Bệnh tim mạch vành (CHD) và bệnh động mạch vành (CAD)

Hai thuật ngữ "bệnh tim mạch vành (CHD)" và "bệnh động mạch vành (CAD)" thường được sử dụng thay thế cho nhau và có thể chỉ cùng một tình trạng. Tuy nhiên, CAD cũng có thể bao gồm các vấn đề mạch máu khác trong tim.

Các triệu chứng của CAD và CHD thường giống nhau. Các yếu tố di truyền và lối sống làm tăng nguy cơ của cả hai bệnh cũng tương tự.

Các phương pháp điều trị CHD giống với một số loại CAD. Tuy nhiên, các loại CAD khác có thể cần các cách tiếp cận khác nhau để quản lý hoặc điều trị.

Bài viết này sẽ phân tích chi tiết về CHD và các loại CAD khác.

Bệnh tim mạch vành (CHD) là gì?

Khi được chẩn đoán mắc CAD, nghĩa là đã có sự tích tụ mảng bám trong các động mạch vành. Sự tích tụ này cản trở các động mạch cung cấp dòng máu giàu oxy đều đặn và đủ cho cơ tim. Quá trình tích tụ mảng bám này được gọi là xơ vữa động mạch.

Mảng bám quá nhiều sẽ làm hẹp lòng động mạch, cản trở dòng máu. Mảng bám cũng có thể bị vỡ, hình thành cục máu đông, dẫn đến tắc nghẽn một phần hoặc toàn bộ động mạch.

Lưu lượng máu đến tim bị giảm đáng kể có thể gây ra cơn đau ngực, được gọi là đau thắt ngực. Nếu dòng máu bị giảm nghiêm trọng hoặc tắc hoàn toàn do mảng bám hoặc cục máu đông, điều này sẽ gây nhồi máu cơ tim và tổn thương mô tim.

Các loại bệnh động mạch vành khác

CHD là một loại CAD, được gọi là bệnh động mạch vành tắc nghẽn. Hai loại CAD chính khác bao gồm:

• Bệnh động mạch vành không tắc nghẽn
• Bóc tách động mạch vành tự phát (SCAD)

Bệnh động mạch vành tắc nghẽn

CAD tắc nghẽn là tình trạng mảng bám làm tắc nghẽn hoặc cản trở lưu lượng máu bình thường ở một trong các động mạch lớn của tim.

Bệnh động mạch vành không tắc nghẽn

Khác với CAD tắc nghẽn, CAD không tắc nghẽn xảy ra khi động mạch vành bị hẹp nhưng không phải do mảng bám tích tụ. Nguyên nhân của CAD không tắc nghẽn bao gồm:

• Co thắt mạch vành (động mạch vành co thắt bất thường hoặc không đúng thời điểm)
• Rối loạn chức năng nội mô (lớp lót bên trong động mạch gặp vấn đề)
• Rối loạn chức năng vi mạch (các động mạch nhỏ hơn trong tim gặp vấn đề)
• Cầu cơ tim (áp lực lên động mạch do mô cơ tim lân cận gây ra)

Bóc tách động mạch vành tự phát (SCAD)

SCAD là tình trạng động mạch vành bị rách, khiến máu rò rỉ vào các lớp thành động mạch, làm giảm lưu lượng máu đến cơ tim.

Một nghiên cứu năm 2018 cho thấy người mắc SCAD chủ yếu là phụ nữ và thường không có các yếu tố nguy cơ tim mạch phổ biến. Nghiên cứu này cũng cho rằng SCAD thường bị chẩn đoán sai, có thể có nhiều người mắc bệnh này hơn so với số liệu hiện tại.

Các triệu chứng thường gặp của bệnh tim mạch vành (CHD)

Bạn có thể mắc CHD mà bản thân không nhận ra nhưng nếu có bị đau thắt ngực thì bạn nên đi khám bác sĩ vì đây là là một dấu hiệu cảnh báo sớm vấn đề về sức khỏe tim mạch.

Đối với nhiều người, các triệu chứng đầu tiên của CHD hoặc CAD không tắc nghẽn là những dấu hiệu đi kèm với cơn đau tim, bao gồm:

• Đau ngực
• Mệt mỏi
• Chóng mặt
• Đau lan ra hàm, cổ, vai hoặc cánh tay
• Khó thở

Đau ngực và khó thở là trường hợp cấp cứu y tế

Cơn đau ngực đột ngột, dù xuất hiện rồi sau đó có biến mất, cùng với khó thở đều cần được coi là trường hợp cấp cứu y tế. Cần gọi 115 ngay vì hiệu quả trong điều trị đau tim sẽ phụ thuộc vào việc can thiệp y tế kịp thời.

Nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ của bệnh tim mạch vành (CHD)

Xơ vữa động mạch là nguyên nhân chính gây CHD. Quá trình này diễn ra dần dần trong nhiều năm. Khoảng một nửa số người từ 45 đến 84 tuổi bị xơ vữa động mạch nhưng không biết mình mắc bệnh. CHD là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu tại Hoa Kỳ.

Những người có nguy cơ cao mắc CHD bao gồm:

• Tiền sử gia đình có người mắc bệnh tim
• Lối sống ít vận động
• Bệnh tiểu đường
• Huyết áp cao
• Mỡ máu cao
• Béo phì

Theo một nghiên cứu năm 2020, hút thuốc và tiếp xúc với khói thuốc lá là nguyên nhân gây ra khoảng 30% số ca tử vong do CHD. Ngay sau khi bỏ thuốc, nguy cơ mắc CHD và các vấn đề tim mạch khác sẽ giảm đi.

Giới tính cũng có thể ảnh hưởng đến nguy cơ mắc CAD. Theo Viện Tim, Phổi và Máu Quốc gia Hoa Kỳ, nam giới có nhiều khả năng mắc CAD tắc nghẽn hơn phụ nữ, trong khi phụ nữ dễ mắc CAD không tắc nghẽn hơn.

Điều trị bệnh tim mạch vành (CHD)

Trong các trường hợp bệnh nhẹ, CHD có thể được điều trị bằng cách áp dụng lối sống lành mạnh và sử dụng thuốc để kiểm soát các yếu tố nguy cơ.

Lối sống lành mạnh cho tim mạch:

• Chế độ ăn nhiều rau củ, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, protein nạc, ít hoặc không có đường bổ sung và thực phẩm chế biến
• Ngủ đủ giấc (7–9 giờ mỗi đêm)
• Tập thể dục hầu hết các ngày trong tuần
• Hạn chế hoặc tránh uống rượu
• Quản lý căng thẳng

Điều quan trọng là cần thăm khám bác sĩ thường xuyên và sử dụng các loại thuốc như thuốc hạ huyết áp để kiểm soát huyết áp và statin để kiểm soát cholesterol nếu cần.

Trong các trường hợp nặng hơn hoặc khi xảy ra cơn đau tim, phương pháp điều trị có thể bao gồm:

• Đặt stent trong động mạch bị tắc để cải thiện lưu thông máu (nong mạch vành)
• Sử dụng mạch máu từ bộ phận khác trong cơ thể để nối vòng qua chỗ động mạch vành bị tắc (phẫu thuật bắc cầu động mạch vành)

Kết luận

CHD và CAD thường được dùng để chỉ cùng một loại bệnh tim mạch và gần như có thể sử dụng cả hai thuật ngữ này thay thế cho nhau. Tuy nhiên, cụ thể hơn thì CHD được coi là một loại CAD, còn CAD là thuật ngữ chỉ chung các bệnh ảnh hưởng đến động mạch vành.

Nếu được chẩn đoán mắc một loại bệnh tim, hãy nhờ bác sĩ tư vấn về cách quản lý tình trạng này được tốt nhất và giảm được nguy cơ biến chứng.

Nếu cần thực hiện các thủ thuật như phẫu thuật hoặc đặt stent, bạn nên đảm bảo trao đổi rõ với bác sĩ về lợi ích cũng như rủi ro của từng phương pháp trước khi tiến hành.