Giới thiệu phẫu thuật cắt đầu tụy tá tràng - Bệnh viện Bạch Mai

Nội dung của phẫu thuật

Phẫu thuật cắt đầu tụy tá tràng là một phẫu thuật lớn và phức tạp trong chuyên ngành tiêu hóa. 

Nội dung của phẫu thuật là:

• Cắt bỏ khối đầu tụy, túi mật, phần thấp của ống  mật chủ, một phần dạ dầy (hang vị ) khung tá tràng và quai hỗng tràng đầu tiên trong một khu giải phẫu rất nhiều mạch máu như phía sau là tĩnh mạch chủ dưới, bó mạch mạch treo tràng trên và hệ tĩnh mạch cửa..
• Kết hợp nạo vét  hạch  cuống gan, trên tụy, mạc treo đại tràng..
• Sau đó phục hồi lưu thông với 3 miệng nối: tụy- ruột,  mật-ruột và dạ dầy- ruột.

Cắt đầu tụy tá tràng được chỉ định cho các bệnh thường gặp sau:

• Ung thư  Vater, ung thư phần thấp đường mật, ung thư đầu tụy... nhiều khi không thể xác định được đâu là nguyên nhân nên người ta gọi là các khối u vùng quanh bóng Vater ( Peri Ampullary Tumors )
• Các  bệnh tụy lành tính  như viêm tụy mạn, sỏi đầu tụy
• Đặc biệt các chấn thương phức tạp đầu tụy và tá tràng
• Các  u tá tràng  ( GITS )..

Cắt tụy như thế nào để hạn chế rò tụy, hoại tử...

• Có nhiều phương pháp cắt tụy bằng dao điện, dao siêu âm hay stappler .. nhưng các tác giả cho rằng tốt nhất là cắt tụy bằng dao thường vì ít đụng dập tổ chức, diện cắt gọn dễ cầm máu ít có các biến chứng sau mổ. Nhưng điều này cũng chưa được chứng minh cụ thể (Watanabe-2004)
• Hạn chế bài tiết dịch tụy ngoại tiết ở phần  tụy còn lại bằng cách cho tụy ngừng họat động - làm tắc ống dẫn tụy tạm thời: keo sinh học hay thắt ống tụy .. (Goldsmith-1971)
• Dẫn lưu ống dẫn tụy qua miệng nối ra ngoài hay dẫn lưu riêng miệng nối tuy-ruột và mật ruột trên quai kiểu chữ Y.
• Thay đổi vât liệu khâu nối: chỉ khâu có liền kim không gây chấn thương.
• Hạn chế bài tiết dịch tụy bằng Octreotide (Raptis-1978, Buchler-1992,  Gyr-1993, Yeo-2000, Connor-2005...) đẫ được các tác gỉa nghiên cứu dùng Octreotide nhằm ức chế bài tiết dịch tụy ngoại tiết  trong và sau phẫu thuật  có kết quả.
• Các kiểu nối tụy với ruột: lộn một phần quai ruột ôm lấy tụy..

Hiện nay quanh vấn đề nối tụy và ruột có trên 80 kiểu nối được trình bầy (Kleepies-2008). Mỗi phương pháp có một ý tưởng riêng  nhằm hạn chế rò tụy và hợp sinh lý đủ cho biết đây là một chủ đề rất phức tạp.

Để lại môn vị:

Một số cải tiến được các tác gỉa  Traverso và Longmire (1970) thực hiện để lại môn vị mà không cắt hang vị vì các lý do:

Sau khi cắt hang vị theo dõi lâu dài sẽ có nhiều loét miệng nối ở các bệnh nhân cắt đầu tụy tá tràng do các bệnh lành tính vì hạn chế bài tiết Gastrin sau mổ.

Nhưng để lại môn vị các tác giả thấy sau mổ bệnh nhân có chướng bụng kéo dài, sự lập lại lưu thông ruột chậm ( delayed gastric Emptying )

Nạo vét hạch sau cắt đầu tụy tấ tràng:

Đây là những nguyên tắc của điều trị phẫu thuật của ung thư càng lấy được nhiều hạch di căn càng tốt.

Các nghiên cứu đều thống nhất  tỷ lệ sống sau 5 năm ở các bệnh nhân được nạo vết hạch cao hơn có ý nghĩa so với không được nạo vét hạch.

Nhất là các hạch có di căn của tế bào ung thư. Nhưng những nghiên cứu gần đây lại không thống nhất với quan điểm trên (Yeo 2002, Farnell-2005)

Điều trị phối hợp

Hóa trị liệu và xạ trị sau mổ cũng được nghiên cứu trong những năm qua. Có lẽ trong 20 năm qua thành công nhát của điều trị ung thư nói chung là sự phối hợp của các phương pháp điều trị. Tuy nhiên trong ung thư tụy các nghiên cứu có vẻ trái nhau và chưa thống nhất.

Các nghiên cứu thử nghiệm lâm sàng ở châu Âu thì thấy nhóm điều trị  kết hợp sau phẫu thuật tiệt căn của ung thư tụy có thời gian sống sau mổ hơn có ý nghĩa so với nhóm không được điều trị hóa chất. 

Nhưng điều ngạc nhiên là nếu hóa trị liệu phối hợp với xạ trị lại không có kết quả (Neoptolemos- 2004 ). Các nghiên cứu đa trung tâm ở Đức cũng thấy kết quả tương tự với các bệnh nhân được hóa trị liều sau mổ có chất lượng cuộc sống tốt hơn (euhaus-2005) .

Tuy nhiên các nghiên khác ở Mỹ  lại có các kết quả trái ngược của điều trị hóa chất và xạ trị sau mổ (Yeo 2002,  Riall-2005). Như vậy chưa có sự thống nhất

Nguồn tham khảo: Bệnh viện Bạch Mai