MTB (Mycobacterium tuberculosis) kháng INH nồng độ cao môi trường lỏng - Bộ y tế 2018

I. MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ

1. Mục đích

• Xác định tính nhạy cảm và đề kháng với kháng sinh Isoniazid nồng độ 33,2 μg/ml c a vi khuẩn lao

2. Nguyên lý

•  Môi trường MGIT cung cấp dinh dưỡng cho sự phát triển c a Mycobacteria. Hợp chất huỳnh quang gắn dưới đáy tuýp nhạy cảm với oxy hòa tan trong môi trường, khi có vi khuẩn mọc tiêu thụ oxy, hợp chất sẽ phát quang.
•  Cho thêm kháng sinh vào môi trường để phát hiện tính kháng thuốc c a vi khuẩn. Ch ng vi khuẩn lao pha theo t lệ qui định, cấy vào môi trường lỏng MGIT có và không có thuốc chống lao, nhập vào máy BACTEC MGIT.
•  Hệ thống máy giám sát liên tục sự phát quang c a tuýp cấy dựa vào đơn vị sinh trư ng (GU). Kết quả KSĐ được máy tự động phân tích và báo tín hiệu hiển thị trên màn hình, dựa trên so sánh sự phát triển c a M. tuberculosis trong tuýp chứng và các tuýp có thuốc khi tuýp chứng đạt GU 400, ngưỡng kháng thuốc GU 100
•  Tuýp có thuốc GU dưới 100 là nhạy cảm. Tuýp có thuốc GU > = 100 là kháng thuốc

II. CHUẨN BỊ

1. Người thực hiện:

•  Người thực hiện: Người thực hiện đã được đào tạo và có chứng chỉ ho c chứng nhận v chuyên ngành Vi sinh.
•  Người nhận định và phê duyệt kết quả: Người thực hiện có trình độ đại học ho c sau đại học v chuyên ngành Vi sinh.

2. Phương tiện, hóa chất (Ví dụ hoặc tương đương)

2.1. Trang thiết bị

•  T ATSH loại 2A
•  Máy vortex
•  Nồi hấp tiệt trùng
•  T lạnh
•  Đồng hồ phút
•  Máy BACTEC MGIT

2.2. Dụng cụ, hóa chất và vật tư tiêu hao (bao gồm nội kiểm, ngoại kiểm)

* Chú ý:

•  Chi phí nội kiểm được tính bằng 1/10 tổng chi phí hóa chất, dụng cụ, VTTH. Chi phí ngoại kiểm được tính từ PXN chuẩn quốc tế 35,000đ/XN.

3. Bệnh phẩm

• Chủng M.tuberculosis thuần từ ống MGIT dương tính dưới 5 ngày tuổi hoặc chủng dương tính trên môi trường đ c dưới 14 ngày tuổi.

4. Phiếu xét nghiệm

• Điền đầy đủ thông tin theo mẫu yêu cầu

III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH

Các bước tiến hành thực hiện theo phương tiện, hóa chất được ví dụ trên.

1. Chuẩn bị

1.1 Chuẩn bị chủng làm KSĐ

1.2.Chuẩn bị huyền dịch vi khuẩn

1.3.Chuẩn bị thuốc chống lao

Chuẩn bị thuốc chống lao từ bộ kit theo bảng sau

- Lưu ý:

•  Nếu thuốc bảo quản lạnh, để nhiệt độ phòng 15 phút trước khi pha
•  Thuốc đã pha chia lượng nhỏ bảo quản lạnh -20 0 C ho c lạnh hơn trong 6 tháng, nhưng không quá hạn ghi trên nhãn thuốc.

2. Thực hiện kỹ thuật

• Chỉ định INH nồng độ cao, dán nhãn 2 tuýp MGIT 7 ml theo thứ tự: GC, INH và tuýp PNB (nếu cần)
• Thêm 0,8 ml BACTEC MGIT 960 SIRE Supplement cho mỗi tuýp.
• Thêm 100μl dung dịch thuốc vào các tuýp theo nhãn thuốc tương ứng, không cho thuốc vào tuýp GC.
• Thêm 166 μl dung dịch PNB (nồng độ 25 mg/ml ) vào tuýp dán nhãn PNB (nếu cần)
• Cấy 0,5 ml huy n dịch vi khuẩn tỉ lệ 1:100 vào tuýp GC.
• Cấy 0,5ml huy n dịch vi khuẩn tỉ lệ 1:5 ho c tương đương vào mỗi tuýp có thuốc và tuýp PNB. V n ch t nắp và đảo ngược tuýp 3-4 lần.
• Nhập giá AST vào máy BACTEC MGIT
• Tuýp PNB nhập máy riêng như 1 ống cấy thông thường.

IV. Nhận định kết quả

- Máy tự động đọc kết quả. Khi có tín hiệu máy báo, lấy bộ AST ra khỏi máy, quét mã vạch, in kết quả KSĐ

- Kết quả KSĐ: Nhạy (S); kháng (R), và lỗi (X).

•  Kết quả nhạy khi tuýp có thuốc GU dưới 100
•  Kết quả kháng khi tuýp có thuốc GU > = 100
•  Lỗi (X): E 400 và E 200 có thể do pha huy n dịch vi khuẩn đ c ho c vi khuẩn tạo cụm, ch ng ngoại nhiễm, ch ng mix mycobacteria ho c ch ng kháng thuốc mọc chậm ho c huy n dịch vi khuẩn loãng.

V. Sai sót và xử trí

1. Sai sót

• Do ch ng nhiễm, vi khuẩn tạo thành cụm trong huy n dịch, pha huy n dịch đ c; do pha huy n dịch loãng ho c ch ng kháng thuốc mọc chậm.
• Ống PNB dương tính ch ng làm KSĐ không phải MTB ho c ch ng lẫn
• Chất lượng kháng sinh: pha không chuẩn, bảo quản sai...
• Nhiễm chéo trong quá trình thao tác kỹ thuật.
• Thực hành không an toàn.

2. Xử lý

• Chủng pha đặc hoặc loãng cần làm lại KSĐ
• Chủng nhiễm cần xử lí cấy lại thuần ch ng
• Chủng lẫn cần phân lập hoặc chuyển phương pháp SHPT
• Chủng NTM không làm KSĐ với thuốc lao.