Sán lá gan: Điều trị và cách phát hiện các triệu chứng

Sán lá gan là một loài ký sinh trùng có hình dạng chiếc lá, có thể xâm nhập vào cơ thể người qua đường tiêu hóa và trở thành nguyên nhân gây ra nhiều loại bệnh ở các cơ quan trong cơ thể. Sau khi đi vào cơ thể người, vùng gan và ống mật sẽ là nơi sán lá gan lựa chọn ký sinh. Bệnh sán lá gan được phân loại thành 2 loại: sán là gan lớn và sán lá gan nhỏ.

• Sán lá gan nhỏ: gồm 3 loài có tên khoa học là Clonorchis sinensis, Opisthorchis viverrini và Opisthorchis felineus;
• Sán lá gan lớn: gồm 2 loài có tên khoa học là Fasciola hepatica và Fasciola gigantica.

Sán lá gan lớn lây nhiễm chính cho các động vật ăn cỏ như trâu bò, dê, cừu,... Con người nếu ăn phải các loại rau mọc dưới nước (rau muống, rau cần, rau ngổ,...) hoặc uống nguồn nước có chứa ấu trùng sán lá gan thì sẽ bị mắc bệnh. Có thể chia quá trình xâm nhập và gây bệnh ở người của sán lá gan thành 2 giai đoạn:

• Giai đoạn xâm nhập vào gan;
• Giai đoạn xâm nhập vào ống mật.

XEM THÊM: Xét nghiệm sán lá gan ở người

Trong giai đoạn ủ bệnh sán lá gan, sẽ rất khó phát hiện ra những dấu hiệu bệnh rõ rệt, vì còn phải tùy thuộc vào số lượng ấu trùng mà người bệnh đã ăn phải. Thông thường, đối với sán lá gan nhỏ thì con người phải nhiễm trên 100 con sán mới có triệu chứng rõ rệt. Vì sán lá gan kí sinh và đẻ trứng trong lá gan và ống mật nên có thể khiến người mắc bệnh có một số triệu chứng sau đây:

• Vàng da hoặc da xanh, nhợt nhạt: Khi sán lá gan kí sinh trong cơ thể con người sẽ gây tắc nghẽn và làm nhiễm trùng gan và ống dẫn mật. Vì thế, nếu bệnh nhân nhiễm sán lá gan sẽ có biểu hiện vàng da hoặc da xanh, nhợt nhạt. Bên cạnh đó, ở một số trường hợp nhiễm sán lá gan thì tình trạng da xanh, nhợt nhạt cũng có thể là do bị nôn nhiều, chán ăn, tiêu chảy;
• Khó chịu, buồn nôn, ói mửa và tiêu chảy: Đây đều là hậu quả do ống dẫn mật bị tắc gây ra. Tùy vào mức độ nghiêm trọng của nhiễm trùng sán lá gan, những triệu chứng này có thể kéo dài từ vài tuần đến vài tháng;
• Đau bụng: Những cơn đau quặn bụng xảy ra khi sán lá gan di chuyển từ ruột đến gan, chui qua Glisson để vào gan hoặc chui đến ống mật và khiến ống mật bị tắc nghẽn;
• Sụt cân: Việc nhiễm sán lá gan làm người bệnh mất cảm giác ngon miệng, gây cảm giác chán ăn. Chính vì vậy, người bệnh mắc sán lá gan trong thời gian dài sẽ rất dễ sụt cân;
• Nổi ban: Trong giai đoạn đầu khi sán lá gan xâm nhập vào lá gan, nổi ban trên da là triệu chứng khá phổ biến. Đây là hệ quả xảy ra khi hệ miễn dịch của cơ thể phản ứng lại với sự nhiễm trùng mà sán lá gan gây ra ở trên gan;

Ngoài ra, sán lá gan kí sinh gây tắc nghẽn ở các ống mật, tình trạng nhiễm trùng có thể xảy ra và làm bệnh nhân có triệu chứng sốt.

XEM THÊM: Cách phòng bệnh sán lá gan ở người

Để phát hiện được sán ở lá gan hoặc ở ống mật, có 3 phương pháp bao gồm:

• Phương pháp chẩn đoán hình ảnh (chụp CT, chụp MRI, siêu âm gan): Bác sĩ sẽ phát hiện hình ảnh dày bao gan tương ứng với vị trí tổn thương, các ổ âm hỗn hợp hình tổ ong hoặc hình ảnh tụ dịch dưới bao gan.
• Xét nghiệm máu để chẩn đoán miễn dịch học: Thông thường, bác sĩ sẽ chỉ định bệnh nhân làm xét nghiệm ELISA. Nếu như bệnh nhân mắc sán lá gan hoặc từng mắc sán lá gan thì cơ thể sẽ tự sản sinh ra chất kháng thể kháng lại sán trong huyết thanh và cho ra kết quả xét nghiệm dương tính.
• Xét nghiệm dịch mật hoặc phân phát hiện trứng sán lá gan: Vì tỷ lệ phát hiện trứng sán rất thấp nên đây là phương pháp mang tính chất tham khảo, người bệnh sẽ cần phải xét nghiệm phân trong 3 ngày liên tục. Ngoài ra, để cho ra kết quả chính xác nhất, bệnh nhân có thể phải kết hợp thêm với các phương pháp chẩn đoán khác.

4.1. Nguyên tắc điều trị

• Phát hiện và điều trị bệnh sán lá gan sớm, sử dụng thuốc đặc hiệu, đủ liều;
• Điều trị hỗ trợ khi cần thiết nhằm mục đích nâng cao thể trạng của người bệnh;
• Chống chỉ định điều trị với những trường hợp phụ nữ đang trong thai kỳ, đang bị bệnh cấp tính, suy tim, suy gan, suy thận, bệnh tâm thần...; hoặc cơ địa của người bệnh dị ứng với thuốc cần dùng.

4.2. Các phương pháp điều trị bệnh

• Thuốc sử dụng để điều trị bệnh sán lá gan là Triclabendazole;
• Đối với giai đoạn cấp tính, nếu bệnh nhân xuất hiện những triệu chứng nghiêm trọng: Sử dụng thuốc Corticosteroid (ngắn hạn);
• Đối với các biến chứng như viêm đường mật, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật nếu cần thiết.

Theo dõi và đánh giá hiệu quả quá trình điều trị bằng cách giữ lại bệnh nhân mắc sán lá gan ít nhất 3 ngày tại các cơ sở y tế. Bên cạnh đó, bệnh nhân cũng cần được tái khám sau 3 tháng và sau 6 tháng điều trị.

Sán là gan là một bệnh lý dễ lây lan và có thể để lại biến chứng nguy hiểm ảnh hưởng đến sức khỏe người bệnh nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Vì vậy, nếu nghi ngờ bản thân thân có những triệu chứng nhiễm sán lá gan, người bệnh phải đến cơ sở khám chữa bệnh để được khám, chẩn đoán và tiếp nhận điều trị.