Bóc u xơ, cơ,...trực tràng đường tầng sinh môn - Bộ y tế 2017

I. ĐẠI CƯƠNG

U xơ, cơ,...thường là các khối u lành tính của trực tràng, nằm trong tổ chức liên kết thành trực tràng.. Chiếm tỉ lệ nhỏ trong các khối u của trực tràng (còn lại trên 95 % là u biểu mô tuyến của trực tràng).

II. CHỈ ĐỊNH

Các khối u xơ, cơ, thần kinh,... của trực tràng ở 1/3 dưới, thăm trực tràng dễ dàng sờ thấy bờ trên u., u tương đối di động.

III. CHỐNG CHỈ ĐỊNH

•  Ung thư biểu mô tuyến của trực tràng.
•  Thể trạng người bệnh quá yếu, cần hồi sức tích cực trước phẫu thuật.
•  Người bệnh già yếu, có các bệnh nặng phối hợp như suy tim, phổi,...
•  Ung thư đã di căn xa đặc biệt là phúc mạc.
•  U kích thước lớn, cố định, thăm trực tràng không sờ thấy cực trên khối u.

IV. CHUẨN BỊ

1. Người thực hiện: phẫu thuật viên tiêu hóa.

2. Người bệnh:

• Hồ sơ bệnh án đầy đủ với các kết quả xét nghiệm cơ bản (công thức máu, sinh hóa máu, đông máu, nước tiểu, ...) cho phép phẫu thuật.
• Chụp khung đại tràng, nội soi đại tràng và sinh thiết.
• Nếu nghi ngờ có thâm nhiễm hay rò vào các cơ quan khác cần xác minh rõ ràng bằng chụp cắt lớp, cộng hưởng từ, siêu âm nội soi,...
• Chuẩn bị đại tràng sạch bằng thuốc tẩy ( fortrans,...), thụt tháo theo quy định.
• Nâng cao thể trạng người bệnh trước phẫu thuật bằng truyền dịch nuôi dưỡng, kháng sinh dự phòng.

3. Phương tiện: bộ phẫu thuật đại phẫu, chỉ khâu tiêu chậm, không tiêu,...

V. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH

1. Tư thế: phụ khoa.

2. Vô cảm: gây mê toàn thân, hoặc gây tê tủy sống.

3. Kỹ thuật: Thời gian mổ dự kiến 60 phút đến 120 phút

3.1. Phẫu thuật qua đường hậu môn (áp dụng cho khối u kích thước ≤ 4cm):

•  Nong rộng ống hậu môn.
•  Mở trực tiếp vào vị trí khối u, lấy 1 phần tổ chức u làm sinh thiết tức thì nếu có thể.
•  Phẫu tích bóc khối u ra khỏi thành trực tràng, tránh làm thủng thành trực tràng.
•  Kiểm tra kỹ nếu có thủng thành trực tràng thì phải khâu lại. Trong trường hợp nghi ngờ thủng trực tràng vào ổ bụng phải mở bụng kiểm tra, cần thiết thì làm hậu môn nhân tạo bảo vệ.
•  Khâu lại chỗ mở trực tràng 2 lớp riêng biệt tổ chức liên kết và niêm mạc.

3.2. Phẫu thuật qua thành bên trực tràng (áp dụng cho khối u kích thước > 4cm):

•  Đường rạch da ngoài cơ thắt, đi vào thành bên trực tràng qua hố ngồi.
•  Phẫu tích cắt bỏ u như trên, tránh làm thủng niêm mạc trực tràng. Khâu lại trực tràng theo các lớp giải phẫu, nếu thủng niêm mạc trực tràng phải khâu lại.
•  Nếu u to, vết mổ sâu, rộng, thủng lớn ở niêm mạc trực tràng nên làm hậu môn nhân tạo bảo vệ.

VI.THEO DÕI VÀ XỬ TRÍ TAI BIẾN, BIẾN CHỨNG

1. Chăm sóc và theo dõi:

• Chăm sóc và theo dõi người bệnh như các trường hợp phẫu thuật đường tiêu hóa nói chung, lưu ý tình trạng ra máu, dịch ở hậu môn.
• Dùng kháng sinh toàn thân, phối hợp 2 loại kháng sinh (metronidazol, cephalosporin thế hệ 3,...) từ 5 - 7 ngày.
• Dinh dưỡng đường tĩnh mạch 5- 7 ngày.
• Nhịn ăn uống từ 5 -7 ngày.

2. Xử trí tai biến, biến chứng:

• Chảy máu: mổ lai khâu cầm máu...
• Viêm phúc mạc do bục đường khâu: mổ lại, lau rửa sạch ổ bụng, làm hậu môn nhân tạo bảo vệ.
• Áp xe vùng mổ: phẫu thuật dẫn lưu áp xe.