Vai trò của siêu âm trong chẩn đoán phình động mạch chủ bụng - Bệnh viện 108

Phình động mạch

• Là sự giãn khu trú của thành mạch làm mất đi tính song song của thành mạch.
• Phình động mạch chủ bụng được xác định khi đường kính lớn nhất vượt quá 1,5 lần đường kính của đoạn bình thường trước nó.
• Đường kính trung bình của động mạch chủ ở người bình thường là 2cm, do vậy đa số các tác giả thống nhất khi đường kính động mạch chủ bụng > 3cm thì được coi là phình.
• Phình động mạch chủ bụng dưới thận chiếm 90-95% phình động mạch chủ bụng. 40% phình động mạch chủ bụng có phình động mạch chậu kèm theo.

Nguyên nhân:

• Tuổi và giới tính: Nam giới có tần suất bị phình động mạch chủ bụng cao gấp 5 lần nữ giới và thường xảy ra ở những người trên 60 tuổi.
• Nghiện thuốc lá: Thuốc lá là một yếu tố nguy cơ mạnh cho sự phát triển phình động mạch chủ. Trẻ em đã hút hoặc nhai thuốc lá, nguy cơ càng cao
• Tăng huyết áp: Tăng huyết áp thường gây tổn thương mạch máu trong cơ thể, nâng cao cơ hội phát triển phình động mạch.
• Xơ vữa động mạch.

Triệu chứng: 

Cơ năng:

• Đau: có thể đột ngột, dữ dội hoặc đau dai dẳng giữa bụng hoặc lưng, đau lan xuống hai chân
• Vã mồ hôi, chóng mặt.
•  Khó thở.

 Thực thể:

• Sờ bụng để phát hiện khối phình. Khả năng phát hiện khối phình khi thăm khám bụng thay đổi, phụ thuộc vào kinh nghiệm của người khám, kích thước của khối phình và độ dày thành bụng của BN. 
• Mạch nhanh, huyết áp thấp.

Tiến triển và biến chứng:

• Phình bóc tách thành mạch: đau dữ dội, đột ngột, mạch nhanh, huyết áp thấp, khó thở.
• Huyết khối bám thành gây tắc mạch tại chỗ, tắc mạch chi.
• Vỡ khối phình động mạch.

Tiên lượng:

•  Phình động mạch chủ bụng có đường kính 4-5 cm: nguy cơ tăng 1-3% mỗi năm.
• Phình động mạch chủ bụng có đường kính 5-7 cm: nguy cơ tăng 6-11% mỗi năm.
• Phình động mạch chủ bụng có đường kính > 7 cm: nguy cơ tăng 20% mỗi năm.

Vai trò của siêu âm:

• Đường kính thực tế và chiều dài của túi phình
• Đường kính lòng túi phình (khi bơm thuốc cản quang)
• Mối liên quan của túi phình với các động mạch chính xuất phát từ động mạch chủ bụng.

Hạn chế:

• Bệnh nhân béo: sóng siêu âm khó xuyên sâu
• Bụng chướng hơi nhiều: gây cản trở trường khảo sát siêu âm
• Trường hợp vỡ phình.

Nguồn: Bệnh viện 108