Thông sàn nhĩ thất ở trẻ sơ sinh

1. Thông sàn nhĩ thất ở trẻ sơ sinh là gì?

Thông sàn nhĩ thất hay kênh nhĩ thất là một dị tật tim bẩm sinh chiếm tỉ lệ 4-5% bệnh tim bẩm sinh nói chung. Đây là bệnh tim bẩm sinh có luồng thông T-P, bệnh thường tiến triển nặng gây biến chứng như: viêm phổi nặng, suy tim, rối loạn nhịp tim, viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn, đặc biệt là tăng áp lực động mạch phổi cố định dẫn đến tỷ lệ tử vong cao và sớm trước tuổi trưởng thành.

Bệnh thông sàn nhĩ thất nói chung có thể phân thành 3 nhánh:

• Thông sàn nhĩ thất hoàn toàn: với thông liên thất phần buồng nhận lớn (không hạn chế);
• Thông sàn nhĩ thất thể trung gian: với thông liên thất nhỏ hoặc vừa (hạn chế);
• Thông sàn nhĩ thất bán phần: không có thông liên thất.

Theo khảo sát cho thấy, phần lớn những trẻ sơ sinh mắc thông sàn nhĩ thất hoàn toàn thường sẽ xuất hiện hội chứng Down đi kèm. Nếu thông sàn nhĩ thất kèm theo bệnh Down sẽ có tiên lượng xấu. Ngoài ra, các bệnh nhân mắc hội chứng vô lách hoặc đa lách (đồng phân) cũng thường xuất hiện thông sàn nhĩ thất.

Trước khi trẻ sơ sinh tròn 1 tuổi, dị tật tim bẩm sinh này sẽ thường xuất hiện biểu hiện lâm sàng với các triệu chứng chính như:

• Trẻ sơ sinh ăn kém, bú ít, giấc ngủ chập chờn không quy luật;
• Cân nặng của trẻ tăng chậm hơn so với trẻ bình thường;
• Trẻ xuất hiện hiện tượng khó thở khi gắng sức hay khi ăn, thở nhanh;
• Thường xuyên đổ nhiều mồ hôi;
• Mệt mỏi, khả năng gắng sức giảm;
• Bị viêm phổi tái phát;
• Gan to;
• Tim to, tăng gánh tim. Có thể quan sát thấy vùng ngực trước tiếp xuất hiện gồ biến dạng, tim đập diện rộng và đa, tăng động;
• Với những trường hợp trẻ sơ sinh bị thông sàn nhĩ thất vừa hoặc nặng sẽ thường có dấu hiệu suy tim.

Những ca có hội chứng Down phối hợp thì càng nhanh dẫn tới tăng áp phổi cố định do bản thân bệnh nhân Down đã có bệnh lý của giường mạch máu phổi.

Để chẩn đoán kênh nhĩ thất được chính xác, khi khám các bác sĩ sẽ chỉ định bé làm các xét nghiệm cần thiết như:

• Chụp X-quang;
• Nghe tim;
• Siêu âm tim.

Khám lâm sàng là gợi ý khi thực hiện chẩn đoán thông sàn nhĩ thất ở trẻ sơ sinh, được hỗ trợ bởi hình ảnh chụp X-quang phổi và điện tâm đồ (ECG - Electrocardiogram) và được xác định bởi siêu âm tim 2 chiều kết hợp với siêu âm Doppler dòng máu và siêu âm màu.

• X-quang phổi: cho thấy tim to cùng nhĩ phải và hai thất giãn, cung động mạch phổi nổi và dấu hiệu mạch máu phổi đậm.
• Điện tâm đồ: cho thấy một trục điện tim QRS , block nhĩ thất (AV block) thường cấp I, tăng gánh thất phải hoặc thất trái hoặc cả hai sẽ thấy được trên hình ảnh điện tâm đồ. Bên cạnh đó, cũng có thể gặp trường hợp giãn nhĩ phải và block nhánh phải.
• Siêu âm hai chiều kết hợp siêu âm Doppler dòng máu và siêu âm màu: hình ảnh siêu âm thu được giúp các bác sĩ chẩn đoán xác định, cũng như cung cấp thông tin về giải phẫu và huyết động. Trừ khi cần đánh giá huyết động trước khi thực hiện phẫu thuật thì việc thông tim là thường không cần thiết.

Thông sàn nhĩ thất ở trẻ sơ sinh là là một trong những bệnh tim bẩm sinh phức tạp, lại thường có hội chứng Down đi kèm nên điều trị nội khoa thường không có tác dụng, đa phần sẽ đều được chỉ định điều trị bằng phương pháp phẫu thuật thông sàn nhĩ thất. Thời điểm thực hiện ca phẫu thuật thể toàn bộ thường ở độ tuổi từ 2 đến 4 tháng tuổi, chậm nhất là trước 6 tháng tuổi để ngăn ngừa chặn phát triển của bệnh mạch máu phổi, đặc biệt ở trẻ có hội chứng Down.

Đối với các trường hợp suy tim nặng và tăng nhanh khó kiểm soát dưới điều trị nội khoa thì có thể thực hiện phẫu thuật sớm hơn, tùy thuộc vào phác đồ điều trị của bác sĩ chủ trị. Thực hiện phẫu thuật tạm thời cho các trường hợp thiểu sản thất.

Thông sàn nhĩ nhất ở trẻ sơ sinh có 3 loại, trong đó thông sàn nhĩ thất hoàn toàn là bệnh lý nặng cần phát hiện và tiến hành phẫu thuật điều trị sớm. Nếu bé không may mắc dị tật tim bẩm sinh này thì bố mẹ hãy đưa trẻ đến các chuyên khoa tim mạch tại các cơ sở y tế uy tín để được thăm khám và có phác đồ điều trị đúng đắn kịp thời, đem lại tiên lượng điều trị bệnh cao.