Tổn thương lách trong các phẫu thuật bụng - bệnh viện 103

1. Sự thường gặp

Tổn thương lách trong phẫu thuật hay gặp khoảng 0,3- 3,5% phẫu thuật hay gặp nhất là phẫu thuật cắt dây thần kinh X.

– Hội ngoại khoa thế giới: 1,6%

– Liên Xô: Petrov, Nhesterenko 91984): 1,1%

– Pháp: Patel (1965) 2%

– Mỹ: Wein berg 0,3%

Sohlike (1963) 8/238 (3,5%): cắt lách trong cắt dây X nhiều hơn trong cắt lách chấn thương. Tổn thương lách trong cắt dạ dày thì ít hơn:

– Petrov và Romanhenko: cắt toàn bộ dạ dày: 2,1% – cắt bán phần: 0,7%

– Phạm   Gia   Khánh   tổn   thương   lách   gặp   8/2764  cắt   đoạn   dạ   dày V.P.Petrov.F.G.Romanheko 1983 thấy:

2. Nguyên nhân

– Khó xác định: vì phần lớn không phát hiện được ngay lúc chấn thương nên không biết nguyên nhân trực tiếp (một đặc điểm nhiều tác giả nhận thấy).

– Song nhiều tác giả cho là:

• Sự thiếu thận trọng, thô bạo của phẫu thuật viên và người phụ (kéo van, kéo nội tạng, lau bụng….): ít gặp.
• Yếu tố quan trọng là hiện tượng viêm dính quanh lách.

2.1. Dính mặt ngoài của lách- mặt dưới cơ hoành và phúc mạc sườn trái:

Lách dễ bị chấn thương khi kéo dạ dày xuống dưới và sang bên phải.

2.2.  Dính cực trên của lách và cơ hoành:

Thường dính hoàn toàn và hình thành nhiều mạch máu. Vì vậy khi lách bị kéo căng chỗ dính này không dãn được và lách bị vỡ.

2.3.  Dính ở phía trong của lách, dạ dày và đại tràng

Thường gây tổn thương phần dưới của lách.

2.3. Đề phòng

– Nhẹ nhàng trong phẫu thuật

– Kiểm tra tình trạng của lách: nếu dính:

• Động tác hết sức nhẹ nhàng, tránh kéo căng, giật mạnh
• Nếu cần phải gỡ dính
• Chú ý nhẹ nhàng khi lau bụng và hố lách

2.4. Đặc điểm tổn thương lách trong phẫu thuật:

– Không biết thời điểm bị tổn thương. Thường phát hiện trong khi mổ, nhất là cuối cuộc mổ khi lau bụng kiểm tra và một số ít phát hiện sau mổ tại viện 103:

• Giữa cuộc mổ              : 2
• Cuối cuộc mổ             : 4
• Sau cuộc mổ 6 – 20 giờ: 2

– Tổn thương thường nhỏ

• Richard và Simmon: trong 13 cas. 11 rách bao lách. 2 rách nhu mô
• Petrov và Patel: mỗi người gặp 2 lần đều rách bao lách
• Phạm Gia Khánh: 2 xước bao lách, 6 tổn thương sâu vào nhu mô với chiều sâu nhất là 0,5 cm và dài nhất là 1 cm.

– Phát hiện sớm

– Về mặt tâm lý: phẫu thuật viên thường hoang mang vì dù sao cũng là một tai nạn trong điều trị.

3. Điều trị

Với đặc điểm trên: nên cố gắng điều trị bảo tồn.

Nguồn: Bệnh viện 103