Xét nghiệm tìm máu ẩn trong phân được thực hiện trong trường hợp nào?

1. Khái niệm về xét nghiệm máu ẩn trong phân

Làm xét nghiệm máu ẩn trong phân (FOBT) có thể giúp phát hiện lượng máu rất nhỏ trong phân bài tiết. Xét nghiệm này sẽ lấy mẫu phân hai hay ba lần, dùng một bộ xét nghiệm. Mẫu được thu thập từ nhiều lần bài tiết, vì vậy bất cứ vấn đề nào cũng có thể được phát hiện. Những mẫu này sẽ được phân tích ở phòng thí nghiệm bệnh lý và nếu phát hiện có máu, có thể cần thêm xét nghiệm khác. Hiện có hai loại FOBT khác nhau ở Úc là guaiac và miễn dịch hóa học (immunochemical).

Xét nghiệm guaiac yêu cầu bệnh nhân cần thay đổi chế độ ăn uống và thuốc men và cần có mẫu phân từ ba lần bài tiết khác nhau.

Xét nghiệm miễn dịch hoá học (Immunochemical) thường được chấp nhận rộng rãi hơn, vì không cần phải thay đổi thuốc men hay chế độ ăn uống của bệnh nhân và chỉ yêu cầu lấy mẫu từ hai lần bài tiết riêng biệt.

Dù FOBT hiện chưa phải là xét nghiệm chẩn đoán ung thư ruột chính xác nhất, nhưng là xét nghiệm kiểm tra được nghiên cứu kỹ nhất, cũng như xét nghiệm dễ được chấp nhận và ít tốn kém nhất hiện có. Xét nghiệm FOBT cũng không xâm nhập vào trong so với việc nội soi ruột và nội soi đại tràng.

Bác sĩ sẽ đề nghị một bài kiểm tra máu ẩn trong phân trong các trường hợp:

Sàng lọc ung thư ruột kết: Nếu đang độ tuổi 50 trở lên và có nguy cơ trung bình của bệnh ung thư đại tràng, bác sĩ có thể sẽ đề nghị thử nghiệm máu trong phân mỗi năm để sàng lọc cho ung thư ruột kết. Ngoài ra, người bệnh có thể cần xét nghiệm sàng lọc cho phép các bác sĩ để kiểm tra dấu trực tiếp.

Đánh giá nguyên nhân có thể có thiếu máu không giải thích được: Thiếu máu là tình trạng có các tế bào máu đỏ không đủ khỏe mạnh mang oxy đầy đủ đến các mô. Đôi khi xét nghiệm máu ẩn trong phân được sử dụng để xác định liệu xuất huyết tiêu hóa, chẳng hạn như một vết loét chảy máu - đóng góp đến việc thiếu máu.

Các chuyên gia khuyến cáo những ai có tiền sử gia đình hay triệu chứng ung thư ruột đều nên xét nghiệm máu ẩn trong phân từ tuổi 50 trở lên. Số người có nguy cơ cao phát ung thư ruột là những người:

• Có tiền sử bị bướu thịt (polyps) trong ruột.
• Có tiền sử về ung thư ruột.
• Bị bệnh viêm đường ruột kinh niên ví dụ như bệnh Crohn’s
• Có tiền sử di truyền gia đình bị ung thư ruột.
• Có ung thư ruột kết – trực tràng phi polyposis do di truyền hay polyposis u tuyến có trong gia đình.
• Bị tiểu đường hay mức insulin tăng cao. Nếu bệnh nhân có nguy cơ tăng cao, nên bàn thảo với bác sĩ về các lựa chọn theo dõi.