Làm thế nào khi trẻ bị dị ứng thuốc kháng sinh?

1. Thuốc kháng sinh là gì?

Kháng sinh (antibiotics) là những chất kháng khuẩn (antibacterial substances) được tạo ra bởi các chủng vi sinh vật (vi khuẩn, nấm, Actinomycetes), có tác dụng ức chế sự phát triển của các vi sinh vật khác.

Kháng sinh là một nhóm thuốc đặc biệt vì việc sử dụng chúng không chỉ ảnh hưởng đến người bệnh mà còn ảnh hưởng đến cộng đồng. Với những nước đang phát triển như Việt Nam, đây là một nhóm thuốc quan trọng vì bệnh lý nhiễm khuẩn nằm trong số những bệnh đứng hàng đầu cả về tỷ lệ mắc bệnh và tỷ lệ tử vong.

Thuốc kháng sinh là loại thuốc mạnh mẽ chống lại một số bệnh nhiễm trùng và có thể cứu sống khi được sử dụng đúng cách. Chúng hoặc ngăn chặn vi khuẩn sinh sản hoặc tiêu diệt chúng.

Trước khi vi khuẩn có thể nhân lên và gây ra các triệu chứng, hệ thống miễn dịch thường có thể tiêu diệt chúng. Các tế bào bạch cầu (WBC) tấn công các vi khuẩn có hại và ngay cả khi các triệu chứng xảy ra, hệ thống miễn dịch thường có thể đối phó và chống lại nhiễm trùng. Tuy nhiên, đôi khi, khi số lượng vi khuẩn có hại quá nhiều và hệ thống miễn dịch không thể chống lại tất cả thì thuốc kháng sinh rất hữu ích trong các trường hợp này.

Khi trẻ có dấu hiệu hoặc nghi ngờ trẻ bị dị ứng thuốc kháng sinh, phụ huynh hoặc người chăm sóc hãy thực hiện các bước như sau:

• Tiêm ngay thuốc epinephrine tự động. Tiêm thuốc epinephrine vào bắp thịt đùi phía ngoài, tiêm xuyên qua quần áo nếu cần thiết
• Gọi 115 hoặc số điện thoại cứu cấp của bệnh viện gần nhất
• Đặt trẻ nằm xuống với chân hơi gác cao lên một chút. Nếu các em bị buồn nôn hoặc ói, cho các em nằm nghiêng một bên. Không nên cho các em ngồi dậy hoặc đứng lên.
• Không bỏ trẻ ở lại một mình
• Nếu các triệu chứng của trẻ không đỡ hơn hoặc bị tệ hơn, tiêm liều epinephrine thứ hai sau liều thứ nhất 5 phút
• Đảm bảo trẻ sẽ được đến cơ sở Y tế gần nhất

Loại thuốc chính dùng để điều trị sốc phản vệ là epinephrine. Thuốc này cần phải được bác sĩ kê toa. Nếu con bạn có nguy cơ cao hoặc đã từng bị sốc phản vệ, bạn phải luôn luôn chuẩn bị sẵn epinephrine . Trẻ đủ lớn sẽ được dạy cách tự dùng epinephrine khi cần thiết. Thuốc này được đóng 1 liều chuẩn trong ống tiêm tự động (EpiPen hoặc Auvi-Q) để dễ sử dụng. Trẻ có nguy cơ bị sốc phản vệ nên luôn có sẵn thuốc ở trường cùng với các hướng dẫn cách thức nên sử dụng ra sao và khi nào từ bác sĩ nhi khoa hoặc chuyên gia điều trị dị ứng của bé. Các loại thuốc kháng histamines như Benadryl chỉ được dùng thêm vào epinephrine và không nên dùng nó như loại thuốc chính để chữa sốc phản vệ.

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể khuyên bạn đưa con đến gặp một chuyên gia về dị ứng – bác sĩ chuyên điều trị các loại dị ứng. Chuyên gia về dị ứng có thể sẽ:

• Tìm các tác nhân gây ra chứng dị ứng của bé, loại thuốc kháng sinh gây ra dị ứng
• Đề xuất các cách thức phòng tránh nguyên nhân gây ra các triệu chứng dị ứng.
• Đưa ra kế hoạch điều trị

Nếu trẻ bị dị ứng với thuốc kháng sinh, cách phòng ngừa tốt nhất là tránh dùng thuốc đó. Các bước mà phụ huynh có thể thực hiện để bảo vệ trẻ bao gồm:

• Thông báo cho nhân viên y tế. Hãy chắc chắn rằng tình trạng dị ứng thuốc kháng sinh của trẻ được ghi rõ ràng trong hồ sơ bệnh án. Thông báo cho các nhân viên y tế khác, chẳng hạn như nha sĩ hoặc bất kỳ chuyên gia y tế nào khi bạn đến khám và điều trị bệnh.

• Đeo vòng tay. Đeo vòng đeo tay cảnh báo nhằm giúp cho nhân viên Y tế xác định tình trạng dị ứng thuốc kháng sinh của trẻ. Thông tin này có thể rất hữu ích trong trường hợp phải điều trị khẩn cấp.
• Mang theo epinephrine. Nếu dị ứng của trẻ đã gây ra sốc phản vệ hoặc các phản ứng nghiêm trọng khác, bác sĩ có thể sẽ kê cho trẻ một ống tiêm tự tiêm và thiết bị (bơm epinephrine tiêm tự động). Phụ huynh sẽ được bác sĩ hoặc nhân viên Y tế khác sẽ hướng dẫn cách sử dụng thiết bị tiêm tự động autoinjection (như Adrenaclick, AUVI-Q, EpiPen hoặc loại khác).