Nguyên tắc điều trị đau cấp đa mô thức

1. Vì sao phải điều trị đau sau phẫu thuật

Đau sau mổ là phản ứng sinh bệnh lý phức tạp, bệnh nhân cảm thấy khó chịu cả về cảm giác và cảm xúc có liên quan đến những tổn thương trên cơ thể. Đau sau mổ có ảnh hưởng nhất định đến sự hồi phục của bệnh nhân và có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm đến tính mạng người bệnh nếu không được điều trị kịp thời.

Điều trị đau sau phẫu thuật là vấn đề cần thiết bởi những lý do sau:

• Việc điều trị đau sau mổ thuộc về vấn đề nhân đạo cũng như đạo đức của y bác sĩ, bất kỳ ai cũng không thể làm ngơ trước cơn đau của người bệnh và việc điều trị củng cố niềm tin của bệnh nhân đối với bác sĩ nói riêng và với toàn ngành y tế nói chung.
• Đau sau mổ là vấn đề thường gặp ở bệnh nhân do nhiều nguyên nhân khác nhau, đặc biệt ở bệnh nhân khoa ngoại. Những cơn đau này sẽ ảnh hưởng đến nhiều khía cạnh như sức khỏe, sự hồi phục hoặc tâm trạng của người bệnh. Đặc biệt về mặt sức khỏe của người bệnh như tăng nguy cơ đau mãn tính, nhiễm trùng vết mổ, thiếu máu cục bộ tim, liệt ruột...

Những cơn đau sau mổ cấp thường tốn kém chi phí điều trị do nằm viện kéo dài, tạo ảnh hưởng nhất định đến khả năng chi trả của người bệnh.

Điều trị đau sau phẫu thuật tuân thủ theo những nguyên tắc sau:

• Bệnh nhân cùng tham gia vào kế hoạch điều trị đau của bản thân với bác sĩ, phối hợp cùng với bác sĩ để đánh giá về triệu chứng và mức độ đau.
• Phát hiện sớm và điều trị theo kế hoạch tốt nhất đề ra ngay khi khởi phát cơn đau. Xem xét và đánh giá những yếu tố nguy cơ như loại phẫu thuật gây đau, tình trạng của bệnh nhân, các liệu pháp đồng thời sao cho kế hoạch giảm đau phù hợp nhất.
• Sử dụng giảm đau đa mô thức
• Lập hồ sơ đau của bệnh nhân và lộ trình điều trị, ghi rõ thông tin bên giường bệnh như mức độ đau của bệnh nhân, đáp ứng của bệnh nhân với thuốc giảm đau và tác dụng phụ của quá trình điều trị. Ngoài ra cần thu thập thường xuyên dữ liệu về tình trạng của người bệnh từ khi nhập viện đến khi sử dụng thuốc điều trị.
• Chuẩn bị cho bệnh nhân xuất viện và kiểm tra, đánh giá nhu cầu giảm đau của bệnh nhân, các yếu tố nguy cơ gây đau trước khi bệnh nhân ra viện 1 ngày.

Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Hoa Kỳ năm 2009 thì phương pháp điều trị đau cấp đa mô thức giúp cải thiện việc giảm đau, đồng thời giảm tỷ lệ tác dụng phụ lên bệnh nhân. Giảm đau cấp đa mô thức được hiểu là việc sử dụng nhiều loại thuốc giảm đau khác nhau cũng như những con đường truyền thuốc khác nhau để có tác dụng hiệp lực trong việc điều trị đau sau mổ.

Giảm đau cấp đa mô thức với nguyên tắc điều trị như sau:

• Điều trị trên cả hai mặt không gian và thời gian, sử dụng nhiều loại thuốc giảm đau cũng như các phương pháp giảm đau khác nhau
• Hạn chế tối đa sự phụ thuộc vào nhóm thuốc phiện, sử dụng morphin tiết kiệm hơn
• Tác động trên tăng cảm đau
• Sử dụng giảm đau cấp đa mô thức trước, trong và sau phẫu thuật

Một số thuốc giảm đau toàn thân được sử dụng trong giảm đau cấp đa mô thức

• Acetaminophen (Paracetamol)
• NSAIDS
• Ketamin
• Opioids
• Morphine

Một số phương pháp gây tê:

• Gây tê vùng
• Gây tê tại chỗ
• Gây tê thần kinh ngoại vi dưới hướng dẫn máy siêu âm bao gồm gây tê mặt phẳng cơ thẳng bụng, gây tê chi trên, gây tê chi dưới
• Gây tê ngoài màng cứng
• Gây tê tủy sống phối hợp Fentanyl và Morphine

Thực tế, đau sau mổ không hề đáng sợ như suy nghĩ của nhiều người nếu được đánh giá và điều trị đúng. Người bệnh nếu được trang bị kiến thức về đau sau mổ, tham gia vào quá trình điều trị bằng cách phối hợp tốt với bác sĩ mổ và gây mê giảm đau sẽ mang lại hiệu quả giảm đau tốt.