Bệnh van hai lá gồm những bệnh nào?

Bệnh van hai lá là gì?

Van hai lá nằm ở phía bên trái của tim, giữa hai buồng: tâm nhĩ trái và tâm thất trái. Van hai lá có chức năng đảm bảo dòng máu chảy theo một chiều từ tâm nhĩ trái xuống tâm thất trái, đồng thời ngăn không cho máu chảy ngược lại.

Bệnh van hai lá xảy ra khi van hai lá không hoạt động đúng cách, khiến máu chảy ngược vào tâm nhĩ trái. Hậu quả là tim không bơm đủ lượng máu giàu oxy từ tâm thất trái ra ngoài để cung cấp cho cơ thể. Điều này có thể gây ra các triệu chứng như mệt mỏi và khó thở. Tuy nhiên, nhiều người có thể mắc bệnh van hai lá nhưng không có triệu chứng.

Nếu không được điều trị, bệnh van hai lá có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng, đe dọa tính mạng như suy tim hoặc rối loạn nhịp tim.

Các loại bệnh van hai lá

Bệnh van hai lá gồm ba loại chính: hẹp van hai lá, sa van hai lá, và hở van hai lá.

Hẹp van hai lá

Hẹp van xảy ra khi lỗ mở van bị hẹp, làm giảm lượng máu đi vào tâm thất trái.

Sa van hai lá

Sa van xảy ra khi các lá van không đóng được chặt do bị phồng lên, có thể dẫn đến hiện tượng hở van hai lá – khi máu chảy ngược lại.

Hở van hai lá

Hở van hai lá xảy ra khi máu bị rò rỉ qua van và chảy ngược vào tâm nhĩ trái khi tâm thất trái co bóp.

Nguyên nhân gây bệnh van hai lá

Mỗi loại bệnh van hai lá có nguyên nhân riêng.

Hẹp van hai lá

Hẹp van hai lá thường do sẹo hình thành từ bệnh sốt thấp khớp. Đây là một căn bệnh thường gặp ở trẻ em, do phản ứng miễn dịch của cơ thể đối với nhiễm khuẩn liên cầu. Sốt thấp khớp là một biến chứng nghiêm trọng của bệnh viêm họng liên cầu hoặc bệnh sốt phát ban.

Các cơ quan bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi sốt thấp khớp cấp tính là các khớp và tim. Các khớp có thể bị viêm, gây sưng, đau tạm thời và đôi khi là mãn tính. Nhiều phần của tim có thể bị viêm và dẫn đến các tình trạng tim mạch nghiêm trọng như:

• Viêm nội tâm mạc: viêm lớp niêm mạc của tim
• Viêm cơ tim
• Viêm màng ngoài tim: viêm lớp màng bao quanh tim

Nếu van hai lá bị viêm hoặc bị tổn thương do những tình trạng này, nó có thể dẫn đến bệnh tim mãn tính gọi là bệnh tim thấp. Các dấu hiệu và triệu chứng lâm sàng của tình trạng này có thể không xuất hiện trong vòng 5-10 năm sau khi bị sốt thấp khớp.

Các trường hợp hẹp van hai lá rất hiếm khi được ghi nhận ở Mỹ và các quốc gia phát triển. Theo Hướng dẫn Sức khỏe Gia đình của Merck Manual, điều này là do người dân ở các quốc gia phát triển thường được tiếp cận với kháng sinh điều trị nhiễm khuẩn như viêm họng liên cầu nên ít khi bị sốt thấp khớp. Phần lớn các trường hợp hẹp van hai lá ở Hoa Kỳ là ở người lớn tuổi đã từng bị sốt thấp khớp trước khi kháng sinh được sử dụng rộng rãi hoặc ở những người đã di cư từ các quốc gia nơi sốt thấp khớp vẫn phổ biến đến.

Cũng có một số nguyên nhân khác gây hẹp van hai lá nhưng khá hiếm gặp là:

• Hình thành cục máu đông
• Tích tụ canxi
• Dị tật tim bẩm sinh
• Xạ trị
• U

Sa van hai lá

Sa van hai lá thường không có nguyên nhân cụ thể hay rõ ràng. Bệnh có xu hướng di truyền trong gia đình hoặc xảy ra ở những người có các vấn đề khác, như vẹo cột sống và bệnh mô liên kết. Theo Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA), khoảng 2% dân số Hoa Kỳ mắc sa van hai lá. Rất ít người gặp phải các vấn đề nghiêm trọng do tình trạng này gây ra.

Hở van hai lá

Một loạt các vấn đề về tim có thể gây ra hở van hai lá. Bạn có thể bị hở van hai lá nếu đã từng mắc các tình trạng sau:

• Viêm nội tâm mạc hay viêm niêm mạc và van tim
• Nhồi máu cơ tim
• Sốt thấp khớp

Các dây chằng của tim bị tổn thương hoặc van hai lá bị suy yếu theo thời gian cũng có thể dẫn đến hở van. Sa van hai lá đôi khi cũng có thể gây ra hở van hai lá.

Các triệu chứng của bệnh van hai lá

Triệu chứng của bệnh van hai lá biểu hiện khác nhau tùy theo vấn đề cụ thể xảy ra với van tim. Bệnh có thể không gây ra triệu chứng nào. Nếu có, triệu chứng có thể bao gồm:

• Ho
• Khó thở, đặc biệt khi nằm ngửa hoặc khi tập thể dục
• Mệt mỏi
• Chóng mặt

Bạn cũng có thể cảm thấy đau hoặc căng tức ngực. Trong một số trường hợp, bạn có thể cảm nhận thấy nhịp tim đập không đều hoặc đập nhanh.

Các triệu chứng của bệnh van hai lá thường phát triển từ từ. Triệu chứng có thể xuất hiện hoặc trở nên nghiêm trọng hơn khi cơ thể đang phải chịu căng thẳng gia tăng, như khi bị nhiễm trùng hoặc trong thai kỳ.

Chẩn đoán bệnh van hai lá

Nếu nghi ngờ bạn mắc bệnh van hai lá, bác sĩ sẽ nghe tim bằng ống nghe. Bác sĩ có thể chẩn đoán tình trạng nếu phát hiện những âm thanh hoặc nhịp tim bất thường.

Bác sĩ có thể yêu cầu các xét nghiệm bổ sung để xác nhận chẩn đoán bệnh van hai lá.

Các xét nghiệm hình ảnh

• Siêu âm tim (Echocardiogram): Xét nghiệm này sử dụng sóng siêu âm để tạo hình ảnh về cấu trúc và chức năng của tim.
• Chụp X-quang: Xét nghiệm này tạo ra hình ảnh tim trên máy tính hoặc phim bằng cách chiếu tia X qua cơ thể.
• Siêu âm tim qua thực quản (Transesophageal echocardiogram): Xét nghiệm này tạo ra hình ảnh tim chi tiết hơn so với siêu âm tim truyền thống. Trong quá trình thực hiện, bác sĩ sẽ đưa thiết bị phát sóng siêu âm vào thực quản, bộ phận nằm ngay phía sau tim.
• Thông tim (Cardiac catheterization): Đây là thủ tục giúp bác sĩ thực hiện nhiều xét nghiệm khác nhau, trong đó có tạo hình ảnh các mạch máu của tim. Bác sĩ sẽ đưa một ống dài và mỏng vào cánh tay, đùi trên hoặc cổ và luồn lên đến tim.
• Điện tâm đồ (ECG hoặc EKG): Xét nghiệm này ghi lại hoạt động điện của tim.
• Theo dõi Holter: Đây là thiết bị theo dõi di động ghi lại hoạt động điện của tim trong một khoảng thời gian, thường là 24 đến 48 giờ.

Xét nghiệm để theo dõi hoạt động tim

Nghiệm pháp gắng sức (Stress tests): Bác sĩ có thể yêu cầu bạn tập thể dục để xem tim phản ứng như thế nào khi gặp căng thẳng thể chất.

Điều trị bệnh van hai lá

Có thể không cần điều trị bệnh van hai lá tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của tình trạng và các triệu chứng. Nếu tình trạng trở nặng, có ba phương pháp để điều trị hoặc có thể kết hợp các phương pháp điều trị để cải thiện tình trạng.

Thuốc và điều trị bằng thuốc

Nếu cần điều trị, bác sĩ có thể bắt đầu bằng cách sử dụng các loại thuốc. Không có loại thuốc nào có thể sửa chữa các vấn đề về cấu trúc của van hai lá. Một số loại thuốc có thể làm giảm triệu chứng hoặc ngăn ngừa triệu chứng trở nên nặng hơn. Các loại thuốc này có thể bao gồm:

• Thuốc chống loạn nhịp tim: Để điều trị nhịp tim bất thường
• Thuốc chống đông máu: Để làm loãng máu
• Thuốc chẹn beta: Để làm giảm nhịp tim
• Thuốc lợi tiểu: Để giảm sự tích tụ dịch trong phổi

Thủ thuật nong van bằng bóng qua da

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể cần thực hiện các thủ thuật y tế. Ví dụ, trong trường hợp hẹp van hai lá, bác sĩ có thể sử dụng một quả bóng để mở rộng van. Thủ thuật này được gọi là nong van bằng bóng qua da.

Phẫu thuật

Trong các trường hợp nghiêm trọng, có thể là cần phải thực hiện phẫu thuật. Bác sĩ có thể tiến hành phẫu thuật sửa chữa van hai lá bị hỏng để khôi phục chức năng hoạt động bình thường. Nếu không thể, bạn có thể cần thay thế van hai lá bằng một van mới. Van nhân tạo có thể là van sinh học hoặc cơ học. Van sinh học có thể được lấy từ bò, lợn hoặc người hiến.

Kết luận

Khi van hai lá không hoạt động bình thường, máu sẽ không chảy đúng chiều để ra khỏi tim. Bạn có thể gặp phải các triệu chứng như mệt mỏi hoặc khó thở, hoặc đôi khi có thể sẽ không gặp triệu chứng nào. Bác sĩ sẽ sử dụng nhiều xét nghiệm khác nhau để chẩn đoán tình trạng. Bệnh có thể được điều trị bằng cách sử dụng các loại thuốc, thủ thuật y tế hoặc phẫu thuật.