị triệu chứng và lựa chọn thuốc thay thế cho người bệnh.
- Glucocorticoid: Methylprednisolon, Prednisolon... liều ban đầu 1-2 mg/kg/24h
- Kháng histamine H1: diphenhydramine, loratadin, desloratadin...
- Chăm sóc da, niêm mạc, chăm sóc dinh dưỡng, chống nhiễm trùng (với các tổn thương da nặng như Steven- Johnson, Lyell)
- Lựa chọn thuốc thay thế (nếu có) hoặc giải mẫn cảm.
Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị các bệnh về dị ứng - miễn dịch lâm sàng - Bộ y tế 2014
Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị các bệnh về dị ứng - miễn dịch lâm sàng - Bộ y tế 2014
Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị các bệnh về dị ứng - miễn dịch lâm sàng - Bộ y tế 2014
Hướng dẫn chẩn đoán, điều trị và dự phòng bệnh lao - Bộ y tế 2015
Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị một số bệnh truyền nhiễm - Bộ y tế 2015
Thuốc tiêu sợi huyết và thuốc chống đông máu đều được dùng để điều trị cục máu đông nhưng hai nhóm thuốc này có tác dụng khác nhau. Thuốc tiêu sợi huyết được dùng trong trường hợp khẩn cấp để phá vỡ cục máu đông trong khi thuốc chống đông máu ngăn ngừa cục máu đông hình thành.
Thuốc chống thấp khớp tác dụng chậm (DMARD) là một trong những phương pháp điều trị viêm khớp dạng thấp hiệu quả nhất. Các loại thuốc này giúp giảm viêm, giảm đau và ngăn ngừa tổn thương khớp vĩnh viễn.
Dùng thuốc là phương pháp hiệu quả để điều trị đau tim (nhồi máu cơ tim) và ngăn ngừa tái phát các cơn đau tim. Tuy nhiên, không nên sử dụng thuốc điều trị đau tim để xử lý cơn đau tim cấp tính. Đây là trường hợp cấp cứu y tế đe dọa đến tính mạng, cần được điều trị ngay lập tức tại phòng cấp cứu. Dưới đây là danh sách các loại thuốc điều trị đau tim phổ biến, cơ chế hoạt động, trường hợp sử dụng và ví dụ về từng loại.
Thuốc chống đông máu và thuốc chống kết tập tiểu cầu giúp giảm nguy cơ hình thành cục máu đông. Những loại thuốc này còn có tác dụng phá vỡ cục máu đông và được sử dụng để ngăn ngừa, điều trị nhiều vấn đề khác nhau.
Mặc dù còn được gọi là “thuốc làm loãng máu” (blood thinner) nhưng những loại thuốc này không thực sự làm loãng máu. Thay vào đó, các loại thuốc này ngăn ngừa sự hình thành hoặc phá vỡ cục máu đông trong mạch máu hoặc tim. Nếu không được điều trị, cục máu đông sẽ cản trở sự lưu thông máu và dẫn đến nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ.
- 1 trả lời
- 1439 lượt xem
- Bác sĩ ơi, bé nhà tôi được 9 tháng tuổi, bé chưa bao giờ phản ứng xấu với một loại vắc xin nào. Bác sĩ cho tôi hỏi, điều đó có nghĩa là cháu sẽ không phản ứng gì với các mũi tiêm trong tương lai, phải không ạ? Cảm ơn bác sĩ!
- 1 trả lời
- 4703 lượt xem
Mang thai hơn 1 tháng, em bị viêm họng và viêm mũi dị ứng. Đi khám, bs kê cho thuốc sau: Tyrothricin + teracain (Tyrotab). Fexofenadin (Fefasdin 180). Vitamin C + rutine (Venrutine) và thuốc nhỏ mũi Natri Clorid. Em đã lỡ uống mỗi thứ 1 viên nên chẳng hiểu, những thuốc trên có ảnh hưởng đến thai nhi không ạ?
- 1 trả lời
- 699 lượt xem
Mang thai được 5 tuần, tự nhiên em bị dị ứng, nổi mẩn ngứa ở 2 cổ tay, đến đêm là ngứa dữ dội. Lúc đầu chỉ là 2 đốm nhỏ, sau nó lan ra mỗi đốm gần bằng quả táo ta nhỏ, ngày càng ngứa ngáy hơn. Em có mua thuốc, nhưng không dám bôi vì sợ ảnh hưởng đến em bé. Bác sĩ cho em lời khuyên với ạ?
- 1 trả lời
- 460 lượt xem
Đang có kế hoạch sinh em bé, em đã chích ngừa đủ các mũi cần thiết như rubella, viêm gan B, trái rạ...Mỗi lần bị viêm mũi dị ứng, em hay dùng thuốc Tiffy thấy rất hiệu quả. Nhưng sắp tới, trong thời gian mang thai, không biết em có thể dùng thuốc như vậy được hay không?
- 1 trả lời
- 1256 lượt xem
Chào bác sĩ, chân em bị á sừng hơn 10 năm rồi. Mùa đông thì khô hanh, nứt nẻ. Mùa hè da mềm hơn tí nhưng tại vì tắm nhiều, dùng nhiều nước nên bệnh cũng không khả quan hơn là mấy. Em để ý những lần em ăn thịt gà vào thì ngay đêm hôm đó, hoặc ngày hôm sau em bị ngứa chân kinh khủng. Vậy có phải em bị dị ứng với thịt gà không ạ? Và phải làm sao ạ?