Trầm cảm khi mang thai có làm hại đứa trẻ không, thưa bác sĩ?

Có thể. Nếu bạn đang bị trầm cảm trong khi mang thai, điều quan trọng đối với sức khoẻ của bạn và em bé là bạn nhận được sự trợ giúp mà mình cần. Trầm cảm trong thai kỳ là một vấn đề thường gặp, ảnh hưởng đến khoảng 10% phụ nữ có thai. Tuy nhiên, các bác sĩ và thậm chí là những phụ nữ mang thai đang bị bệnh này thường bị bỏ sót hoặc không được chẩn đoán.

Đối với một số phụ nữ, những trải nghiệm thông thường trong thai kỳ có thể giống với các triệu chứng trầm cảm, như rối loạn giấc ngủ, thay đổi chứng thèm ăn, khó tập trung và thiếu năng lượng. Ngoài ra, sự sợ hãi hoặc thiếu thông tin vẫn là những yếu tố mạnh mẽ ngăn cản phụ nữ tìm kiếm sự giúp đỡ.

Nhưng trầm cảm không được điều trị trong thai kỳ cũng có nguy cơ, không chỉ đối với bản thân người mẹ (những hành vi đối phó không lành mạnh như hút thuốc lá hoặc không theo dõi chăm sóc trước khi sinh hoặc ăn uống không lành mạnh) mà còn đối với thai nhi.

Phụ nữ mang thai trầm cảm có biểu hiện hormone trước khi sinh cao hơn (cortisol) so với phụ nữ khoẻ mạnh, có thể giải thích cho một số rủi ro liên quan. Phụ nữ bị trầm cảm trong thai kỳ có con nhỏ hơn vào giữa thai kỳ và sự phát triển của thai nhi chậm hơn so với những phụ nữ không bị. Họ có nhiều khả năng sinh con sớm và trẻ sơ sinh có cân nặng thấp.

Trẻ sơ sinh của những bà mẹ trầm cảm cho thấy hormone gây căng thẳng trong nước tiểu cao hơn rất nhiều, so với những trẻ của các mẹ khỏe mạnh, làm cho chúng trở nên căng thẳng hơn, chậm chạp và khó khăn hơn trong việc chăm sóc và dỗ dành, xoa dịu.

Về kết quả lâu dài, có một số bằng chứng cho thấy trẻ em bị phơi nhiễm trong giai đoạn mang thai gặp nhiều vấn đề xã hội và tình cảm hơn là trẻ nhỏ, như gây hấn và các vấn đề về hành vi khác. Tác động tiêu cực đến chỉ số IQ của trẻ cũng như khả năng ngôn ngữ. Một số nhà nghiên cứu cho rằng những kết quả này sẽ tồi tệ nhất hoặc chỉ tìm thấy ở những đứa trẻ mà các bà mẹ cho thấy chứng trầm cảm tái phát với các giai đoạn trong thời kỳ mang thai và sau đó là giai đoạn phát triển, hoặc ở những trẻ tiếp xúc với các nguy cơ khác, như bị ngược đãi.

Bạn có thể tự hỏi mình điều gì tồi tệ hơn, duy trì chứng trầm cảm không được điều trị trong thời kỳ mang thai hay là dùng thuốc. May mắn thay, chúng tôi hiện đã thu thập được dữ liệu trong hơn 30 năm về ảnh hưởng của thuốc chống trầm cảm trong thai kỳ đối với bào thai và các chuyên gia tâm thần cảm thấy khá tự tin khi đưa ra các khuyến nghị dùng thuốc.

Các nhà nghiên cứu lâm sàng gần đây đã xem xét hơn 290 nghiên cứu từng công bố về tác động của trầm cảm không điều trị đối với thai nhi và trẻ sơ sinh so với những dữ liệu được công bố về tác hại do tiếp xúc với thuốc chống trầm cảm trong buồng tử cung. Về cơ bản họ thấy rằng cả trầm cảm không được điều trị trong khi mang thai và thuốc chống trầm cảm đều có thể mang lại một số rủi ro cho em bé đang phát triển. (Như thuốc chống trầm cảm có thể có nguy cơ gây ra các vấn đề về tình trạng buồn rầu và các vấn đề về giấc ngủ)

Trong một số trường hợp, nguy cơ đối với con khi bạn đang dùng thuốc chống suy nhược có thể gần giống với nguy cơ trầm cảm không được điều trị. Nhưng vào những thời điểm khác, chứng trầm cảm của bạn có thể nghiêm trọng đến nỗi bạn không thể hoạt động hoặc không muốn tiếp tục cuộc sống của mình. Trong trường hợp này, nguy cơ trầm cảm không được điều trị cho bạn và con lớn hơn bất kỳ nguy cơ nào từ thuốc chống trầm cảm.

Một lịch sử cá nhân từng được thu thập cẩn thận về các trường hợp trầm cảm và/hoặc về lịch sử gia đình và các yếu tố nguy cơ khác dẫn đến trầm cảm có thể giúp xác định nguy cơ cá nhân hoặc khả năng chịu đựng của bạn. Cuối cùng, bạn, gia đình và bác sĩ cần thảo luận một cách trung thực về nguy cơ và lợi ích để xác định kế hoạch điều trị tốt nhất cho bạn và bé.

Nếu đang bị trầm cảm trong khi mang thai, hãy nói chuyện với bác sĩ về những nguy cơ và lợi ích của các loại thuốc cụ thể trong trường hợp đặc biệt của bạn - xem xét giai đoạn mang thai của bạn, mức độ trầm cảm nghiêm trọng và khả năng tái bệnh. Tìm hiểu các lựa chọn thay thế cho các loại thuốc như vậy, như liệu pháp tâm lý, tập thể dục, tập yoga trước khi sinh, liệu pháp ánh sáng và/hoặc các phương thức cơ thể-tâm hồn như thiền định hay chánh niệm, tất cả đều đang được nghiên cứu kỹ lưỡng và đều được chứng minh là an toàn.