Ăn chay đúng cách mới có lợi- Bệnh viện Hoàn Mỹ Sài Gòn

Hiện nay, tỷ lệ bệnh đái tháo đường và béo phì đang tăng lên nhanh chóng, như một bệnh “dịch” toàn cầu. Nhận thức được những bệnh này có liên quan mật thiết với chế độ ăn uống, một số người chuyển sang ăn chay với hy vọng giảm bệnh hoặc ít ra là hỗ trợ điều trị.         

Cần lưu ý ăn chay khác hẳn với ăn kiêng: ăn chay là ăn các thực phẩm gốc thực vật, còn ăn kiêng (fasting) là giảm ăn uống dưới mức nhu cầu, thậm chí là nhịn ăn.

Có hai câu hỏi liên quan giữa ăn chay và đái tháo đường được đặt ra:  một là ăn chay và ăn thường, chế độ ăn nào có tỷ lệ mắc đái tháo đường cao hơn? và hai là ăn chay có giúp ích gì trong điều trị đái tháo đường?

Nguyên từ khái niệm ban đầu, thức ăn chay (ăn trai) tức thực phẩm chỉ toàn thực vật-dạng ăn chay của người theo đạo Phật, tránh sát sinh- ngược với ăn mặn (ăn mạng sống). Nhưng dần dà khi số người ăn chay nhiều lên, thức ăn chay cũng có “linh hoạt”, biến thái cho phù hợp thực tế, để phù hợp với mục đích chính là để thay đổi khẩu vị, bảo vệ sức khỏe hơn là tránh sát sinh.

Thức ăn chay hiện nay phong phú hơn nguyên mẫu ban đầu nhiều, có đến 4 nhóm được xếp loại:

•  (1) chay tuyệt đối (vegans) hoàn toàn thực vật
•  (2) chay có sữa (lacto-vegetarians)
•  (3) chay có sữa và trứng (lacto-ovo vegetarians)
•  (4) chay linh hoạt hay chay tương đối (flexitarians, semivegetarians) cho phép ăn thêm thịt, cá…động vật.

Theo nguyên lý cơ bản của dinh dưỡng học, khẩu phần ăn hợp lý phải có đầy đủ 4 thành phần của “ô vuông thức ăn” là đạm, bột đường, béo và chất khoáng & vitamin.

Do đó việc chuyển đổi từ một chế độ ăn bình thường sang chế độ ăn chay nói chung là được phép, hợp dinh dưỡng. Thức ăn chay có một số ưu điểm hơn thức ăn nguồn gốc động vật:  ít chất béo có hại như cholesterol và các axít béo no (bão hòa), nhiều axít béo chưa no, axít béo nhiều nối đôi, nhiều vitamin E, C, A… giúp cơ thể chống oxy hóa.

Thức ăn chay cũng cần đủ 4 thành phần của ô vuông thức ăn

Ba điều cần lưu ý khi ăn chay:

• Một là thức ăn chay chỉ đóng vai một thực phẩm hổ trợ hay thực phẩm “chức năng”, không phải là thuốc nên không thể “thay thuốc” chữa bệnh
• Hai là khi ăn chay cơ thể có nguy cơ thiếu một số chất vi lượng cần thiết như vitamin B12, (vitamin này có nguồn chính từ động vật), thiếu vitamin D và canxi (rất cần cho  trẻ con đang lớn và người già, người loãng xương), thiếu chất sắt và kẽm (các axít  phytic, oxalic, tannic…
• Ba là nếu chúng ta cứ chú tâm ăn chay tuyệt đối, tránh sát sinh, kiểu “đi tu đạo Phật”, với thực phẩm hoàn toàn là chất đường bột, cơ thể sẽ không thích ứng được với chế độ ăn “méo mó” này và bệnh đái tháo đường tăng lên.

Tóm lại:

• Ăn chay đúng cách, đúng phương pháp cũng là một chế độ ăn tốt, góp phần trong việc ngừa và chữa bệnh dinh dưỡng như: thừa cân, béo phì, đái tháo đường, tăng huyết áp….
• Nhưng nếu không lưu ý bổ sung những khiếm khuyết của khẩu phần chay, hoặc máy móc ăn toàn thực vật chắc chắn  sẽ có những điều bất lợi cho sức khỏe.

Nguồn: Bệnh viện Hoàn Mỹ Sài Gòn