Tổng quan về hội chứng động mạch mạc treo tràng trên - Bệnh viện Đại học Y Hà Nội

Ca bệnh

Bệnh nhân nam 47  tuổi, vào viện vì đau tức vùng thượng vị và trên rốn, đau tăng lên khi ăn và khi ngủ dậy, thường bị buồn nôn, nôn và có cảm giác đầy bụng, ợ hơi, chán ăn. Bệnh diễn biến hơn 2 năm với triệu chứng ngày càng nặng hơn, bệnh nhân sút cân từ 59 kg xuống 47kg.

Bệnh nhân đã được điều trị ở rất nhiều cơ sở y tế với các chẩn đoán: Viêm dạ dày trào ngược, hội chứng ruột kích thích hay rối loạn tiêu hóa… nhưng không cải thiện được tình trạng bệnh.

Bệnh nhân được chẩn đoán Hội chứng SMA và được phẫu thuật nội soi. Hình ảnh trong mổ khẳng định chẩn đoán với hình ảnh tá tràng bị kẹp bởi một góc hẹp giữa AA và SMA, đầu gần tá tràng giãn to và đầu xa xẹp do cản trở lưu thông.

Bệnh nhân được nối tắt với miệng nối giữa đoạn 3 tá tràng trên chỗ tắc với quai hỗng tràng đầu tiên hoàn toàn qua nội soi với 4 vết mổ đặt trocar ổ bụng.

Diễn biến sau mổ thuận lợi, bệnh nhân được ra viện sau mổ ngày thứ 5. Chụp lưu thông dạ dày - ruột sau mổ cho thấy thuốc lưu thông tốt và không còn sự ứ đọng.

Hội chứng SMA

• Là một hội chứng do sự bất thường của hệ mạch đường tiêu hóa, trong đó, tá tràng đoạn thứ ba hay thứ tư bị chèn ép bởi động mạch chủ bụng và động mạch mạc treo tràng trên.
• Đây là một hội chứng hiếm gặp nhưng nó là hội chứng có nguy cơ đe dọa đến tính mạng bệnh nhân, được đặc trưng bởi sự thu hẹp của góc tạo bởi AA và SMA từ 6 độ- 25 độ so với bình thường là 38 độ - 56 độ.
• Khoảng cách giữa AA và SMA bị thu hẹp từ 2-8mm so với bình thường là 10-20mm.
• Hội chứng SMA là một hội chứng hiếm gặp,  triệu chứng của nó không đặc hiệu nên có thể nhầm với nhiều bệnh lý khác của đường tiêu hóa.

Nguyên nhân

• Gây ra hội chứng SMA là do góc tạo bởi AA và SMA bị hẹp cấp tính hay mạn tính gây ra sự chèn ép tá tràng.
• Các nguyên nhân cấp tính có thể gặp như: sút cân nhanh làm mất lớp mỡ ở góc giữa AA và SMA, sau mổ chấn thương cột sống hay sau cắt thận…
• Còn nguyên nhân mạn tính có thể là bẩm sinh hay mắc phải như: bất thường của dây chằng Treitz treo cao, gốc SMA bắt nguồn thấp, sự xoay không hoàn toàn của ruột quanh trục SMA, suy dinh dưỡng mạn tính…

Chẩn đoán 

• Có những dấu hiệu của đường tiêu hóa như vậy nên bệnh nhân được soi toàn bộ đường tiêu hóa: dạ dày, ruột non và đại tràng 
• Trên phim chụp lưu thông cho hình ảnh thuốc lưu thông chậm và dạ dày giãn, những dấu hiệu này cho thấy có sự tắc nghẽn của đường tiêu hóa trên mà không thể chẩn đoán xác định nguyên nhân.
• Chụp CT ổ bụng giúp chẩn đoán được nguyên nhân tắc nghẽn đường tiêu hóa trên do đoạn 3 tá tràng bị chèn ép bởi AA và SMA tạo một góc hẹp 25,1 độ.
• Siêu âm mạch tư thế đứng cho kết quả góc giữa AA và SMA còn 10 độ.

Điều trị 

• Mục đích của điều trị nội khoa bao gồm các giải pháp làm giảm áp lực của dạ dày - tá tràng bị chép ép và nuôi dưỡng tốt cho bệnh nhân để từ đó khôi phục lại sự lưu thông của tá tràng.
• Phẫu thuật hay được chỉ định nhất cho hội chứng SMA là nối tắt tá - hỗng tràng

Nguồn: Bệnh viện Đại học Y Hà Nội