Hội chứng đau thành bụng do tổn thương nhánh trước của thần kinh liên sườn - Bệnh viện Đại học Y Hà Nội

Hội chứng ACNES 

• Đau bụng mạn tính có nguồn gốc từ thành bụng thường bỏ sót hoặc nhầm với cảm giác đau tạng, gây khó khăn chẩn đoán.
• Hội chứng chèn ép nhánh bì trước của dây thần kinh liên sườn (ACNES) là một trong những nguyên nhân thường gặp nhất của đau thành bụng mạn tính.

Nguyên nhân 

• Hội chứng chèn ép nhánh bì trước của dây thần kinh liên sườn gây ra do chèn ép nhánh bì trước của thần kinh liên sườn chi phối cảm giác cho thành bụng.
• Chèn ép nhánh thần kinh có thể gây ra bởi áp lực trong hoặc ngoài ổ bụng, thiếu máu, chèn ép do thoát vị gây ra bởi miếng mỡ bình thường bảo vệ nó vào trong ống xơ quanh thần kinh hoặc do sẹo xơ.
• Một vài nguyên nhân khác có thể kể đến gây chèn ép thần kinh như béo phì, chèn ép cơ học bởi quần áo quá chật.
• Sử dụng thuốc tránh thai và có thai làm tăng nguy cơ gây đợt cấp của hội chứng ACNES có thể liên quan đến phù mô do estrogen và progesteron.

Triệu chứng

• Đau của hội chứng ACNES có thể khu trú hoặc lan toả một vùng của bụng.
• Với hầu hết các nguyên nhân đau trong ổ bụng, khu trú vị trí đau thường khó khăn (do dẫn truyền bằng sợi C) và bệnh nhân thường chỉ tay ở một vùng tương đối rộng trên bụng. 
• Bệnh nhân có hội chứng chèn ép nhánh bì trước của dây thần kinh liên sườn thường biểu hiện bằng cơn đau mạn tính và khu trú tại một vị trí giới hạn của thành bụng (đường kính < 2 cm).
• Cơn đau thông thường khu trú tại vị trí bên của bao cơ thẳng bụng và chủ yếu nằm phía bên phải của bụng. 
• Những yếu tố kích thích bao gồm các nghiệm pháp làm tăng áp lực cơ thành bụng (như ngồi, đi lại, kéo dãn, cười, ho, hắt hơi). C
• ơn đau thường giảm đi ít nhất khi nằm và tăng lên khi ngồi hoặc nằm nghiêng về bên bị tổn thương.

Chẩn đoán

• Khai thác bệnh sử và khám lâm sàng
• Đánh giá thêm các dấu hiệu cảnh báo
• Sự xuất hiện của các dấu hiệu cảnh báo làm tăng nguy cơ các bệnh lý thực thể gây đau bụng là làm giảm khả năng của hội chứng chèn ép nhánh bì trước của dây thần kinh liên sườn.

Những dấu hiệu bao gồm:

• Xuất huyết tiêu hoá;
• Xét nghiệm bất thường (xét nghiệm chức năng gan tăng chưa giải thích được, amylase, lipase, tăng bạch cầu, hoặc thiếu sắt);
• Thay đổi thói quen đại tiện;
• Suy dinh dưỡng;
• Khối trong ổ bụng;
• Triệu chứng hoặc dấu hiệu của bệnh hệ thống.

Điều trị

• Hội chứng chèn ép nhánh bì trước của dây thần kinh liên sườn là bệnh lý không tiến triển, mặc dù tình trạng đau đặc biệt giới hạn ở từng cá thể. Mục tiêu điều trị chủ yếu là giảm đau.
• Tiếp cận nói chung: bắt đầu bằng liệu pháp điều trị bảo tồn kèm theo tiêm thuốc gây tê tại chỗ với cả mục đích chẩn đoán và điều trị.
• Liêụ pháp điều trị bảo tồn: bao gồm thay đổi hoạt động và liệu pháp thể chất.
• Bệnh nhân nên được tư vấn không tiếp tục những hoạt động gây tăng áp lực cơ thành bụng. Hoạt động mạnh có thể làm nặng cơn đau.
• Tiêm thuốc gây tê và glucocorticoid
• Gây huỷ thần kinh bằng hoá chất
• Huỷ thần kinh bằng sóng cao tần

Nguồn: Bệnh viện Đại học Y Hà Nội