Biểu đồ tăng trưởng và cân nặng trung bình cho trẻ sơ sinh, trẻ mới biết đi

Tại Việt Nam, một em bé sơ sinh trung bình nặng khoảng 2.9 – 3.8 kg khi mới sinh.

Rất nhiều bậc cha mẹ băn khoăn không biết con mình lớn hơn hay nhỏ hơn những đứa trẻ khác cùng tuổi. Biểu đồ tăng trưởng là một công cụ giúp cho bạn biết cân nặng và chiều cao (chiều dài của trẻ sơ sinh) của trẻ so với cân nặng và chiều cao trung bình của những đứa trẻ khác cùng trong độ tuổi.

Các con số trong các biểu đồ này chỉ là một tiêu chuẩn được xây dựng dựa trên các số liệu từ quần thể chung. Có thể cân nặng và chiều cao của con bạn cao hơn hoặc thấp hơn mức trung bình. Nếu cân nặng và chiều cao nằm trong giới hạn bình thường thì trẻ của bạn vẫn đang phát triển đúng mức và khỏe mạnh.

Trẻ em phát triển với tốc độ khác nhau, và cân nặng và chiều cao thay đổi đáng kể giữa những đứa trẻ cùng tuổi là điều bình thường. Điều quan trọng hơn là con bạn đang phát triển ổn định.

Bác sĩ sẽ cân và đo trẻ trong mỗi lần khám sức khỏe cho trẻ để đảm bảo sự phát triển của trẻ đang đi đúng hướng. (Nếu con bạn từ 24 tháng tuổi trở xuống, bác sĩ cũng sẽ đo chu vi vòng đầu của trẻ, điều này giúp cung cấp thông tin về sự phát triển não bộ của trẻ). Hãy nói chuyện với bác sĩ nếu bạn có bất kỳ lo lắng nào về sự phát triển của con bạn.

Tại Hoa Kỳ, em bé trung bình nặng khoảng 3,3 kg khi mới sinh. Bé gái nặng khoảng 3,2 kg, nhỏ hơn một chút so với trẻ trai khoảng 3,3 kg. Chiều dài trung bình của trẻ sơ sinh là 49,5 cm, với bé gái là 49cm và bé trai là 50 cm.

Trong khi hầu hết trẻ sơ sinh (cả trẻ bú sữa công thức và bú sữa mẹ) đều giảm cân trong vài ngày đầu sau sinh, nhưng trong vòng vài tuần chúng sẽ trở lại cân nặng lúc sinh. Cho đến khi 3 tháng tuổi, hầu hết trẻ sơ sinh tăng khoảng 30 gram mỗi ngày. Đến 4 tháng tuổi, hầu hết trẻ sơ sinh đều tăng gấp đôi trọng lượng lúc sinh và đến 1 tuổi, hầu hết đều tăng gấp ba lần. Hầu hết trẻ sơ sinh cũng phát triển khoảng 25cm vào ngày sinh nhật đầu tiên của chúng.

Hãy nhớ rằng trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ cũng có những thời điểm phát triển vượt bậc, điêu này có nghĩa là sự phát triển không phải lúc nào cũng diễn ra từ từ và có thể đoán trước được.

Dữ liệu trong biểu đồ dưới đây đến từ Tổ chức Y tế Thế giới dành cho trẻ em dưới 2 tuổi và Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ cho trẻ em từ 2 tuổi trở lên.

Đối với trẻ sinh non, hãy sử dụng tuổi thai (không phải tuổi kể từ khi sinh) khi bạn tra cứu thông tin của trẻ trong biểu đồ này. Bạn cũng có thể tìm thấy các biểu đồ tăng trưởng dành riêng cho trẻ sinh non. Nếu bạn có một đứa trẻ có nhu cầu đặc biệt, bác sĩ có thể cung cấp cho bạn một biểu đồ khác.

Từ 12 đến 24 tháng, hầu hết trẻ phát triển khoảng từ 10 đến 12 cm và tăng khoảng 2,27 kg. Con bạn sẽ bắt đầu trông giống một đứa trẻ nhỏ hơn là một đứa trẻ sơ sinh. Lúc này trẻ bắt đầu có thân hình thon gọn hơn một chút và trở nên có nhiều cơ bắp hơn.

Hầu hết trẻ em trong giai đoạn này tăng khoảng 2kg mỗi năm trong độ tuổi từ 2 tuổi đến tuổi dậy thì. Chúng cũng phát triển chiều cao, gia tăng từ khoảng 8 cm trong khoảng 2 đến 3 tuổi, và 7cm từ 3 đến 4 tuổi. Một thông tin thú vị mà có thể bạn không để ý chúng, nhưng khi được 24 đến 30 tháng, trẻ em có thể đạt chiều cao bằng một phần hai người trưởng thành.

Trong độ tuổi từ 5 đến 8 tuổi, trẻ tăng khoảng 5 đến 8cm mỗi năm. Chúng cũng tăng từ 2 đến 3 kg mỗi năm trong độ tuổi từ 6 đến khi dậy thì.

Yếu tố di truyền từ cha mẹ là yếu tố lớn nhất quyết định trẻ sẽ cao bao nhiêu và nặng bao nhiêu. Nhưng cũng có những yếu tố khác:

• Tuổi thai: Nếu em bé của bạn sinh ra quá ngày dự sinh, bé có thể lớn hơn mức trung bình và nếu sinh non, bé có thể sẽ nhỏ hơn. (Bởi vì những trẻ nhẹ cân thường được sinh ra sớm, chúng cũng có xu hướng nhỏ hơn.)
• Tình trạng sức khỏe trong lúc mang thai. Nếu bạn hút thuốc hoặc ăn uống kém trong khi mang thai, bạn sẽ có nhiều khả năng sinh con nhỏ hơn. Nếu bạn tăng cân quá nhiều trong khi mang thai hoặc mắc bệnh tiểu đường thai kỳ, bạn sẽ có nhiều khả năng sinh một em bé lớn hơn.
• Giới tính: Bé gái thường nhỏ hơn một chút (chiều dài và cân nặng) khi mới sinh so với bé trai.
• Cho trẻ bú sữa mẹ hoặc bú sữa công thức. Trong năm đầu tiên, trẻ bú sữa mẹ sẽ tăng cân chậm hơn trẻ bú sữa công thức, trẻ sẽ tăng cân nhanh hơn sau khoảng 3 tháng tuổi. (Trong vài tháng đầu, trẻ bú mẹ phát triển nhanh hơn.) Đến 2 tuổi, trẻ bú sữa mẹ và trẻ bú sữa công thức có cân nặng tương đương nhau.
• Nội tiết tố: Nếu con bạn bị mất cân bằng hormone, chẳng hạn như lượng hormone tăng trưởng thấp hoặc hormone tuyến giáp thấp, điều đó có thể làm chậm sự phát triển của trẻ.
• Thuốc: Một số loại thuốc, chẳng hạn như sử dụng corticosteroid thường xuyên, có thể làm chậm sự phát triển.
• Các vấn đề sức khỏe: Nếu con bạn mắc bệnh mãn tính (như ung thư, bệnh thận hoặc xơ nang) hoặc bất kỳ rối loạn nào ảnh hưởng đến khả năng ăn hoặc hấp thụ chất dinh dưỡng của trẻ (chẳng hạn như các vấn đề về đường tiêu hóa), thì sự phát triển của trẻ có thể bị chậm lại.
• Yếu tố di truyền: Ngoài cấu trúc di truyền chung của trẻ (ví dụ như mẹ và bố của trẻ cao), việc mắc một số tình trạng di truyền nhất định - chẳng hạn như hội chứng Down, hội chứng Noonan hoặc hội chứng Turner - có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ.
• Giấc ngủ: Trẻ sơ sinh lớn lên sau khi ngủ, vì vậy nếu con bạn là có những giấc ngủ đủ, thì trẻ cũng có thể giúp trẻ phát triển một cách tốt nhất.

Biểu đồ tăng trưởng cung cấp cho bạn một hình dung chung về sự phát triển của trẻ. Biểu đồ tăng trưởng sử dụng phân vị để so sánh sự phát triển của con bạn với những đứa trẻ khác cùng tuổi và giới tính.

Biểu đồ tăng trưởng theo bách phân vị cho chiều cao và cân nặng (hoặc chiều dài đối với trẻ sơ sinh) của trẻ em thuộc cả hai giới tính trong phân vị thứ 50, là mức trung bình. Bất cứ chỉ số nào cao hơn có nghĩa là con bạn lớn hơn mức trung bình. Những chỉ số thấp hơn có nghĩa là trẻ nhỏ hơn mức trung bình.

Thông thường, bác sĩ sẽ tính cân nặng và chiều cao của con bạn dưới dạng phân vị. Ví dụ: nếu con của bạn ở phân vị thứ 75 về cân nặng, điều đó có nghĩa là 74 phần trăm trẻ ở độ tuổi và giới tính của trẻ cân nặng thấp hơn và 24 phần trăm nặng hơn.

Các bác sĩ thường sử dụng các biểu đồ tăng trưởng khác nhau tùy thuộc vào độ tuổi của con bạn. Trẻ em dưới 2 tuổi được đo bằng biểu đồ của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), dựa trên các mô hình tăng trưởng khỏe mạnh cho trẻ em bú sữa mẹ và được xác nhận bởi Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) và Viện Nhi khoa Hoa Kỳ. Khi con bạn được 2 tuổi, bác sĩ có thể sẽ sử dụng biểu đồ tăng trưởng của CDC.

Trẻ trong giai đoạn từ 6 tháng đến 3 tuổi rất dễ gặp phải các vấn đề về hệ hô hấp, các bệnh lý nhiễm trùng hô hấp, bệnh lý về da và nhiễm trùng đường tiêu hóa...cha mẹ cần đặc biệt chú ý đến việc chăm sóc và cung cấp dinh dưỡng đầy đủ cho trẻ.